შესავალი
კომპანიის მმართველობითი ორგანოების წევრებსა და მესამე პირთა შორის წარმოქმნილი სასამართლო დავები თავისი სპეციფიკით გამოირჩევა, რაც ძირითადად მოიცავს: 1) მესამე პირს და კომპანიის პარტნიორს ან/და დირექტორს შორის; 2) მომჩივან კომპანიასა და მესამე პირს შორის; 3) მომჩივან კომპანიასა და ამ კომპანიის დირექტორს/სამეთვალყურეო საბჭოს (წევრს/წევრებს) შორის და 4) კომპანიასა და მის პარტნიორს შორის არსებულ სასამართლო დავებს.
სტატიაში მოკლედ არის დახასიათებული ზემოთ ჩამოთვლილი თითოეული დავის სპეციფიკა, რასაც, თან ახლავს შესაბამისი ქართული საკანონმდებლო რეგულირება, მცირე კომენტარები და რამდენიმე ეპიზოდში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებები. ამასთან, წარმოდგენილია პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე რეკომენდაცია ამ ტიპის დავათა წარმოქმნის პრევენციის მიზნებისთვის.
1) მომჩივანი მესამე პირი კომპანიის წინააღმდეგ
როგორც წესი, მესამე პირი სასარჩელო მოთხოვნას კომპანიის, როგორც დამოუკიდებელი სუბიექტის წინააღდეგ აყენებს, მაგრამ, კორპორაციული მართვის კონტექსტში საინტერესოა ისეთი შემთხვევა, რა დროსაც მესამე პირს მიაჩნია, რომ კაპიტალური ტიპის კომპანიის ერთმა ან რამდენიმე პარტნიორმა ბოროტად ისარგებლა პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმით და ასეთ დროს, სასარჩელო მოთხოვნის ადრესატი შესაძლოა თავად ეს პარტნიორი გახდეს. იმ შემთხვევაში, თუ მესამე პირის სასარგებლოდ სარჩელის განხილვა წარმატებით დასრულდება, შედეგად პარტნიორმა შესაძლოა პირადად აგოს პასუხი მის წინაშე. აღნიშნულ შემთხვევას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც პარტნიორის გამჭოლ პასუხისმგებლობას, რასაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შემდეგი შინაარსის მქონე მე-3 მუხლის მე-6 ნაწილი განამტკიცებს: „...შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშეპასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს“.
პარტნიორის პერსონალურ პასუხისმგებლობასთან ერთად შესაძლოა, რომ მესამე პირის სარჩელის ადრესატი ამ კომპანიის დირექტორი იყოს. „მეწარმეთა“ შესახებ კანონის მე-9 მუხლის პირველი და მე-6 ნაწილის 1-4 წინადადების მიხედვით:
„1. ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ: ... შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივში – დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული“. „6. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად; კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნებზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების ხელმძღვანელების ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ისინი მოქმედებდნენ პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად“.
ამ შემთხვევაში ციტირებული ნორმის ბოლო ორი წინადადებაა საინტერესო, სადაც კრედიტორთა უშუალო ადრესატი შესაძლოა კომპანიის დირექტორიც გახდეს. როგორც წესი, დირექტორი პარტნიორთა და არა კრედიტორთა წინაშეა პასუხისმგებელი, თუმცა ამ ნორმის მიზანია რომ დაიცვას კრედიტორთა ინტერესები და საკითხი იმის შესახებ, თუ ვინ უნდა აგოს კომპანიის სახელით კრედიტორის წინაშე პასუხი უფრო მეტად შიდა კორპორაციული მსჯელობის საგანი უნდა იყოს. მოცემული საკანონმდებლო დანაწესით კი კრედიტორი უფლებამოსილი ხდება, რომ საკუთარი სარჩელის ადრესატად არა კომპანია ან/და მისი რომელიმე პარტნიორი, არამედ უშუალოდ დირექტორი მიუთითოს. აღნიშნული შემთხვევის საილუსტრაციოდ ერთ-ერთ საქმესთან მიმართებაში საინტერესოა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შემდეგი სახის განმარტება: „საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, რომელიც საწარმოს უარს დირექტორისაგან რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნაზე ბათილად მიიჩნევს, თუ ასეთი ანაზღაურება საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად აუცილებელია, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის პირობებში, სახელმწიფოს, როგორც კრედიტორს უფლება აქვს უშუალოდ მოთხოვოს ანაზღაურება დირექტორისგან. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ასევე ნათელია, რომ ... -ს დირექტორის პასუხისმგებლობა საწარმოს ვალდებულებების მიმართ სუბსიდიურია, ე.ი. მის მიმართ კრედიტორის მხრიდან მოთხოვნა შესაძლებელია დადგეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზოგადოებას კრედიტორის დაკმაყოფილების საშუალება არ გააჩნია“. (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება, N: ას--1158-1104-2014 , თბილისი, 06/05/2015).
