ბიზნესმენ ლაშა პაპაშვილის განცხადებით, მამუკა ხაზარაძის ბიზნეს-ჯგუფის ირგვლივ განვითარებული მოვლენების შეფასებისგან ბიზნესი თავს იმიტომ იკავებდა, რომ „ცეცხლზე ნავთის დასხმა არ გამოსულიყო“.
ლაშა პაპაშვილმა bm.ge-ის ვრცელი ინტერვიუ მისცა.
ბატონო ლაშა, უკვე მეოთხეა თვეა „თიბისი ბანკის“/მამუკა ხაზარაძის საქმეზე გვესმის შეფასებები, კომენტარები, ანალიზი ყველასგან, მაგრამ ნაკლებად ან იშვიათად ბიზნესმენებისგან. როგორ ფიქრობთ, რა ხდება დღეს მამუკა ხაზარაძის თავს?
პირველ რიგში, ამაზე მაინც შევთახმდეთ, რომ „თიბისი“ ამოვაგდოთ ამ თემიდან, რადგან ეს აუცილებელია და დავამშვიდოთ სიტუაცია, ესაა მნიშვნელოვანი. ასეთი რაღაც ყველგან ხდება. ჩვენი ვალი რა არის - ჩვენი, ბიზნესმენების და თქვენი - ჟურნალისტების ვალია, რომ მოხდეს საკითხის სამართლიანად გადაწყვეტა. ამდენად, ვიღაცამ რაღაც თავისი მიზნებისთვის გამოიყენოს, ეს არ გვაწყობს, ჩვენ არ გვინდა, რომ ეს მოხდეს. მე მგონი, დამშვიდდა სიტუაცია. ჩვენ თავს ვიკავებდით შეფასებებისგან, როცა პიკში იყო მისული და კიდევ ჩვენი დამატება ცეცხლზე ნავთის დასხმა რომ არ გამოსულიყო. ვფიქრობ, მოგვარდება ეს საკითხი... რამდენჯერმე ბიზნეს ასოციაციამ განაცხადა, რომ პრემიერ მინისტრს შევხვდით და რასაც შეგვპირდა ბანკთან დაკავშირებით, მათ ყველაფერი შეასრულეს...
პრემიერმა რა შეასრულა?
ბანკთან დაკავშირებით...
ბანკთან დაკავშირებით, ეროვნული ბანკი და „თიბისი ბანკი“ მორიგდნენ, საუბარია სებ-ის მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე...
მთავარი იყო ის, რომ ბანკს არ დამუქრებოდა რაიმე. ეს იყო პირველი მიღწევა, რომ ბანკი მოიხსნა თემიდან და შევთანხმდით, რომ ბანკი არაფერ შუაში არაა. ეროვნული ბანკიც ედავება პიროვნებებს.
პიროვნებებს ედავება?
ჰო, ბადრის (ჯაფარიძე) და მამუკას (ხაზარაძე) ედავება გადაცდომებში. ინსტიტუტს არაფერი დაურღვევია.
ისინი ბანკს წარმოადგენენ...
თვითონ ინსტიტუტს არაფერი დაურღვევია... კაპიტალის ადეკვატურობის საკითხები იყო და ზუსტად არ ვიცი, როგორ მოიძიეს თანხა გარეშე პირებისგან, მაგრამ კაპიტალში ჩადეს...
ისე, როგორც ყოფილი ბანკირი იმ ცნობილ 2008 წლის ტრანზაქციას როგორ შეაფასებდით?
ვერაფერს სახიფათოს მანდ ვერ ვხედავ.
მითუმეტეს ფულის გათეთრებას?
გათეთრებაზე ყველანი ვთანხმდებით, რომ არ იყო, მაგრამ ის ოპერაცია, რომელიც გააკეთეს ჩვენმა მეგობრებმა, ამაშიც ვერაფერ საფრთხეს ვერ ვხედავ - იყო კაპიტლის საჭიროება, ისესხეს და ჩადეს. ვინ იცოდა და ვინ არ იცოდა, მეორე ხარისხოვანია ჩემთვის, რადგან ოპერაცია იყო სწორი.
„ჩვენს მიმართ არის ორკესტრირებული შეტევა“, - თქვა მამუკა ხაზარაძემ. თქვენ როგორ ფიქრობთ, ასეა? გარედან როგორი შთაბეჭდილება გრჩებათ?
აღელდა მამუკა და ამბობდა ორკესტრირებული შეტევაო და...
