დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ, ირანის ეკონომიკური იზოლაციის მიზნით, ახალი სანქციების გეგმა, სახელწოდებით „ოპერაცია ეკონომიკური განდევნილი“ წარადგინა. არსებული ინფორმაციით, ვაშინგტონი მეორად სანქციებს დაუწესებს იმ სუბიექტებს, რომლებიც თეირანის ფინანსურ მხარდაჭერას განაგრძობენ.
ახალი შეზღუდვები ნავთობის, ავიაციის, ციფრული აქტივების, ტექნოლოგიებისა და ოქროს სექტორებს მოიცავს. აშშ-ის ხაზინის მდივნის, სკოტ ბესენტის განმარტებით, სანქციები ჩინეთის საფინანსო ინსტიტუტებზეც გავრცელდება, თუ ისინი ირანული ნავთობიდან მიღებული შემოსავლების ლეგალიზაციაში ჩაერთვებიან.
მნიშვნელოვანია ითქვას, რომ აშშ-ის სანქციების მთავარი სამიზნე ჩინეთია, რომელიც ირანული ნავთობის 90%-ის იმპორტს ახორციელებს. 2025 წელს ორ ქვეყანას შორის ოფიციალურმა სავაჭრო ბრუნვამ $9.96 მილიარდი შეადგინა, ხოლო აღურიცხავი ნავთობის ექსპორტმა $31.2 მილიარდს მიაღწია. ექსპერტების შეფასებით, ჩინური სახელმწიფო ბანკები და ნავთობკომპანიები აშშ-ის დოლარის სისტემასთან წვდომის დასაცავად სანქციების მოთხოვნებს ფარულად დაემორჩილებიან. პარალელურად, თეირანთან ფინანსური და სავაჭრო ოპერაციები უკვე შეაჩერა არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა, რომელთან სავაჭრო ბრუნვამ 2024 წელს $28 მილიარდი შეადგინა.
ამასთან, ახალი სანქციების რისკის წინაშე თურქეთი, ერაყი და ინდოეთიც დგანან. 2024 წელს თურქეთსა და ირანს შორის სავაჭრო ბრუნვამ შეადგინა $5.7 მილიარდი, საიდანაც მნიშვნელოვანი წილი ირანულ ბუნებრივ აირზე მოდიოდა. ერაყი ირანისგან ყოველწლიურად ყიდულობს $4-5 მილიარდის ღირებულების ელექტროენერგიასა და გაზს, რამაც 2025 წელს ორმხრივი ვაჭრობა $10 მილიარდამდე გაზარდა.
რაც შეეხება ინდოეთს, ქვეყანამ ირანული ნავთობის იმპორტი შვიდწლიანი პაუზის შემდეგ, 2026 წლის აპრილში განაახლა. ვაშინგტონის მიერ სანქციების ამოქმედების შემთხვევაში, დასახელებული ქვეყნების კომპანიებს თეირანთან ეკონომიკური კავშირების შეწყვეტა მოუწევს.
ეკონომიკური ზეწოლის ახალი ტალღა აშშ-სა და ირანს შორის მიმდინარე სამხედრო კონფლიქტის მეექვსე თვეს ემთხვევა. ვაშინგტონში აცხადებენ, რომ „ოპერაცია ეკონომიკური განდევნილის“ საბოლოო მიზანს თეირანისთვის ყველა ეკონომიკური რესურსის გადაჭრა წარმოადგენს.
