ზოგადი განათლების ახალ სტრატეგიაზე ’’საქმიან დილასთან“ განათლების მინისტრი ალექსანდრე ჯეჯელავა საუბრობს.
- ბატონო ალექსანდრე, თქვენ განაცხადეთ, რომ თუკი პედაგოგები გამოცდებს ვერ ჩააბარებენ, მაინც დარჩებიან სკოლებში, ანუ ბავშვებს ასწავლიან ის პედაგოგები, რომლებსაც შესაბამისი კვალიფიკაცია არ ექნებათ?
- ერთი წიგნი ვისაც წაუკითხავს შეფასებაზე ყველამ იცის, რომ ნებისმიერი გამოცდა, რომელიც 80%-ს ჭრის არ ვარგა. ეს ძალიან მარტივია და ყველა შეფასების სისტემის სახელმძღვანელოს პირველივე გვერდზე წერია. თანამშრომლების შეფასება რომლითაც აღმოჩნდება, რომ მაგალითად, ჟურნალისტების 80% არ ვარგა, გაფუჭებულია. შესაბამისად, ჩვენ ვამბობთ იმას, რომ ეს არ უნდა შეფასდეს, შეფასება გაგრძელდება, მაგრამ თვითონ გადალახვის პრინციპი და ბარიერი უნდა გადაიხედოს. ვთქვათ აღმოჩნდა, რომ პედაგოგების 80%-მა ვერ გადალახა ჩვენი მითიური ბარიერი, შემდეგ ვუშვებთ ამ პედაგოგების 80%-ს? ბევრმა ჩააბარა, მაგრამ პროცენტი ასე კი არ იანგარიშება ჯამიდან, ანუ სულ უფრო და უფრო ცუდი პროცენტი გვექნება. ბოლოს ორნი რომ დარჩებიან და ვერც ერთი რომ ვერ ჩააბარებს 100%-იანი ჩაჭრა გვექნება.
- პედაგოგმა, რომელიც ბარიერს ვერ გადალახავს, სამსახური უნდა დატოვოს თუ არა?
- ჩვენ ვამბობთ, რომ იმ ორმა პედაგოგმა სამსახური მას შემდეგ უნდა დატოვოს, რაც ჩვენ დავრწმუნდებით, რომ შევეცადეთ მათთვის გვესწავლებინა. 40 000 პედაგოგის ჩანაცვლება ტექნიკურად შეუძლებელია, იმიტომ რომ ჩვენ არ გვყავს სხვა 40 000 მასწავლებელი იმ სოფლებში, სადაც ჩასანაცვლებელია. რადგან არ გვყავს ახალი, ძველი აუცილებლად უნდა განვავითაროთ. ეს ნებისმიერი მენეჯერული სისტემის პირველივე გვერდზეა აღნიშნული.
- განვითარება მხოლოდ მას შემდეგ იწყება, რაც მასწავლებელი ექვსჯერ ცდის გამოცდის ჩაბარებას?
- აი, ეს არის სწორედ შეცდომა. უნდა დავიწყოთ სამინისტროს განვითარებით და შემდეგ გამოცდებით. ჩვენ ვამბობთ, რომ მასწავლებელი ძალიან კარგი გვყავს, რომლებსაც ნებისმიერი ბარიერის გადალახვა შეუძლიათ და პირადად მე გაძლევთ პირობას, რომ ეს ბარიერი გადალახული იქნება, ოღონდ წარმოიდგინეთ თქვენი საკუთარი რეაქცია, როდესაც გეუბნებიან, რომ ეს რაღაც კონკრეტული უნდა ჩააბარო, თქვენ კითხულობთ ხომ მოგვამზადებთ და გეუბნებიან, რომ მომზადების საშუალება სამწუხაროდ არ აქვთ, მაგრამ ახლა ჩააბარეთ, ჩაგჭრით და მერე წინ დაგიდებთ, რომ ეს ბარიერი ვერ გადალახეთ.
- გამოდის, რომ ტესტები არ ვარგოდა?
- სისტემა, რომელმაც დაგეგმა ჯერ გამოცდა, შემდეგ სწავლება, არ ვარგა და შესაცვლელია.
- google-ში რა უნდა ჩაწერონ მოსწავლეებმა, როგორ და რა უნდა ისწავლონ?
- მთავარიამოსწავლეებს მოტივი ჰქონდეთ შეკითხვის დასმის. სკოლა იმაზე უნდა მუშაობდეს, რომ ბავშვს ცნობისმოყვარეობა აუმაღლდეს. ’’ვეფხისტყაოსანი“ საზეპიროებით კი არ უნდა შეაჯავრო ქართული ლიტერატურა მოსწავლეს, არამედ სწავლების პროცესი შეაყვარონ და უთხრან, რომ ნახეთ რა საინტერესოა მოდით, google-ს ვკითხოთ. ფინეთში სკოლებში მასწავლებლები შედიან და ეუბნებიან, რომ ბავშვებო დღეს ჩვენ მოთხოვნა-მიწოდებას უნდა გავეცნოთ და აბა ვინ რა ინფორმაციას მოიპოვებს, ვინ გააკეთებს კარგ პრეზენტაციას. იმ სკოლის დრო, სადაც მასწავლებელი ქადაგებს და ჩვენ თავს ვუქნევთ, წავიდა და აღარ დაბრუნდება.
- ჩვენ გამოკვლეული გვაქვს რომელი მოდელი უფრო ესადაგება ქართულს?