ანუ არ არის ორკესტრირებული შეტევა?
ჩემთან ყოფილა ორკესტრირებული შეტევები ჩემი ბიზნეს კარიერის პერიოდში ოცჯერ.
ვისგან გამოხატებოდა ეს, მთავრობისგან?
აბა რა, სულ მთავრობისგან იყო...
ამბობდით ამას თუ მამუკა აღელდა და მაგიტომ თქვა?
მე მგონი, აღელდა და არ იყო საჭირო ამის ასე სააშკარაოზე გამოტანა. შეიძლება მოგვარება მაინც.
მოგვარებაში რას გულისხმობთ?
მე ვერ ვიქნები ამის განმსჯელი, აღელდა თუ მისმა იმ კონკრეტულმა სიტუაციამ მოითხოვა ის განცხადებები გაკეთებინა, ზუსტად ვერ წამოგყვებით რა... მთავარია, რომ ბიზნესმა მაქსიმალურად თავი უნდა შეიკავოს. ბიზნესი ყოველთვის არის პროსახელმწიფო. ვერ შეიძლება მსხვილი ბიზნესი და სახელმწიფო დაპირისპირებული იყოს და თან აკეთოს ბიზნესი ასეთ პატარა ქვეყანაში. ამდენად, ჩვენ სულ პროსახელმწიფო ვართ. სხვანაირად არ გამოდის მსხვილი ბიზნესის კეთება.
არ გამოდის თუ ვერ გამოდის?
ვერ გამოდის, რა თქმა უნდა, ყოველი წუთი, ყოველი თეთრი, ყოველი ნაბიჯი ჩვენ გათვლილი გვაქვს და პატარა გადახრა დროის და დაყოვნება იწვევს ბიზნესის გაკოტრებას.
თუ სახელმწიფო და მთავრობა უსამართლოდ გექცევა, მაშინაც არ უნდა იხმაუროს ბიზნესმა? გვახსოვს ჩვენ ბიძინა ივანიშვილის სიტყვები - თუ ვინმე შეგეხოთ, იყვირეთო...
უნდა ეყვირათ აუცილებლად, მე არ ვამბობ, რომ არ უნდა ეყვირათ, მაგრამ მაინც სჯობს, დარეგულირება მოლაპარაკების გზით, თუნდაც მინისტრებთან, თუნდაც ძალოვანებთან. მტკიცება ამ შენი სიმართლის რაც შეიძლება უფრო კულუარებში. კულუარებში ეს არ ნიშნავს რაღაც მოლაპარაკებებს და უსამართლო გარიგეგებს. აქ არის საუბარი, რომ ყველაფერი ვიღონოთ ბიზნესის გადასარჩენად. ანაკლიის პორტი, ვიცით, რომ უმსხვილესია, ვიცით, რომ ძალიან მნიშვნელოვანია და ყოველი წამი დაყოვნება, ყოველი ხელმოუწერელი დოკუმენტი და მისი დროში გადავადება, არის მისთვის საფრთხე. ამიტომ მე მამუკას (ხაზარაძე) მხარდასაჭერად ვიძახი ამ კონკრეტულ შემთხვევაში. მინდა, რომ ის ღია საკითხები რაც არის სახელმწიფოსთან, მათ შორის ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთან რომ დალაგდეს, რაღაც უნდა დაუთმონ. რა თქმა უნდა, შეიძლება ყველაფერი ბრწყინვალედ ვერ გაკეთდა კონსორციუმის მიერ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ აბა, უნდა ჩაიწიხლოს ახლა და უნდა გაჩერდეს ეს საქმე; უნდა დაუთმოს სახელმწიფომ, მამუკამ უნდა დაუთმოს რაღაცა - შეიძლება წილების გადანაწილება მოხდეს, მაგრამ ჩვენი ამოცანაა, რომ დავაცხროთ მაღალი ტემპერატურა - მათ შორის თქვენი ამოცანაცაა ეს...
ამ ფონზე სახელმწიფოს რა პოზიცია უნდა ჰქონდეს, როცა ასეთ მასშტაბურ პროექტზეა საუბარი? - ახლა ხომ ყველაზე მთავარია მთავრობის გადაწყვეტილება ანუ რა პოზიცია ექნებათ საერთაშორისო კრედიტორების 8 პუნქტიან მოთხოვნაზე...
