ვაგრძელებთ სტატიების ციკლს კორპორაციული მართვის სტანდარტების შესახებ. ამჯერად განვიხილავთ ქართული საკანონმებლო სივრცის ბოლო პერიოდის სიახლეებს.
1. კანონი "მეწარმეთა შესახებ":
2016 წლის ცვლილების მიხედვით, თუ სააქციო საზოგადოება არის „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ანგარიშვალდებული საწარმო, რომლის ფასიანი ქაღალდები დაშვებულია სავაჭროდ საფონდო ბირჟაზე, ამ სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს ერთი წევრი მაინც უნდა იყოს პირი, რომელიც არ არის აღნიშნული საზოგადოების თანამშრომელი ან ამ საზოგადოებასთან პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაკავშირებული პირი და არ არის ჩართული მის ყოველდღიურ საქმიანობაში, ამასთანავე, დამოუკიდებელია (დამოუკიდებელი დირექტორი). დამოუკიდებელია პირი, რომელიც სამართლებრივად ან/და ეკონომიკურად არ არის დაკავშირებული სააქციო საზოგადოებასთან, მათ შორის, არ ფლობს ამ საზოგადოების აქციებს და არ იღებს აღნიშნული საზოგადოებიდან ანაზღაურებას ან სხვა ეკონომიკურ
სარგებელს, გარდა სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობისათვის დადგენილი ანაზღაურებისა.
ეს სრულებით ახალი და მნიშვნელოვანი ნორმაა ქართული კორპორაციული სამართლისათვის, რადგან დამოუკიდებელი დირექტორის ინსტიტუტის დანერგვა ქართულ სინამდვილეში არის კორპორაციული მართვის საუკეთესო მსოფლიო პრაქტიკის დანერგვისათვის გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯი.
2. ამავე ცვლილებების მიხედვით, "სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე იმავდროულად არ შეიძლება იყოს ამ საზოგადოების დირექტორი"
ეს არის მორიგი რაუნდი საკმაოდ ხანგრძლივი ბრძოლისა ქართულ კორპორაციულ სამართალში, რომელიც ეხება საზედამხედველო და აღმასრულებელი საბჭოების გამოჯვნის შესახებ ნორმას.
3. კანონი "ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ" – ანგარიშვალდებული საწარმოს სამეთვალყურეო საბჭოში იქმნება აუდიტის კომიტეტი, რომელმაც უნდა გააკონტროლოს ემიტენტის ფინანსური ანგარიშგების უტყუარობა, უზრუნველყოს შიდა კონტროლის სისტემის ეფექტიანობა და შიდა აუდიტის დამოუკიდებლობა, ასევე წარმართოს გარე აუდიტორთან ურთიერთობა. აუდიტის კომიტეტის წევრი შეიძლება იყოს როგორც ანგარიშვალდებული საწარმოს სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი, ისე სხვა პირი. ამასთანავე, აუდიტის კომიტეტის ერთი წევრი მაინც უნდა იყოს ანგარიშვალდებული საწარმოს სამეთვალყურეო საბჭოს დამოუკიდებელი წევრი. თუ კომპანია პოზიციონირებს როგორც ღია ტიპის სააქციო საზოგადოება ბირჟაზე დაშვებული ფასიანი ქაღალდებით, ის ვალდებულია ჰქონდეს ანგარიშგების მნიშვნელოვნად ღია და მაღალი სტანდარტები.
4. 2016 წლის კანონმა "ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ"განსაზღვრა ტერმინის მნიშვნელობა - „საზოგადოებრივი დაინტერესების პირი“ - საფონდო ბირჟაზე დაშვებული საწარმოები, ბანკები და კვალიფიციური ორგანიზაციები, საპენსიო ფონდები, საინვესტიციო ფონდები, საკრედიტო კავშირები, საქართველოს მთავრობის მიერ სდპ-ად განსაზღვრული პირები, და ეგრედ წოდებული, პირველი კატეგორიის საწარმოები, რომელთა აქტივების ჯამური ღირებულება 50 მილიონ ლარს, ხოლო შემოსავალი 100 მილიონ ლარს აღემატება. ამ დიდ ჩამონათვალში მოხვედრილი კომპანიებისათვის წესდება მნიშვნელოვნად მაღალი მმართველობითი ანგარიშგების სტანდარტები, განსხვავებით სხვა კომპანიებისაგან. ამავე კანონში არის ბევრი სიახლე კორპორაციული მართვის მაღალი სტანდარტების დასამკვიდრებლად და ჩემი რეკომენდაციაა ქართული კომპანიების მენეჯმენტმა დროულად მიაქციონ ყურადღება ამ სიახლეებს.
5. ამ ეტაპზე ეკონომიკის სამინისტროს კოორდინაციით მიმდინარეობს ცვლილებების მორიგი პაკეტის შემუშავება კანონებში „მეწარმეთა შესახებ“ და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ". ცვლილებების მიზანია მინორიტარების ინტერესების დაცვა სააქციო საზოგადოებებსა და შპს-ში. ეს მნიშვნელოვანი სიახლეები იქნება, რადგან არ არსებობს კორპორაციული მართვის მაღალი სტანდარტი, საბირჟო საქმიანობის აქტივიზაცია, კაპიტალის ბაზარი, თუ არ არის დაცული პირველადი ინვესტორების - მინორიტარების ინტერესები.
ასე რომ, ქართული კანონმდებლობა ნელა, ზიგზაგურად, მაგრამ მაინც მიიწევს წინ ქვეყანაში კორპორაციული მართვის საუკეთესო მსოფლიო პრაქტიკის დასანერგად.