2) მომჩივანი კომპანია მესამე პირის წინააღმდეგ
არის შემთხვევები, რა დროსაც შესაძლოა კომპანიამ მესამე პირთა მიმართ რიგი მიზეზების გამო არ დააყენოს სასარჩელო მოთხოვნა. საპირისპირო შემთხვევაში, ასეთი სახის დავაში კომპანიას დირექტორი წარმოადგენდა, თუმცა, თუ კომპანიამ დავის დაწყებისგან თავი შეიკავა, მაგრამ კომპანიის ერთ-ერთ პარტნიორს მიაჩნია, რომ დავის წარმოება კომპანიის ინტერესებისთვის მნიშვნელოვანია, მას ეძლევა შესაძლებლობა, რომ კომპანიის ნაცვლად და მის სასრგებლოდ თავისი სახელით შეიტანოს სარჩელი. კერძოდ, „მეწარმეთა“ შესახებ საქართველოს კანონის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის პირველი და მეორე წინადადების მიხედვით: „თუ სააქციო საზოგადოებამ არ განახორციელა თავისი მოთხოვნა მესამე პირის მიმართ, აქციონერს შეუძლია საზოგადოების ნაცვლად და მის სასარგებლოდ თავისი სახელით შეიტანოს სარჩელი აღნიშნული მოთხოვნის განსახორციელებლად. იგი მიიჩნევა სათანადო მოსარჩელედ, თუ საზოგადოება აქციონერის წერილობითი მოთხოვნის მიღებიდან 90 დღის განმავლობაში არ აღძრავს სარჩელს მესამე პირის წინააღმდეგ ან ვერ დაასაბუთებს, რომ ასეთი სარჩელის აღძვრა ეწინააღმდეგება საზოგადოების ინტერესებს“. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი სახის შესაძლებლობა ასევე გააჩნიათ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორებსაც („მეწარმეთა“ შესახებ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-5 ნაწილი). ციტირებული ნორმა პარტნიორის მიერ აღნიშნული უფლებით სარგებლობის წინაპირობად მხოლოდ ისეთ შემთხვევას განიხილავს, რა დროსაც პარტნიორმა მესამე პირის მიმართ სარჩელის შეტანის შესახებ მიმართა კომპანიას და ამ უკანასკნელმა გარკვეულ ვადაში არ აღძრა სარჩელი.
თუ გავითვალისწინებთ პარტნიორისთვის პერსონალური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ საკითხს, მსგავსი სახის საკანონმდებლო ჩანაწერი პარტნიორის სამართლებრივ მდგომარეობას აბალანსებს, რადგანაც კაპიტალური ტიპის კომპანიის პარტნიორი რიგ შემთხვევებში მოწყვეტილია კომპანიის ყოველდღიური საქმიანობისგან, რაც გამორიცხავდა როგორც მისი პერსონალური პასუხისმგებლობის დაყენების შესაძლებლობას, ასევე მის გააქტიურებას კომპანიის საუკეთესო ინტერესებისათვის.
სტატიაში დახასიათებული პირველი და მეორე შესაძლო დავის შემთხვევაში პარტნიორი გარკვეულწილად კომპანიის მენეჯმენტის ბედს იზიარებს. კერძოდ, პირველ შემთხვევაში პარტნიორის პერსონალური პასუხისმგებლობა ძალიან წააგავს დირექტორის პერსონალურ პასუხისმგებლობას, ხოლო მეორე შემთხვევაში კი პარტნიორს, როგორც კომპანიის წარმომადგენელს ფართო შესაძლებლობა ეძლევა, რომ კომპანიის სახელით წარადგინოს იგი მესამე პირებთან დავაში.
