05.სექტემბერი .2017 20:00

კორპორაციული მდივანი - კიდევ ერთი თანამედროვე პროფესია

კორპორაციული მდივანი - კიდევ ერთი თანამედროვე პროფესია
views 4364
უკან

ბოლო პერიოდში ქართული კორპორაციული სექტორის წარმატებულმა გამოსვლამ მსოფლიოს წამყვან საფონდო ბირჟებზე და ქართული კომპანიების მნიშვნელოვანმა გააქტიურებამ ობლიგაციების ბაზარზე გააჩინა მოთხოვნა კორპორაციული მდივნის ინსტიტუტზე.

კომპანიაში კორპორაციული მართვის საუკეთესო სტანდარტების დანერგვისათვის მნიშვნელოვანია კორპორაციული მდივნის არსებობა. დღეს მას აქვს ძალიან მნიშვნელოვანი როლი ნებისმიერი ტიპის ორგანიზაციის ფუნქციონირებაში, იქნება ეს კერძო, საჯარო თუ არამომგებიანი სექტორის კომპანია. ორგანიზაციის მართვა ეს უფრო მეტია, ვიდრე კანონმდებლობის, მარეგულირებელი ნორმების, სტანდარტებისა და კოდექსების ცოდნა და კომპანიის საქმიანობის მათთან მისადაგება. ეს არის მართვის მაღალი კულტურის პრაქტიკის დამკვიდრება, რაც იმას ნიშნავს, რომ კორპორაციულ მდივანს ტექნიკურ უნარებსა და გამოცდილებაზე მეტად სჭირდება იმის ცოდნა, თუ რა არის საჭირო კორპორაციული მმართველობის საუკეთესო პრაქტიკის დასანერგად კონკრეტულ ორგანიზაციაში და რატომ. ამ ორი ძირითადი მიზნის მიღწევას ემსახურება საბოლოო ჯამში კორპორაციული მდივნის ინსტიტუტი. მისი საქმიანობა აუცილებელია კომპანიის მართვისა და ადმინისტრირებისათვის. ის მმართველობით ორგანოებს ეხმარება მათი მოვალეობების და პასუხისმგებლობების განხორციელებაში.

თანამედროვე კორპორაციული მდივანი აღარ არის „ჩვეულებრივი მოსამსახურე“, როგორც ეს ხშირად ხდებოდა წარსულში ამ თანამდებობის სამუშაოს აღწერების, საკანონმდებლო აქტების თუ სხვადასხვა კორპორაციული მართვის კოდექსების მიხედვით. კორპორაციული მდივანი კომპანიაში ახლა აქციონერებს, სამეთვალყურეო საბჭოს, დამოუკიდებელ დირექტორებს, მენეჯმენტის გუნდის წევრებს უზრუნველყოფს პროფესიონალური რჩევებითა და სამოქმედო გეგმებით მის გამგებლობაში არსებული საკითხებზე გადაწყვეტილებების მიღებისას.

კორპორაციული მდივანი ასრულებს საინფორმაციო, საკომუნიკაციო და საარბიტრაჟო ხიდის როლს აქციონერებს, სამეთვალყურეო საბჭოსა და მენეჯმენტს, ასევე კომპანიასა და სხვა დაინტერესებულ მხარეებს შორის.

კორპორაციული მდივნის ძირითადი უფლება-მოვალეობები

კორპორაციული მდივანი უზრუნველყოფს, რომ კომპანიის მმართველობითი ორგანოები იცავდნენ შიდა კორპორაციულ წესებს და, საჭიროების შემთხვევაში, ცვლილებები შეაქვს მათში ან შეიმუშავებს ახალ დოკუმენტებს. კორპორაციულ მდივანს ასევე შეუძლია დახმარება გაუწიოს კომპანიას სხვადასხვა მმართველობით ორგანოს შორის ეფექტური კომუნიკაციის დამყარებასა და შენარჩუნებაში კომპანიის წესდების, დებულებებისა და სხვა შიდა წესების შესაბამისად. ამასთან, კორპორაციული მდივანი უზრუნველყოფს მმართველობითი ორგანოების მიერ ადგილობრივი და, შესაძლოა, უცხოური შესაბამისი მარეგულირებელი მოთხოვნების შესრულებას. შესაბამისად, კორპორაციული მდივანი ხშირად მოქმედებს, როგორც სამეთვალყურეო საბჭოს და აღმასრულებელი საბჭოს წევრების მრჩეველი მარეგულირებელ მოთხოვნებთან, ლისტინგის წესებსა და კორპორაციულ მართვასთან დაკავშირებულ კანონმდებლობასთან მიმართებით. კორპორაციულმა მდივანმა შეიძლება ასევე გამოავლინოს კომპანიის ოპერირებისას კორპორაციული მართვის საკითხებში არსებული ნაკლოვანებები და დასახოს სათანადო გზები ასეთი სისუსტის გამოსასწორებლად.
ზემოთ განხილული მნიშვნელოვანი მოვალეობებიდან გამომდინარე, კორპორაციული მდივნის თანამდებობაზე სამეთვალყურეო საბჭომ უნდა შეარჩიოს უმაღლესი კვალიფიკაციისა და შესაბამისი უნარ-ჩვევების მქონე პირი. სამეთვალყურეო საბჭომ უნდა შეაფასოს კანდიდატის განათლება, სამუშაო გამოცდილება, პროფესიული თვისებები და უნარ-ჩვევები. უნდა განისაზღვროს ზოგადი მოთხოვნები კანდიდატების მიმართ და დეტალურად იქნეს აღწერილი ასეთი კანდიდატების შეფასების სპეციფიკური კრიტერიუმები. როგორც წესი, სამუშაოს დეტალური აღწერილობის მომზადება სამეთვალყურეო საბჭოს ფუნქციაა და ის განისაზღვრება ხელშეკრულებასთან ერთად.

საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით, კორპორაციული მდივნის კვალიფიკაცია და უნარ-ჩვევები უნდა ითვალისწინებდეს შემდეგ საკითხებს:

• კორპორაციული და ფასიანი ქაღალდების კანონმდებლობის ცოდნა;
• მედიაციისა და კონსენსუსის მიღწევის უნარი;
• კომპანიის საქმიანობის ცოდნა;
• დეტალებზე ორიენტირებულობა, მოქნილობა და შემოქმედებითი უნარი;
• კომპანიაში არსებული ბიუროკრატიული აზროვნების დაძლევის უნარი;
• პრეზენტაციისა და კომუნიკაციის კარგი უნარი;
• ინტუიციისა და მგრძნობელობის გამოვლენა გენერალური დირექტორის და დირექტორების მოსაზრებასთნ დაკავშირებით;
• მომავლის ჰორიზონტზე არსებული სიგნალების შემჩნევა და მენეჯმენტისთვის ადრეულ ეტაპზე მიწოდების უნარი.

იმისათვის, რომ კორპორაციული მდივანი მუდმივად კომპანიისა და მისი აქციონერების ინტერესების გათვალისწინებით მოქმედებდეს, იგი დაცული უნდა იყოს მენეჯმენტის და სხვა მხარეების არასათანადო ზეგავლენისგან. ამგვარად, კორპორაციული მდივანი ანგარიშვალდებული უნდა იყოს სამეთვალყურეო საბჭოს წინაშე, რომელიც კონტროლს გაუწევს მის საქმიანობას. ის არ უნდა იყოს კომპანიასთან ან მის თანამშრომლებთან დაკავშირებული პირი.

კორპორაციული მდივნის შერჩევის პროცედურა უნდა განისაზღვროს კომპანიის წესდებით, თუმცა, კომპანიის დებულებებით ეს საკითხი შესაძლოა უკეთესად იყოს მოწესრიგებული. კორპორაციული მდივნის თანამდებობაზე დანიშვნის ფუნქცია, როგორც წესი, დელეგირებულია სამეთვალყურეო საბჭოზე, რომელმაც უნდა განსაზღვროს ხელშეკრულების ვადა და პირობები, აგრეთვე ანაზღაურებისა და ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხები.

კორპორაციული მდივნის უფლებამოსილებანი საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით განისაზღვრება შემდეგი პუნქტებით:

• უზრუნველყოფს კომპანიის მართვის პოლიტიკისა და პრაქტიკის შემუშავებას, მათ შესაბამისობას და პერიოდულ განხილვას;
• უზრუნველყოფს, რომ კომპანია გასცემდეს არსებით ინფორმაციას დროულად და გამჭვირვალედ;
• იცავს აქციონერთა უფლებებს აქციონერთა საერთო კრების მოწვევის, კრების მსვლელობისას ოქმების შედგენის, გარიგებების კონტროლის პროცესში შუამავლის როლის შესრულებისა და კორპორაციული კონფლიქტების გადაწყვეტაში დახმარების გაწევით;
• სრულად ჰყავს აღრიცხული აქციონერები;
• აწყობს აღმასრულებელი და სამეთვალყურეო საბჭოების სხდომებს და ადგენს ყველა სხდომის ოქმს;
• მთელ დოკუმენტაციას ინახავს კომპანიის არქივში;
• დახმარებას უწევს სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომების მოწყობის, საბჭოსთვის და საბჭოსგან ინფორმაციის დროულად გადაცემის და კორპორაციულ მართვასთან დაკავშირებით კონსულტაციების გაწევის გზით.

