10.იანვარი .2020 18:20

გიორგი ქობულია აცხადებს, რომ “ანაკლიის პროექტი არ ვარგა”

views 1634
უკან

ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი გიორგი ქობულია BMG-ისთან ინტერვიუში ამბობს, რომ ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტი “არ ვარგა.” ქობულია ამბობს, რომ თავის დროზე გიორგი კვირიკაშვილის მთავრობას ჰქონდა “გაუცნობიერებელი სურვილი” აშენებულიყო პორტი, თუმცა, თავად პროექტი საქართველოს სატრანსპორტო დერეფანში გამავალი ტვირთების სიმცირის გამო “არ ვარგა” და არარენტაბელურია.

ქობულიას თქმით, ის მთავრობისგან ელოდა იმ გადაწყვეტილების მიღებას, რაც 2020 წლის 9 იანვარს გახმოვანდა(ხელშეკრულების გაწყვეტა ანაკლიის განვითარების კონსორციუმთან).

McKinsey-ის რუსეთის ოფისის ყოფილი პარტნიორი და ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი ამბობს, რომ დღეს პროექტის მომავლის შესახებ ორი ძირითადი ვარიანტი არსებობს - ერთია ის, რომ გამოცხადდება ტენდერი იგივე პირობებით, როგორც წარსულში გამოცხადდა და მასში კომერციული დაინტერესების არარსებობის გამო არცერთი ინვესტორი არ მიიღებს მონაწილეობას. ხოლო, მეორე ვარიანტის მიხედვით, სახელმწიფო შეცვლის ტენდერის პირობებს, დათანხმდება გარანტიების გაცემას, რა დროსაც ტენდერში მთავრობასთან დაახლოებული ბიზნესმენები წარადგენენ განცხადს და ანაკლია მათ გადაეცემათ - თუმცა ამ უკანასკნელს გიორგი ქობულია უფრო ნაკლებ სავარაუდოდ მიიჩნევს.

ამასთანავე, დღეს გიორგი ქობულია ამბობს, რომ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები ანაკლიის პროექტის კომერციული პოტენციალის მიმართ სკეპტიკურად იყვნენ განწყობილი, სწორედ ამიტომ მოითხოვეს მათ სახელმწიფოსგან გარანტიები. ქობულია იხსენებს შეხვედრას EBRD-ის წარმომადგენელ ბრუნო ბალვანერასთან, რომელმაც, ქობულიას თქმით,  მინისტრთა კაბინეტის წევრებს განუცხადა, რომ მათი საინვესტიციო ბანკი პროექტში ფულს მხოლოდ სახელმწიფო გარანტიების არსებობის შემთხვევაში ჩადებდა.


ინტერვიუ გიორგი ქობულიასთან


- თქვენ იცით ჩემი დამოკიდებულება ამ პროექტის მიმართ, მე ორი-სამი თვის წინ ტელეკომპანია "პირველის" ეთერშიც ვთქვი, რომ ალბათ, ყველაზე დიდი ვარაუდი იყო, რომ ეს პროექტი ასე დასრულდებოდა.

ჩემი დამოკიდებულება არაერთხელ გამიჟღერებია, რომ ეს პროექტი, რეალურად ვერ გამოდგა კარგი პროექტი. ახლა ხალხი რომ დგას და პოლიტიკოსები რომ ლაპარაკობენ, რომ ეს ასეთი მნიშვნელოვანი პროექტი იყო და ის ჩვენ ეკონომიკას ააღორძინებდა, ეს ყველაფერი ჩემი აზრით, უფრო არის იმის შედეგი, რომ ამ ადამიანებს ეს პროექტი ბოლომდე არ ესმით. ნაწილობრივ კი ეს არის, ცუდი, იაფფასიანი პოპულიზმი.

- მთავრობასაც გულისხმობთ ამ შეფასებაში?

- რა თქმა უნდა, რადგანაც მათაც სისტემატიურად შიში აქვთ რაღაცის, რომ “რამე არაპოპულარული არ ვთქვა”. სინამდვილეში ყველამ იცის, რომ ეს პროექტი არ გამოდგა. ამას ადასტურებს არამარტო ის, რომ ჩვენ ვაკეთებდით ანალიზს და ჩვენ ეს განვიხილეთ; ამას ადასტურებს იგივე დამოუკიდებელ მონაწილეთა ანალიზიც. ეს დამოუკიდებელი ინვესტორები არიან ადამიანები, რომლებიც ვერ დაითანხმა კონსორციუმმა, ჯერ კიდევ მანამდე, სანამ დაიწყებოდა ხაზარაძისა და ივანიშვილის კონფლიქტი.

