ფინანსთა სამინისტრო 2016-2020 წლების ფისკალური სექტორის მაკროეკონომიკური რისკების ანალიზს აქვეყნებს. როგორც დოკუმენტში ვკითხულობთ, მაკროეკონომიკური რისკების შეფასების პროცესში გამოვლენილია ყველა ის შესაძლო დადებითი თუ უარყოფითი ეკონომიკური და პოლიტიკური ფაქტორი, რომელსაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს აზრით გავლენა ექნება მაკროეკონომიკურ მაჩვენებლებზე. გამოვლენილი რისკების ანალიზის საფუძველზე დოკუმენტში განხილულია მაკროეკონომიკური განვითარების სამი სცენარი: საბაზისო, ოპტიმისტური და პესიმისტური. საბაზისო სცენარი წარმოადგენს, ეკონომიკური განვითარების იმ მოსალოდნელ ვარიანტს, რომლის მოხდენის ალბათობაც საშუალოვადიან პერიოდში ყველაზე მაღალია. შესაბამისად, აღნიშნული სცენარის საფუძველზე ხდება სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის შედგენა. პესიმისტური სცენარი შექმნილია ეკონომიკური განვითარების შეფერხების, ხოლო ოპტიმისტური - ეკონომიკური განვითარების დაჩქარების შემთხვევისათვის.
„2015 წლისგან განსხვავებით, 2016 წელს ლარმა გამყარება დაიწყო. 2016 წლის რვა თვეში ლარი გამყარდა როგორც აშშ დოლართან, ასევე ევროსთან მიმართებაში, შესაბამისად 3.8 პროცენტით და 1.7 პროცენტით. ლარის ნომინალური ეფექტური გაცვლითი კურსი, რაც წარმოადგენს ლარის საშუალო კურსს სავაჭრო პარტნიორების კურსთან გამყარდა 3.6 პროცენტით.
2016 წელს, გაცვლითი კურსის კორექტირებამ საგადასახდელო ბალანსის დინამიკა პოზიტიური მიმართულებით შეცვალა. მიმდინარე მაკროეკონომიკური ანალიზის მიხედვით, სავალუტო კურსზე ფუნდამენტური ფაქტორების გავლენა ამოწურულია“, - ვკიტხულობთ დოკუმენტში.
ასევე, 2016 წელს დაგეგმილია ბიუჯეტის დეფიციტი მთლიანი შიდა პროდუქტის 3.0 პროცენტის ოდენობით. აღნიშნული მაჩვენებელი დაგეგმილი საინვესტიციო პროექტების პირობებში 2017 წლისათვის შედარებით მაღალ დონეზე იქნება, ხოლო შემდეგ წლებში მისი თანმიმდევრული შემცირებაა ნავარაუდევი.
როგორც სამინისტროში განმარტავენ, საშუალოვადიან პერიოდში ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის შემცირებისაკენ.
საგარეო ვალის მაღალი წილის გამო, საგარეო მოწყვლადობის შესამცირებლად, გრძელვადიან პერიოდში მთავრობა გეგმავს შიდა ვალის წილის ზრდას.
„წინა დოკუმენტში იდენტიფიცირებულ იქნა 5 პოზიტიური და 4 ნეგატიური მაკროეკონომიკური რისკი. პოზიტიური რისკებიდან 2016 წლის პირველი ნახევრის განმავლობაში რეალიზებულ იქნა ოთხი მათგანი: დაბალ დონეზე შენარჩუნდა ნავთობის ფასები, რასაც მოჰყვა შიდა ბაზარზე საწვავზე ფასების დაბალი დონე და შემცირებული დანახარჯები იმპორტზე (დაახლოებით 25 მლნ აშშ დოლარი წლის პირველ ნახევარში). მეზობელ ქვეყნებში განვითარებული ნეგატიური მოვლენების ასახვა საქართველოს ეკონომიკაზე ამ ეტაპისათვის ამოწურულია. დასტაბილურდა სიტუაცია რეგიონის ქვეყნებში. საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციების შეფასებით აღნიშნული ქვეყნების ეკონომიკური ზრდა მოსალოდნელზე მეტად არ შენელებულა. გაუქმდა საბერძნეთიდან ფულის გადარიცხებზე დაწესებული კონტროლები და ფულადი გზავნილების შემოდინების გაუმჯობესდა. ირანისათვის სანქციების მოხსნამ გაზარდა მისი ეკონომიკური აქტივობა რეგიონში. გაზრდილია საექსპორტო შემოსავლები. მკვეთრად მოიმატა ირანიდან შემოსული ვიზიტორების რიცხვმა. სავალუტო კურსის გაუფასურებამ მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა როგორც მომხმარებელთა ასევე ბიზნესის ნდობის მაჩვენებელს. 2016 წელს ლარის გაცვლითი კურსი დასტაბილურდა. გაუკვევლობა მოიხსნა, რამაც დადებითად იმოქმედა მომხმარებელთა და ბიზნესის ნდობაზე, რაც ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი წარმმართველი ფაქტორია. 2016 წლის პირველ ნახევარში, იდენტიფიცირებული უარყოფითი რისკების მწვავე მატერიალიზაციას და მათი ეკონომიკაზე შეფერხების მიმართულებით ასახვას ადგილი არ ჰქონია. წინა წელთან შედარებით დასტაბილურდა ვითარება რეგიონში (თუმცა კვლავ არსებობს უარყოფითი სცენარის განვითარების ალბათობა). მიუხედავად იმისა, რომ განვითარებულ ქვეყნებში შეიმჩნევა ინვესტირებისადმი მიდრეკილების დაბალი დონე, საქართველოს შემთხვევაში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ნაკადების მაღალია. გარდა ამისა, როგორც ეს გასული წლის რისკების ანგარიშში იყო უარყოფით რისკად იდენტიფიცირებული, ფედერალური სარეზერვო სისტემის მიერ არ განხორციელებულა მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის მოსალოდნელი ტემპებით ზრდა, რაც კიდევ უფრო შეამცირებდა ინვესტიციების ნაკადებს ახალი ბაზრის ქვეყნებში.
