„ჩემი ოცნების პროექტი იქნებოდა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი“ - ქეთუნა ყრუაშვილი ქალების ნარატივში

„ქალაქგეგმარება, პირველ რიგში, ქვეყნის სტარტეგიაა“ -  არქიტექტორი ქეთუნა ყრუაშვილი „ქალების ნარატივში“

-მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვან ჟურნალ Dezeen-ის წლევანდელი დაჯილდოების ჟიურის წევრი იქნებით; როგორ დაგიკავშირდნენ?

-ჟურნალის დამფუძნებელი მარკუს ფეერსი არაერთხელაა ნამყოფი საქართველოში, აქ გავიცანი. შარშან თებერვალში ვიყავით ერთად სტოკჰოლმის დიზაინ კვირეულზე და იქ შემომთავაზა, რომ ვყოფილიყავი შემდეგი დაჯილდოების ჟიურის წევრი. სტუდია „რუმსის“ წევრები და გალერისტი თამუნა ღვაბერიძე უკვე იყვნენ ჟიურის წევრები მანამდე. მოხარული ვარ, ესე იგი, ინტერესი არის საქართველოს და ქართველი არქიტექტორების და დიზაინერების მიმართ. 

-ენიჭება თუ არა დიდი მნიშვნელობა მწვანე არქიტექტურას?

-მწვანე არქიტექტურა, მდგრადი არქიტექტურა ძალიან აქტუალურია, მასალების მხრივაც. ადგილობრივი მასალების გამოყენება მდგრადი არქიტექტურის ერთ-ერთი მიმართულება და გზა. მწვანე არქიტექტურა გარემოსთვის მნიშვნელოვანია. ზოგადად არქიტექტორობა არის ძალიან დიდი პასუხისმგებლობა არა მხოლოდ კონკრეტული დამკვეთის, არამედ ზოგადად ქალაქის, ქვეყნის, გარემოს და შესაბამისად, მსოფლიოს მიმართაც. 

-როდის დაუკავშირეთ ცხოვრება არქიტექტურას?

-ვამბობ, რომ სისხლში მაქვს. დედა, მამა, ბებია, ბაბუა, დიდი ბაბუა - ყველანი არქიტექტორები არიან და ამ გარემოში გავიზარდე. დედაჩემი აკადემიაში ასწავლის, ასევე ბებიაჩემიც ასწავლიდა. მე მათი გაზრდილი სტუდენტიც ვარ. შეიძლება ითქვას, რომ მამაჩემის სახელოსნოში გავიზარდე. როგორც კი დავამთავრე აკადემია, 1 წლები სტაჟიორად ვიმუშავე, შემდეგ უკვე მუშაობა მამაჩემის კომპანიაში გავაგრძელე. 

-როგორია თქვენი, როგორც არქიტექტორის სტილი?

-ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ადგილი და ადგილზე სწორად მორგებული შენობა. რა თქმა უნდა, მუშაობა მორგებული უნდა იყოს დამკვეთზე. როდესაც გვეუბნებიან, რომ  სახლიდან გასვლა აღარ უნდათ, ე.ი პროექტი გამოგვივიდა. 

სტილის თვალსაზრისით, სივრცე და შუქია ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ეს არის ჩვენი ხელსაწყო, რითაც ვქმნით არქიტექტურას და დიზაინს. ამისთვის, უფრო ნაკლებად ვიყენებთ დეკორს და გადატვირთულ ელემენტებს. შეიძლება ითქვას, რომ შენობას ზედმეტ ტანსაცმელს ვხდით და რჩება ის მნიშვნელოვანი ძირი, აზრი და კონცეფცია. 

აღვნიშნავ, რომ სოციოლოგია, ფსიქოლოგია არის არქიტექტურასთან დაკავშირებული. მუშაობის დაწყებისას, დამკვეთს ვუსვამთ კითხვებს, ზოგჯერ ვეხუმრები, რომ მათზე იმაზე მეტი მეცოდინება, ვიდრე დედას.  მნიშვნელოვანია, შევქმნა დამკვეთის ფსიქოლოგიური პორტრეტი, რომ მასზე მორგებული სახლი გავაკეთო.  

-მასალების რამდენად ხელმისაწვდომია?

-წარმოება საქართველოში ძალიან მწირია, აგურიც კი არ იწარმოება. ყველაფერი არის, ძირითადად, შემოტანილი. ადგილობრივი მასალებიდან შეიძლება აღინიშნოს ქვა, მაგრამ ამ მხრივაც, არაა დიდი არჩევანი. მდგრადი არქიტექტურის თვალსაზრისით, ძალიან ვცდილობთ, ადგილობრივი მასალები გამოვიყენოთ ხოლმე. მაგრამ ხშირად არ გვაქვს ამის საშუალება.