ჯერ კიდევ მანამდე ვერ მოხდა შეთანხმება. ამასთანავე, ამას ადასტურებს ის, რომ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები, რომლებიც დაინტერესებული არიან და გამგელებულები ეძებენ ასეთი ტიპის პროექტებს, ისინიც კი ვერ დაითანხმეს. ისეთები, როგორიცაა EBRD, OPIC, და სხვა.

ბევრ პოლიტიკოსს შეუძლია გამოვიდეს და ხალხი, რომელსაც არ ესმის პროექტი რეალურად, მოატყუოს. “აი ეს ასეთი პროექტია, აი ეს საქართველოს ეკონომიკას გადაარჩენს” - და ასე შემდეგ.

რა თქმა უნდა თუ, ხელისუფლებას და ხაზარაძეს ექნებოდა კარგი ურთიერთობა, ხაზარაძე რომ ყოფილიყო ამ ხელისუფლების დაახლოებული ბიზნესმენი, ამ პროექტზე ხელისუფლება მაინც გარანტიებს გასცემდა, რაღაცეებს მოიგონებდა და ასე შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ შემთხვევაში ეს პროექტი ჩვენთვის არ ვარგა. ჩვენ გაგვიმართლა, საქართველოს რომ დაემთხვა ისე, რომ ვთქვათ კონსორციუმს, ანუ ხაზარაძე-ჯაფარიძეს არ ჰქონდა კარგი ურთიერთობა ხელისუფლებასთან. ამიტომაც ეს პროექტი არ შედგა.

- თქვენი აზრით ეს გამართლებას წარმოადგენს?

-ეს გამართლებაა, რადგან ჩვენ ეს პროექტი არ გვჭირდება რეალურად.

- თქვენ ამბობთ, რომ ხალხიც, პოლიტიკოსებიც, ოპოზიციაც, მთავრობაც რაღაცნაირად პოპულისტობენ ხომ? აშშ-იც პოპულიზმით არის დაკავებული?

-ეს არის მასობრივი პოპულიზმი. ეს არ არის მხოლოდ ამ პროექტის შემთხვევა. ყველამ იცის რომ ეს ტყუილია, მაგრამ ყველა ლაპარაკობს ამაზე. გადავარდნილი ვართ მასობრივ პოპულიზმში და კაციშვილი არ არის ისეთი, ვისაც შნო ექნება და ამას იტყვის.ეს არამხოლოდ ამ საკითხთან მიმართებით, არამედ ძალიან ბევრ სხვა პოლიტიკურ საკითხებთან მიმართებით არის ასე. არ მინდა, რომ ყველას ჩამოვყვე.

- აშშ რატომ მოუწოდებს მაშინ საქართველოს, რომ ეს პორტი არის სტრატეგიული და მათ აქვთ იმედი, რომ განხორციელდება...

- ვინ ამერიკა? კი თქვეს ეგ, მაგრამ მერე რა? თქვა იმ კაცმა [გულისხმობს მაიკ პომპეოს] და ეტყობა ეგრე მოხდა, თხოვეს და თქვა. არ იცით თქვენ როგორ მოხდა? გგონიათ, რომ ის ღრმად არის ჩახედული ამ საკითხში? ჩვენ ხომ ჩვენი ჭკუა უნდა გვქონდეს. თქვა კიბატონო, ცუდი არ იქნება, რომ ახალი პორტი იყოს. ჩვენ ხომ უნდა ჩავიხედოთ ამაში? 

- რატომ ამბობთ, რომ არ ვარგა ეს პროექტი?