3) კომპანია დირექტორის/სამეთვალყურეო საბჭოს (წევრის/წევრების) წინააღმდეგ
დირექტორის მიერ კეთილსინდისიერების, ერთგულებისა და გულისხმიერების მოვალეობის შესაძლო დარღვევისთვის კომპანიები საკუთარი დირექტორების წინააღმდეგ ხშირად მიმართავენ სასამართლოს. „მეწარმეთა“ შესახებ კანონი არ განსაზღვრავს შემთხვევას, კონკრეტულად ვინ შეიძლება, რომ ასეთი სარჩელი წარადგინოს - დირექტორატის წევრმა, სამეთვალყურეო საბჭომ, ცალკეულმა პარტნიორმა ან პარტნიორებმა. სარჩელი, რითაც კომპანია დირექტორის წინააღმდეგ აწარმოებს სასამართლო დავას ხშირად მოიხსენიება, როგორც დერივაციული სარჩელი, რომლის წარმოქმნა შესაძლოა სხვადასხვა ფაქტორმა განაპირობოს. დირექტორის საქმიანობის შედეგად კომპანიისთვის ზიანის მიყენება იმ ძირითად საფუძველს წარმოადგენს, რითაც მსგავსი სახის დავა შეიძლება დაიწყოს. სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების საკანონმდებლო საფუძველს „მეწარმეთა“ შესახებ კანონის მე-9 მუხლის მე-6 ნაწილი წარმაოდგენს, რომლის შინაარსიც წინამდებარე სტატიის პირველ ნაწილში არის ციტირებული.
კერძოდ, აღნიშნული ნორმა დირექტორის პერსონალურ პასუხისმგებლობას განსაზღვრავს, როგორც კომპანიის კრედიტორთა წინაშე, ასევე თავად ამ კომპანიის წინაშეც.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა შედარებით მდიდარია მსგავსი სახის დავების განხილვის და გადაწყვეტის ნაწილში. არსებობს შემთხვევები, რა დროსაც კომპანია ისეთი დირექტორის წინააღმდეგ აღძრავს დერივაციულ სარჩელს, რომელსაც გააჩნია მხოლოდ დირექტორის სტატუსი და ის ამავდროულად არ წარმოადგენს ამ კომპანიის პარტნიორს. აღნიშნულის საპირისპიროდ, ასევე არსებობს შემთხვევები, რა დროსაც პირი თანადროულად კომპანიის პარტნიორიც და დირექტორიც არის. იმ შემთხვევაში, თუ ამ კომპანიის დანარჩენ პარტნიორს ან/და პარტნიორებს მიაჩნია, რომ კომპანიის გაკრვეული წარუმატებლობა დირექტორის „არაგულმოდგინე“ ან/და „არაკეთილსინდისიერი“ მართვის შედეგია, ჩნდება პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე კითხვა - ასეთი პირის წინააღმდეგ სასამართლო დავა უნდა დაიწყოს, როგორც დირექტორის წინააღმდეგ, თუ როგორც ამ კომპანიის პარტნიორის წინააღმდეგ. ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად აუცილებელია დადგინდეს საკითხი იმის შესახებ, რომ პირი, რომელმაც გარკვეული გადაწყვეტილებები მიიღო ან მომჩივნის მოსაზრებით არაბრალეულად იკავებდა უმოქმედო პოზიციას, რამაც კომპანია დააზარალა, მოქმედებდა როგორც დირექტორი, თუ როგორც პარტნიორი. ამიტომ, ასევე მნიშვნელოვანია, რომ კომპანიის წესდებაში და დირექტორთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მკვეთრად განისაზღვროს დირექტორის კონკრეტული უფლება-მოვალეობები, ისევე, როგორც ეს სიცხადე წესდების იმ ნაწილზეც უნდა გავრცელდეს, რომელიც პარტნიორთა უფლებრივ სტატუსს განსაზღვრავს.