როგორი პროექტიც არ უნდა იყოს, სახელმწიფო სრულ კომერციულ რისკს ვერ აიღებს. ძალიან ფაქიზია ახლა რასაც ვიტყვი - ამიტომ ზღვარს როგორ გაავლებენ - ცუდი ცუდად გაავლებს, კარგი - კარგად. აუცილებელია, რომ გაინაწილონ პასუხისმგებლობა. ასი პროცენტით მამუკა ვერ დაფარავს კომერციულ რისკს და სახელმწიფოსაც არ უნდა ეს რისკი ასი პროცენტით აიღოს თავის თავზე იმდენად, რამდენადაც ჩვენ უნდა ვიხადოთ ბიზნესის მიერ გადაუხდელი თანხები;
ტვირთბრუნვის რისკების დაზღვევაზე ვსაუბრობთ...
დიახ, რისკების დაზღვევაზე გეუბნებით; თუ ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის მიერ ვერ იქნა ტრაფიკი უზრუნველყოფილი, ვალდებლება უნდა აიღოს სახელმწიფომ და ამას ასი პროცენტით არცერთ ჩინოვნიკი არ აიღებს.
დონორებს რატომ აქვთ ასეთი მოთხოვნები მთავრობასთან?
დონორები ვინ არიან? - ბანკები ხომ? ანუ იმიტომ ითხოვენ, რომ გარანტირებული იყოს მათ მიერ გაცემული სესხი. ყოველთვის ასე იყო, ასე ითხოვენ, მაგრამ უნდა მოველაპარაკოთ... ჩვენი ამოცანა რა არის, რომ მამუკამ და სახელმწიფომ შეძლონ კომერციული რისკების განაწილება. არცერთმა უნდა უთხრას - არა, შენ ასი პროცენტით აიღე რისკი და არა შენ ასი პროცენტით უნდა დათმოო.
არის მსგავსი მზაობა თუ დავაკვირდებით ბოლო პერიოდში რაც ხდება?..
სწორედ ამაზე მიგითითეთ, როცა ვამბობდით, რომ ამის გაცხელება და პოლიტიკური ბატალიები, უმცირესობის და უმრავლესობის დაპირისპირებამდე მიყვანა კი არა, აი, ამ თემებზე საუბარი უნდა იყოს დღე და ღამე. თავში ვერ შევატყვე, რომ სახელმწიფოს ამის სურვილი ჰქონდა, მაგრამ ახლა არის, მგონი, მზაობა. აქეთ ეროვნული ბანკის ჩართვა და პიროვნული პრობლემები დაემთხვა... ამ წუთას უკვე ყველაფერი ნათელია, ყველაფერი რაც ცხელი იყო, გავიარეთ, ვიჯერეთ გული ქილიკით, ერთმანეთთან დაპირისპირებით და ახლა არის დრო, რომ როგორმე მოახერხონ და სახელმწიფომ და კონსორციუმმა გაინაწილონ კომერციული რისკი.
და ბოლოს, ე.წ. გახარიას წერილი - ყველაზე ხმაურიანი ნაწილი ამ საქმეში. გიორგი გახარიას ბიზნესომბუდსმენობიდან იცნობთ, მერე ეკონომიკის მინისტრი იყო...
ძალიან კარგად ვიცნობ..
მითუმეტეს, როგორ გგონიათ, დამწერია ის ე.წ. გახარიას წერილის?
ხომ სჯობს რომ ასეთი კითხვები პოლიტიკოსებს მისცეთ?
თქვენი აზრი მაინტერესებს, თან თუ კარგად იცნობთ...
არც მინდა რომ შევაფასო, არ არის საჭირო, თქვენ ახლა ერთ წვეთ ნავთს დაასხამთ ცეცხლზე. რა პასუხიც არ უნდა გაგცეთ - ერთი ასე გამოიყენებს, მეორე - ისე...
თუმცა ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მსგავსი წერილები არ არსებობდეს საერთოდ, რომ თქვენც არ მიიღოთ მუქარის წერილები...
თქვენ ფიქრობთ, რომ პრევენციას გავუკეთებ თუ ვიტყვი რომ არსებობდა ან არ არსებობდა მსგავსი წერილი? ჩვენ ვართ ძლიერად, ჩვენ გვინდა, ამ ქვეყნის მომავალი ლამაზი და კარგი იყოს. ამდენად, არ არსებობს ძალა, რომელიც ჩვენს ამ კეთილ ზრახვას გააჩერებს.