კორპორაციული მდივანი მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს კომპანიასა და სამეთვალყურეო საბჭოს კორპორაციული მართვის სისტემის შემუშავებაში. უფრო კონკრეტულად, კორპორაციულ მდივანს შეუძლია მნიშვნელოვანი როლის შესრულება კომპანიის მართვის პოლიტიკისა და პრაქტიკის შემუშავებაში, მათი შესაბამისობის უზრუნველყოფასა და პერიოდულ განხილვაში. კომპანიის კორპორაციული მართვის პოლიტიკისა და პრაქტიკის გასაუმჯობესებელი მკაფიოდ და ნათლად ჩამოყალიბებული გეგმის შემუშავების პროცესში კორპორაციული მდივანი საფუძველს უყრის რეფორმებს ამ სფეროში. მნიშვნელოვანია ის, რომ იგი ეწევა აღნიშნული პოლიტიკის შესაბამისობის მონიტორინგს და სამეთვალყურეო საბჭოს აწვდის ინფორმაციას ნებისმიერი დარღვევის შესახებ. კომპანიის პოლიტიკის რეგულარული განხილვით კორპორაციული მდივანი უზრუნველყოფს, რომ კომპანია იმართებოდეს თანამედროვე და მუდმივად მაღალი დონის სტანდარტებით.

კორპორაციული მდივნის საქმიანობის უდიდესი ნაწილი უნდა დაეთმოს სამეთვალყურეო საბჭოს დახმარებას, მათ შორის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომების ორგანიზებას; ინფორმაციასთან სამეთვალყურეო საბჭოს წვდომის უზრუნველყოფას და სამართლებრივი დახმარების გაწევას სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებისთვის მართვის საკითხებთან დაკავშირებით.

კორპორაციული მდივანი მნიშვნელოვან დახმარებას უწევს სამეთვალყურეო საბჭოს და დირექტორთა საბჭოს კომპანიის აქციონერებისა და ფინანსური ბაზრებისთვის ინფორმაციის დროული გამჟღავნების ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებით. კორპორაციული მდივანი უზრუნველყოფს, რომ კომპანია საქმიანობდეს კომპანიის შესახებ ინფორმაციის წარმოების და გამჟღავნების პროცედურების შესაბამისად; უზრუნველყოფს ინფორმაციასთან აქციონერების შეუზღუდავ წვდომას მეწარმეთა შესახებ კანონის შესაბამისად; ამოწმებს დოკუმენტების ასლებს, სანამ ისინი გადაეცემა აქციონერებს და უზრუნველყოფს კორპორაციული დოკუმენტაციის უსაფრთხო დაცვას. კორპორაციული მდივანი ასევე უზრუნველყოფს კონტროლის გამჭვირვალე პროცედურების არსებობას.

საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციის (IFC) 2010 წლის „კორპორაციული მართვის სახელმძღვანელოს“ მიხედვით, ქართული კომპანიებისთვის კორპორაციული მდივნის თანამდებობა შედარებით ახალი პოზიციაა. როგორც IFC–ის კვლევამ ცხადყო, საქართველოში გამოკითხული კომპანიების მხოლოდ მეხუთედმა აღნიშნა, რომ გამოყოფილი აქვთ პოზიცია აქციონერებთან მუშაობისათვის პასუხისმგებელი და კომპანიის მმართველობით ორგანოებს შორის ურთიერთობის მაკოორდინირებელი პირისთვის. ყველაზე ხშირად კვლევის რესპონდენტებმა აღნიშნეს, რომ ამ პოზიციასთან დაკავშირებული ფუნქციები მოიცავდა აქციონერთა საერთო კრების ორგანიზებას, აქციონერებს შორის კომუნიკაციის უზრუნველყოფას, საზოგადოებასთან ურთიერთობის დამყარებას და მმართველობითი ორგანოების საქმიანობის ხელშეწყობას.

სულ უფრო და უფრო მეტ ქვეყანაში იღებენ ოფიციალურ სტანდარტებსა და წესებს და სხვადასხვა სახის კოდექსებს კორპორაციული მდივნის ინსტიტუტთან დაკავშირებით. ლისტინგში შემავალი კომპანიები ვალდებულნი არიან ჰყავდეთ კორპორაციული მდივანი. თუმცა, საერთაშორისო დონეზე დღეს არსებული პრაქტიკიდან გამომდინარე, კორპორაციული მდივანი ჰყავთ არამხოლოდ იმ კომპანიებს, რომელთაც ამის ვალდებულება აქვთ, არამედ ყველა იმ ორგანიზაციას, რომელიც აღიარებს კორპორაციული მმართველობის მნიშვნელობას და სურს ამ საკითხებზე პასუხისმგებელი პირი ჰყავდეს კომპანიაში. ზემოთ განხილული მოვალეობების ეფექტიანად განხორციელების მიზნით კი კორპორაციული მდივანი ვალდებულია აქტიურად იმოქმედოს ორგანიზაციის ინტერესებიდან გამომდინარე. ამისათვის ის საფუძვლიანად უნდა იცნობდეს იმ ბიზნეს გარემოს, რომელშიც ორგანიზაცია მოქმედებს, ისევე როგორც საკანონმდებლო აქტებს, წესებსა და რეგულაციებს.

მსგავსი სიახლეები

ნახეთ ყველა სიახლე

ყველა