დერივაციული სარჩელის კონტექსტში ასევე საყურადღებოა სამეთვალყურეო საბჭოს როლის განსაზღრა. არის დიდი ალბათობა იმისა, რომ დირექტორი არღვევდეს ერთგულების და ზრუნვის მოვალეობას და აღნიშნულის თაობაზე სამეთვალყურეო საბჭოს მთლიანი შემადგენლობა ან საბჭოს რომელიმე წევრი ინფორმირებული იყოს და ბრალეულად, აღნიშნულის თაობაზე არ აცნობოს პარტნიორს/პარტნიორთა კრებას. როგორც ცნობილია, დირექტორის მსგავსად, პერსონალური პასუხისმგებლობა შეიძლება სამეთვალყურეო საბჭოს წევრსაც დაეკისროს, თუ მან ერთგულების და ზრუნვის მოვალეობა დაარღვია.
დირექტორისთვის პერსონალური პასუხისმგებლობის დაკისრების კონტექსტში სამეთვალყურეო საბჭოს შესაძლო პასუხისმგებლობის დაკისრებასთან დაკავშირებით, საინტერესოა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტება ერთ-ერთ საქმესთან დაკავშირებით. კერძოდ: „დირექტორის არამართლზომიერი ქმედება ძირითადად ორ ჯგუფად შეიძლება დაიყოს: პირველს განეკუთვნება ე.წ. კანონისმიერი მოვალეობების დარღვევა (მოვალეობები, რომლებიც კანონით არის გათვალისწინებული), ხოლო მეორეს-მოვალეობები, რომლებიც დირექტორის გადაწყვეტილების თავისუფლების სფეროდან მომდინარეობს (გულმოდგინე ხელმძღვანელის მოვალეობა, ერთგულების მოვალეობა).
საგულისხმოა, რომ კანონი ითვალისწინებს რა დირექტორის პასუხისმგებლობას ვალდებულების დარღვევისთვის, ამავდროულად ადგენს სოლიდარულ პასუხისმგებლობასაც იმ უფლებამოსილი პირების-სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების მიერ, თუკი ისინი დირექტორებთან ერთად ღებულობდნენ მონაწილეობას საზოგადოების წინააღმდეგ განხორციელებულ არამართლზომიერ ქმედებაში. კანონი სააქციო საზოგადოებაში სამეთვალყურეო საბჭოს განიხილავს, როგორც საზოგადოების ძირითად ორგანოს, ამომწურავად განსაზღვრავს მის კომპეტენციას და სხვა მის მნიშნელოვან ფუნქციებთან ერთად სწორედ მას აკისრებს საზოგადოების დირექტორების დანიშვნისა და მათი გამოწვევის უფლებამოსილებას. მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენლობა კანონით პირდაპირ დაკისრებული აქვს დირექტორს, მისი ამ საქმიანობის სათანადოდ განუხორციელებლობა არ გამორიცხავს სამეთვალყურეო საბჭოს პასუხისმგებლობას უმოქმედობისათვის, თუკი მისთვის ცნობილი იყო დირექტორის არამართლზომიერი ქმედების თაობაზე“. (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება, Nას-899-1185-09, თბილისი, 26/03/2010).
ამ საკითხთან მიმართებაში, არანაკლებ საყურადღებოა „მეწარმეთა“ შესახებ კანონის 55-ე მუხლის 71 ნაწილი, რომლის მიხედვით: „სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეს არ შეუძლია შეიტანოს სარჩელი ამ საზოგადოების დირექტორების წინააღმდეგ, თუ იგი თავად არის დირექტორი. ასეთი სარჩელის შეტანა შეუძლია სამეთვალყურეო საბჭოს იმ წევრს, რომელიც არ არის ამ საზოგადოების დირექტორი“.
ციტირებული ნორმის შინაარსი მისასალმებელია იმდენად, რამდენადაც იგი ისეთი შემთხვევისგან მომდინარე შესაძლო ნეგატიური შედეგისგან თავის დაზღვევის საშუალებაა, რა დროსაც ერთი და იგივე პირი კომპანიაში შეიძლება იყოს როგორც დირექტორი, ასევე სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. კომპანიის კონტროლის და მართვის ფუნქციის ერთსა და იმავე პიროვნების ხელში თავმოყრა არსებული კანონმდებლობით ნებადართულია, თუმცა, თუ ამ პირის წინააღმდეგ აღიძვრება დერივაციული სარჩელი, პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას - სარჩელი აღიძვრება დირექტორის თუ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრის მიმართ.