ჩემი პარტნიორი პორტუგალიელია და იქაური ერთ-ერთი პროექტი არის ისეთ რეგიონში, სადაც მოიპოვება დიდი ფორმატის ქვები. მათი ტრანსპორტირებაც რთული და ძვირია, მაგრამ დამკვეთს დაუჯდა იაფი, რადგან ადგილობრივია. ეს არის მდგრადი არქიტექტურის ერთ-ერთი კონცეფცია. 

-თქვენთვის ვინაა მისაბაძი არქიტექტორი? 

-გამოვყოფდი პორტუგალიელ არქიტექტორ ალვარო სიზას. მთელი პორტუგალია მას უყურებს. ალვარო სიზა ბავშობიდან ვიცოდი, მაგრამ როცა პორტუგალიაში, მის მეირ დაპროექტებულ შენობაში მოვხვდი, მივხვდი, რომ ის სულ სხვა დონის არქიტექტორია, რადგან იგი სწორად იყენებს არქიტექტურაში მე-4 განზომილებას, შეგრძნებებს - აღსანიშნავია, მოძრაობის გადაადგილების, რიტმის ასპექტები. ის ავიწროებს გარკვეულ მონაკვეთებს, სადაც სწრაფად მოგინდება რომ გაიარო, შემდეგ ხვდები გაშლილ სივრცეში, სადაც მაღალი ჭერია და იქ ამოისუნთქავ, შემდეგ იშლება საოცარი ხედი, პანორამა, რაც ისეა „დაჭერილი“, თითქოს, ჩარჩოშია ჩასმული. ალვარო სიზას დაპროექტებულ შენობებში მოძრაობა დაკავშირებულია სულ სხვა ემოციებთან, რაც წიგნში არ ჩანს. ეს იყო ჩემთვის ინსპირაციული და შთამბეჭდავი. 

-პორტუგალიაში რა სახის პროექტებზე მუშაობთ?

-რამდენიმე საცხოვრებელი სახლი გვაქვს, ბინების ინტერიერიც. იქ მშენებლობა უფრო რთულად მიმდინარეობს, იწელება დროში, რადგან მშენებლობის ნებართვა არის ძალიან ხანგრძლივი პროცესი. ამიტომ ჯერ არ გვაქვს რომელიმე დასრულებული, მაგრამ ერთი პროექტი თითქმის მზადაა.

-რა პრობლემები იკვეთება თბილისის ურბანიზაციის თვალსაზრისით?

-მთავარი პრობლემა ალბათ, მენტალიტეტით იწყება. მაგალითად, 90-იანებში ადამიანები, რომლებსაც რაღაც შესაძლებლობა გაუჩნდათ და გაირემონტეს თავიანთ ბინები, გაარემონტეს სადარბაზოს მხოლოდ თავიანთი 2 კვადრატი და ა.შ. დამოკიდებულება, რომ გვერდზე არაფერს უყურებენ. ეს ქალაქგეგმარება არაა. ქალაქგეგმარება, პირველ რიგში, ქვეყნის სტრატეგიაა, რომელიც ქვეყნიდან, ქალაქიდან იწყება და ლამპიონამდე აღწევს. 

-თქვენ რა პროექტზე იმუშავებდით თბილისში?

-ქალაქი უნდა გაიმართოს. ჩემი ოცნების პროექტი, ალბათ თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი იქნებოდა. ეს არ არის საქართველოში. 

-ევროკავშირის მის ვან დერ როეს ჯილდოზეა ნომინირებული თქვენი პროქტი, მოგვიყევით ამის შესახებ...

მის ვან დერ როე ჩემი ერთ-ერთი საყვარელი არქიტექტორია, ისაა მოდერნიზმის ფუძემდებელი. მინიმალიზმი კი მოდერნიზმიდან წამოვიდა. ეს ჯილდო კი ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟულია. და პირველი ლაურეატი იყო ზემოხსენებული ალვარო სიზა. პროექტი მოიცავს ევროპის ტერიტორიაზე აშენებულ პროექტებს. 2 წელიწადში ერთხელ იმართება. ძალიან მოხარულები ვართ, რომ მონაწილეობას ვიღებთ.

-დღეს რაზე  მუშაობთ?

-ბევრი პროექტი გვაქვს, საცხოვრებელი სახლები, სასტუმროები, ურბანული პროექტები.

-პროფესიული თვალსაზრისით, რა გეამაყებათ?

-დასრულებული სამუშაო, შეგრძნება, რომ იდეა რეალიზდა.