- იმიტომ არ ვარგა, რომ ამხელა თანხის ჩადება ამ პორტში არის ქვეყნისთვის გაუმართლებელი, რადგან საკმარისი რაოდენობის ტვირთები, რომ ეს თანხები გაამართლოს და პროექტმა ეკონომიკაში დადებითი წვლილი შეიტანოს, ამდენი რაოდენობის ტვირთი პორტს არ ექნება. აი ამაშია საქმე. ამას იმისთვის ხომ არ ვაკეთებთ, რომ წავიდეთ რაღაც ავაშენოთ და შემდეგ ვიძახოთ და ვიყვიროთ რომ რაღაცა ავაშენეთ და “რა კარგები ვართ”.

ეს ხომ უნდა გვინდოდეს იმისთვის, რომ სამუშაო ადგილები შეიქმნას და ეკონომიკაში წვლილი შეიტანოს და ასე შემდეგ.

ეს პროექტი არ შეიტანს დადებით წვლილს ეკონომიკაში. ამაშია საქმე.

- რის საფუძველზე აკეთებთ ამ განცხადებას, თქვენ გააკეთეთ ანალიზი? ვისზე დაყრდნობით ამბობთ ამას?

საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმაც პრაქტიკულად ხაზი გაუსვეს ამას. რატომ ეპარება ყველას ამაში ეჭვი, რომ პროექტი არ ვარგა, მე არ მესმის. პროექტს ვაკეთებთ, რომ ეკონომიკაში დადებითი წვლილი შეიტანოს, თუ არ შეიტანს დადებით წვლილს, მაშინ რატომ ვაკეთებთ ამას? ეგეთი პროექტების კეთებით დაინგრა საბჭოთა კავშირი.

ჩვენ ხომ ეს არ გვჭირდება.

- თქვენ ამბობთ, რომ საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები, იგივე EBRD და სხვები ითხოვნდნენ პროექტში სესხის გაცემისთვის გარანტიებს. ეს იყო იმიტომ, რომ მათაც ეპარებოდათ ეჭვი ანაკლიის მომგებიანობაში?

- რა თქმა უნდა. ეჭვი კი არ ეპარებოდათ, ოფიციალურ შეხვედრაზე პირდაპირ განაცხადეს. მთავრობაში შეხვედრაზე განაცხადეს, მამუკა ბახტაძე იყო პრემიერ-მინისტრი. შეხვედრა იყო ბანკებთან - მე ვიყავი, მაია ცქიტიშვილი იყო, ივანე მაჭავარიანი იყო იმ შეხვედრაზე. ეს იყო შეხვედრა EBRD-ის ხელმძღვანელთან, რომელმაც თქვა რომ მათაც გააკეთეს შეფასება, მან თქვა “ არ გამოდის აქედან არაფერი პოზიტიური, მაგრამ თუ თქვენ ძალიან გინდათ, რომ ფული გადაყაროთ, კიბატონო, მოგვეცით გარანტიები და დაგიფინანსებთ.”

ამ დროს EBRD-ს ბრუნო ბალვანერა წარმოადგენდა. შემდეგი ანალოგიური რაღაც თქვეს, რომ ეს პროექტი არ არის Bankable (რენტაბელური), OPIC-მაც იგივე თქვა - “მოგვეცით გარანტიები.”

რატომღაც ფოთის პორტში, როდესაც ტერმინალის გაფართოებაზე იყო საუბარი $50 მილიონის დაფინანსება უსიტყვოდ გასცეს სახელმწიფო გარანტიის გარეშე. ანაკლიისთვის $100 მილიონის გარანტიის მოცემაზე კი უარი თქვეს.

უნდა ვაღიაროთ, რომ შეცდომა მოუვიდა მთავრობასაც და იმათაც, ამის მაგივრად ეს ყველაფერი გააპოლიტიკურეს.

ჩემზე რომ ვინმე იტყვის ამას, რომ მე იმიტომ ვამბობ ამას, რომ რუსეთის ინტერესებს ვატარებ, ეს ხომ ტოტალური სისულელეა. ეს არის უბრალოდ ხალხის გაბითურება, როდესაც ამას აბრალებენ რუსულ ინტერესებს, თითქოს რაღაცა თქვა იმან, რაღაცა თქვა ამან, რუსეთის ინტერესებს საერთო არ აქვს ამ სიტუაციასთან.