შესაძლოა დირექტორმა თავი იმის მტკიცებით დაიცვას, რომ ზიანი, რომლის წარმოშობასაც მას ედავებიან მომდინარეობს პარტნიორთა ან/და სამეთვალყურეო საბჭოს არასწორ გადაწყვეტილებათა გამო, რაც თავის მხრივ, როგორც პარტნიორის, ასევე სამეთვალყურეო საბჭოს შემთხვევაში ასევე პერსონალურ პასუხისმგებლობას იწვევს, იმ განსხვავებით, რომ პარტნიორი ბოროტად იყენებდა პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმას, ხოლო სამეთვალყურეო საბჭო საკუთარ მოვალეობას კეთილსინდისიერად და გულისხმიერად არ ასრულებდა.
4) კომპანია პარტნიორის წინააღმდეგ
მომჩივან კომპანიასა და მესამე პირს შორის არსებული დავისგან განსხვავებით, კომპანიამ შესაძლოა დავა თვით ამ კომპანიის პარტნიორის წინააღმდეგ აწარმოოს. საგულისხმოა, რომ ამ შემთხვევაში კომპანიას როგორც წესი მისი დირექტორი წარმოადგენდეს. მიზეზები, თუ რამ შეიძლება წარმოქმნას მსგავსი სახის დავა შედარებით მცირე შეიძლება იყოს, ვიდრე ეს კომპანიასა და დირექტორს ან/და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრს შორის არსებული დავის შემთხვევაში იქნებოდა. თუმცა ეს შეიძლება იყოს პარტნიორის მიერ შეთანხმებული შენატანის დათქმულ დროში განუხორციელებლობა ან დომინანტი პარტნიორის მიერ საკუთარი დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება, რასაც „მეწარმეთა“ შესახებ კანონის მე-3 მუხლის შემდეგი შინაარსის მქონე მე-8 ნაწილი განამტკიცებს: „თუ საწარმოს დომინანტმა პარტნიორმა განზრახ გამოიყენა თავისი დომინანტური მდგომარეობა ამ საზოგადოების საზიანოდ, მან დანარჩენ პარტნიორებს უნდა გადაუხადოს შესაბამისი კომპენსაცია. დომინანტად ითვლება პარტნიორი ან ერთად მოქმედ პარტნიორთა ჯგუფი, რომელსაც აქვს პრაქტიკული შესაძლებლობა, გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს პარტნიორთა კრების კენჭისყრის შედეგზე“. სააქციო საზოგადოებებთან მიმართებაში ანალოგიური შინაარსის შემცველია ამავე კანონის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მე-2 წინადადება. აქვე საყურადღებოა ამავე კანონის 91 მუხლის მე-4 ნაწილი: „თუ გადაწყვეტილება შეეხება საზოგადოებასა და ერთ-ერთ პარტნიორს შორის დავას, მაშინ ამ პარტნიორს ხმის უფლება არა აქვს“, რაც ლოგიკურია, ვინაიდან არც ერთი პარტნიორი არ დაუჭერდა მხარს ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელიც მის საწინააღმდეგოდ შეიძლება იყოს მიღებული.