საქართველოს მეზობელი ქვეყნები ჩართულნი არიან სამხედრო კონფლიქტში ან იმყოფებიან კონფლიქტის ზღვარზე. შესაბამისად, არსებობს სიტუაციის უარყოფითი სცენარით განვითარების ალბათობა. აღნიშნული რისკების მატერიალიზაციის შემთხვევაში მნიშვნელოვნად შეფერხდება ქვეყნის ეკონომიკური განვითარება. თურქეთში მიმდინარე მოვლენებმა უკვე ასახვა ჰპოვა მის საკრედიტო რეიტინგებზე. წამყვანი სარეიტინგო კომპანიის მიერ უკვე განხორციელდა თურქეთის სუვერენული და სხვა საკრედიტო რეიტინგების შემცირება. აღნიშნული შესაძლოა უარყოფითად აისახოს რეგიონის საინვესტიციო მიმზიდველობაზე. თუმცა ინვესტიციების გადინების შემთხვევაში, არსებობს იმის პოტენციალი, რომ ამ ინვესტიციების მოზიდვა საქართველოში მოხდეს.
მოსალოდნელია, რომ დიდი ბრიტანეთის გადაწყვეტილებას ევროკავშირის დატოვების შესახებ, საქართველოზე როგორც საინვესტიციო, ისე საგარეო სავაჭრო კუთხით მნიშვნელოვანი გავლენა არ ექნება. თუმცა, შესაძლოა დამატებითი რისკების წარმოქმნის შესაძლებლობა. კერძოდ, მოსალოდნელი გახდა, რომ, მოლოდინების გაუარესების ფონზე, ევროკავშირის ეკონომიკის გაჯანსაღების პროცესი შენელდება, რაც დააზარალებს ერთობლივ მოთხოვნასა და სასაქონლო პროდუქციის ფასებს.
განვითარებულ ქვეყნებში შეიმჩნევა ინვესტირებისადმი მიდრეკილების დაბალი დონე. განვითარებული ქვეყნების კომპანიები ამცირებენ ინვესტიციებს არამარტო საკუთარი ქვეყანაში არამედ საზრვარგარეთაც. განსაკუთრებით იზრდება მოლოდინები, იმისა რომ შეამცირდეს ინვესტორთა აქტივობა ახალი ბაზრების ქვეყნებში. შესაბამისად, იზრდება საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების და სხვა საერთაშორისო ნაკადების შემცირების რისკი. აღნიშნული ფაქტორი მეტწილად საშუალოვადიანი პერიოდის რისკს წარმოადენს.
აშშ-ის ეკონომიკა ბოლო პერიოდში საკმაოდ მაღალი ზრდის ტემპებით ვითარდება. უმუშევრობის შემცირება და სამუშაო ადგილების შექმნა სოლიდურ ტემპებს ინარჩუნებს. 2016 წლის 8 თვის მონაცემებით მნიშვნელოვნად გაიზარდა მომხმარება. აღნიშნულ ფონზე ფინანსური ბაზრები კვლავ ვარაუდობენ ფედერალური სარეზერვო სისტემის მიერ პოლიტიკის განაკვეთის ზრდას. ფედ-ის მიერ მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება დამატებითი ფაქტორი იქნება ამერიკაში კაპიტალის ნაკადების შემობრუნებისთვის, რაც შეამცირებს ინვესტიციებს ნაკადებს ახალი ბაზრის ქვეყნებში, გაზრდის ზეწოლას მათ სავალუტო კურსებზე და გაამძაფრებს კრიზისს მაღალი დოლარიზაციის მქონე ქვეყნებში. თუმცა, გამკაცრების ტემპს, სავარაუდოდ, შეანელებს ე.წ. Brexit, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ აშშ დოლარი დამატებით გამყარდება და გაურკვევლობა გაიზრდება.
ბოლო პერიოდის განმავლობაში შეიმჩნევა ზრდის ტემპების შემცირება ჩინეთის ეკონომიკაში. იგი წლების განმავლობაში მსოფლიო ეკონომიკის ძირითადი მამოძრავებელი ძალა იყო, თუმცა სტაგნაციის შემთხვევაში შეიძლება მსოფლიო ეკონომიკის მთავარ შემაფერხებელ ფაქტორად გადაიქცეს. ჩინეთი უმსხვილესი წმინდა ექსპორტიორია რაც ამცირებს მისი გავლენის სიძლიერეს. მისი ეკონომიკის შემცირება ყველაზე მეტ პრობლემას შეუქმნის ნედლეულისა და საინვესტიციო საქონლის მწარმობელ ქვეყნებს. შესაბამისად, მისი გავლენა საქართველოს ეკონომიკაზე არ იქნება ძლიერი. თუმცა, ბოლო წლებში ჩინეთი გადაიქცა საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მნიშვნელოვან წყაროდ. შესაბამისად ჩინეთის ეკონომიკის შემცირება ნეგატიურად იმოქმედებს პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ნაკადებზე საქართველოში“, - ვკიტხულობთ დოკუმენტში.