ერთადერთი ისაა, რომ შესაძლებელია კონსორციუმს წყინდეს, რომ ფინანსდება პროექტები, რომლებშიც მონაწილეობს უმაღლეს ხელისუფლებასთან დაახლოებული ხალხი. ეს შეიძლება წყიდნეთ მათ. რომ აი “სისულელეები ხომ დაუფინანსეს ვიღაც ვიღაცეებს [არ აკონკრეტებს ვის], იმიტომ რომ ისინი დაახლოებულები იყვნენ მთავრობასთან. ჩვენ კი ცუდი ურთიერთობა გვაქვს და ჩვენი სისულელე არ დააფინანსეს.”

-საქართველოს მთავრობამ თქვა, რომ ისინი ხელახალ ტენდერს გამოაცხადებენ, მაშინ რატომ, თქვენი აზრით?

-აქ არის ორი ვარიანტი, ერთი რა თქმა უნდა ამით პოპულისტობენ, ეშინიათ მათაც ამის თქმა. ალბათ ისინი გამოაცხადებენ ტენდერს, იქნება ეს ტენდერი რაღაც პერიოდის განმავლობაში და შემდეგ იტყვიან - “აი, ნახეთ როგორ ვცდილობდით, მაგრამ არ მოვიდნენ ინვესტორები.”

ალბათ მართლაც ეგრე იქნება. ამაში ინვესტორი მომსვლელიც რომ იყოს, აქამდე მოვიდოდა უკვე კიდეც. მამუკა ხაზარაძემ და ბადრი ჯაფარიძემ უზარმაზარი სამუშაო გასწიეს, მთელი მსოფლიო მოირბინეს და მაგათზე უკეთეს პროექტს არავინ არ გააკეთებს. მათ თუ მართლა ვერ მოიზიდეს ინვესტორი, სხვებიც ვერ გააკეთებენ.

მეორე ვარიანტი არის ის, რომ მთავრობას შეუძლია აიღოს და ჩაწეროს ისეთი პირობები და გასცეს გარანტიები, შეიყვანონ მათთან აფილირებული ბიზნესმენები და მაშინ მოაგებინონ ტენდერი და გააკეთონ სახელმწიფო დაფინანსებით. მგონია, რომ ეს არ გამოუვათ, რადგან ეს ძალიან გამჭვირვალე პროცესია და ამას დიდი არეულობა და ხალხის დიდი უკმაყოფილება მოყვება. ამას ამ შემთხვევაში არ იკადრებენ, მაგრამ სხვა შემთხვევაში მგონი იკადრებენ.


- თქვენ როდესაც მინისტრთა კაბინეტის წევრი იყავით და ამ ყველაფერს ამბობდით ანაკლიის პორტის პროექტზე, რას გეუბნებოდნენ, რას გპასუხობდნენ თქვენი კოლეგები ამის შესახებ?

რას მპასუხობდნენ და ამბობდნენ, “რომ დიახ, გვესმის და გეთანხმებით, მაგრამ ამას საჯაროდ ხომ ვერ ვიტყვით?”.

რა თქმა უნდა ამბობდნენ, რომ ეს პროტესტს გამოიწვევდა, პროექტი კონსტიტუციაში არის ჩადებული. რატომ? რადგან მათი გუნდის წევრი არ იყო ის კაცი? ვინც ეს ჩაწერა კონსტიტუციაში?

- გიორგი კვირიკაშვილს გულისხმობთ?

რა თქმა უნდა, გუნდს დაარტყამს ეს, დაარტყამს პარტიის ხელმძღვანელს. რეალურად თუ ასეა, ამ პროექტთან დაკავშირებით, ხალხი არ იტყვის, რომ “რამ ჩააწერინა მაშინ გიორგი კვირიკაშვილს ეს კონსტიტუციაში?”

- რატომ ჩაიწერა მაშინ, თქვენი აზრით?

- რატომ ქნეს? მე მგონია, რომ ბოლომდე კიდევ გაუაზრებელი გადაწყვეტილება იყო, ისევე, როგორც დიდი ნაწილი გადაწყვეტილებების, ბოლომდე გააზრებული არ არის. ნუ იყო ამბიციური განწყობა “მოდი დიდი პროექტი გავაკეთოთ”, აი ასეთ ემოციურ დონეზე, რომ ეს კარგია, გავაკეთებთ ამას და იქ გემი შემოვა.

სტილი დაცულია

მსგავსი სიახლეები

ნახეთ ყველა სიახლე

ყველა