საინტერესოა პასუხი გაეცეს შემდეგ კითხვას: თუ საწარმოს პარტნიორებს მიაჩნიათ, რომ ერთ-ერთი მათგანი ბოროტად იყენებს საზოგადოების პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმას, იქნებოდა თუ არა შესაძლებელი, რომ სწორედ ამ საფუძვლით დაიწყოს დავა კომპანიასა და პარტნიორს შორის, მით უფრო თუ გავითვალისწინებთ იმ გარემოებას, რომ კანონის მე-3 მუხლის მე-6 ნაწილი (ციტირებულია წინამდებარე სტატიის პირველ ნაწილში) პარტნიორისთვის გამჭოლი პასუხისმგებლობის დაკისრების მოთხოვნის ავტორად კრედიტორს და არა მისსავე კომპანიას უთითებს? აღნიშნულ კითხვაზე კანონში ცალსახა პასუხი გაცემული არ არის, მაგრამ ვფიქრობ, რომ შესაძლებელია ანალოგიის წესით მისი გამოყენება. კერძოდ, თუ პარტნიორის ბრალეულობის შედეგად კომპანიას ზიანი მიადგა, რამაც თავის მხრივ მესამე პირისთვის თანხის გადახდის დაკისრება გამოიწვია, არ არის გამორიცხული, რომ კომპანიის დანარჩენ პარტნიორთა შეხედულებით, მსგავსი ქმედება მომავალში კვლავ განმეორდება და მსგავსი შემთხვევების პრევენციისთვის მათ პარტნიორის წინააღმდეგ აწარმოონ სასამართლო დავა.
დასკვნა
როგორც ჩანს, სავსებით შესაძლებელია დავა ამ სტატიის ფარგლებში წარმოდგენილი ნებისმიერი სცენარით წარმოიქმნას.
განსახილველი საკითხის მარტივად გადაწყვეტას ყველაზე უფრო მეტად ხელს უშლის ისეთი შემთხვევა, რა დროსაც ერთი და იგივე პირი ან/და პირები თანადროულად წარმოადგენენ კომპანიის დირექტორატის, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებს ან/და პარტნიორებს და როდესაც მესამე პირთა მხრიდან ხდება სამართლებრივი პრეტენზიების წარდგენა ამ კომპანიის წინააღმდეგ, ხშირად გაურკვევლი რჩება საკითხი, თუ კონკრეტულად ვინ უნდა აგოს პასუხი ზიანისთვის. საკითხი კიდევ უფრო მეტად მწვავდება, თუ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრთან ან/და დირექტორთან გაფორმებული არ არის სპეციალური ხელშეკრულება, სადაც ნათლად იქნებოდა გაწერილი მართვის ორგანოს ფუნქციები, უფლებამოსილებანი და პასუხისმგებლობის ფარგლები, ამასთან, თუ კომპანიის წესდებაც ძალიან ზოგადი ფორმულირებებით შემოიფარგლება, ასეთ შემთხვევაში, დავის განმხილველ მოსამართლეს (სასამართლოს) მხოლოდ ზოგადი შინაარსის მქონე წესდებაზე და „მეწარმეთა“ შესახებ კანონის ზოგადი სახის დანაწესებზე დაყრდნობით შეუძლია გადაწყვეტილების მიღება, რაც არ არის მიზანშეწონილი.
ამიტომ, ნებისმიერი სახის ე.წ. კორპორაციული სკანდალის სამართლებრივი პრევენციისათვის მიზანშეწონილია, რომ ნათლად და არაერთმნიშვნელოვნად გაიწეროს როგორც კომპანიის წესდება, ასევე სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებთან და დირექტორებთან გაფორმდეს დეტალური ხელშეკრულებები.
გარდა ამისა, მომჩივან კომპანიასა და დირექტორს შორის დერივაციული სარჩელების წარმოქმნის პრევენციის ერთ-ერთი საუკეთესო საშუალებაა, რომ გაძლიერდეს სამეთვალყურეო საბჭოს როლი, უფრო კონკრეტულად კი საბჭო ჩამოყალიბდეს სულ მცირე ერთი დამოუკიდებელი წევრით. მსგავსი დასკვნა გამომდინარეობს იმ ფაქტორიდან, რომ სამეთვალყურეო საბჭოს, როგორც კანონისმიერი, ასევე კორპორაციული მართვის სფეროში არსებული საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკით გათვალისწინებული ფუნქციაა, რომ მან დააკომპლექტოს კომპანიის დირექტორატის შემადგენლობა და აკონტროლოს მისი საქმიანობა, რადგანაც ნეიტრალურად განწყობილი სამეთვალყურეო საბჭო უფრო მაღალი ხარისხით იცავს როგორც აქციონერებს, ასევე „კეთილსინდისიერ და გულმოდგინე“ დირექტორებს.