- ჩვენ გამოკვლეული გვაქვს. თუმცა ყველა მცდელობა გადმოეღოთ რაიმე Copy Paste-თი ჩავარდა და ყოველთვის ჩავარდება ყველა შემდგომი ასეთი მცდელობა. ამ ყველაფრის მეთოდი კვლევაა, - რასაც აკეთებ უნდა იკვლიო, მერე რა სიახლესაც გამოიტან იმის შედეგი უნდა იკვლიო და ასე ფრთხილად, ნელ-ნელა განვითარდე.
- ერთ-ერთი კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ კერძო სკოლებისგან განსხვავებით საჯარო სკოლებში წიგნიერებას ძალიან ცუდი შედეგები აქვს. ამ ფონზე, რატომ ვერევით კერძო სკოლების საქმიანობაში, თუ ისინი უკეთეს შედეგებს დებენ, ვიდრე საჯარო სკოლები?
- უპირველესად, დავიწყოთ იქიდან, რომ კერძო სკოლებში ავტომატურად უფრო შეძლებული ოჯახისშვილები ხვდებიან, რომლებსაც ინტერნეტი, google-სთვის შეკითხვის დასმის შანსი, წიგნები მეტი აქვთ, რეპეტიტორის მეტი ჰყავთ, ანუ კვლევის ეს სეგმენტი უკვე ავტომატურად შერჩეულია მოძლიერებული ბავშვებისაგან. კვლევები აჩვენებს, რომ მთელ მსოფლიოში კერძო სკოლებს ბევრად მაღალი შედეგები აქვთ. ეს ყველგან ასეა. ჩვენთანაც კერძო სკოლები გაცილებით თავისუფლად უდგებიან პროგრამას, ვიდრე საჯარო სკოლები, რადგან კერძო სკოლებს თავისუფლების ხარისხი გაცილებით უფრო მაღალი აქვს. წელს ეროვნულ სასწავლო გამოცდაზე ’’დათა თუთაშხიადან“ მოვიდა წასაკითხი მონაკვეთი, რომელიც პროგრამაში საერთოდ არ არის. აბიტურიენტს უნდა წაეკითხა მოცემული ტექსტი და უნდა გაეაზრებინა და ძალიან ბევრი, ათასი პრეტენზია მივიღე მსგავს საკითხზე.
- სკოლის ოპტიმიზირებაზე თუ ფიქრობს სამინისტრო, მაგალითად, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში ერთ სკოლაში საშუალოდ 90 მოსწავლე დადის და მუნიციპალიტეტი 26 სკოლას ითვლის. საქართველოში ერთ მასწავლებელზე საშუალოდ 8 მოსწავლე მოდის, ევროპაში საშუალოდ 11 და თურქეთში - 20. ხომ არ ჯობია სამინისტრომ სკოლების ოპტიმიზაციის საკითხი დააყენოს?
- თუ სამინისტრო გადაწყვეტს, რომ სოფლების დაცლას ხელი შეუწყოს და შემდეგ განავითაროს, მაშინ კარგი აზრი იქნება სკოლების ოპტიმიზაცია და დახურვა. ჩვენ ბევრი ქვეყნის გამოცდილება გვაქვს, ვინც სოფლების სკოლები გააერთიანა, მათ შორის ჩვენთანაც მიდიოდა დაახლოებით ათი წლის წინ ეს პროცესი და სოფლების მასობრივი დაცლა მივიღეთ.
- თქვენ აღნიშნეთ, რომ პედაგოგების საკმარისი რაოდენობა არ გვყავს, რომ ჩავანაცვლოთ ის პედაგოგები, რომლებმაც გამოცდებით კვალიფიკაცია ვერ დაადასტურეს. ის 1000 პედაგოგი, რომლებმაც გამოცდები ჩააბარეს და დღეს არ არიან განაწილებული სკოლებში, მათ შანსი არ უნდა მიეცეთ?
- საგნის ცოდნასა და პედაგოგობას შორის კავშირი ძალიან დაბალია. თქვენ თუ იტყვით, რომ ადამიანი, რომელმაც ქიმია იცის ბავშვთან მისაშვებია, ეს მცდარი დასკვნაა. ის გამოცდა, რომელიც პედაგოგს სერთიფიცირებული უწოდა, რომელმაც ფიზიკა იცის მცდარია სისტემის მსგავსად.
- ანუ რეალურად დღეს პედაგოგიკა, მეთოდოლოგია, ბავშვთან მიდგომა უნდა იყოს ან საგნის ცოდნა?
- დაახლოებით, ახლოს მივედით. ან ადამიანი უნდა აღვზარდოთ, რომელსაც შემდეგ შანსი ექნება ისწავლოს.
- ისეთ სურათს ვიღებთ, რომ ან ადამიანი ან განათლების ნაწილი?
- ორივე უმნიშვნელოვანესია რა თქმა უნდა და გამოყოფა არ შეიძლება, ორივე პირველია. ქალაქის სკოლები უშვებენ მასწავლებლებს და ახლებით ანაცვლებენ, ანუ ეს პროცესი მიდის. დაახლოებით 3%-5% ეს დინება მიმდინარეობს, რაც აბსოლუტურად ნორმალურია. სადაც არ არის შემომავალი მასწავლებელი მაგალითად, სოფელ ნაბეღლავში იქ ბუნებრივია უფრო რთულია. შესაბამისად, ეს შედეგებზეც აისახება.
- გუშინ დაანონსდა თქვენი მხრიდან, რომ საუბარია ელექტრონულ სახელმძღვანელოებზე. ამ ყველაფერში ბიზნესისთვის განსაკუთრებით საინტერესო იქნება ფასების მატრიცა. რასთან გვაქვს საქმე, ბიზნესს წინასწარ ეცოდინება რის მოგებას შეძლებს, გაწერილი იქნება თითქმის ყველაფერი?
- ჩვენ ისტორიულად ორი ეტაპი გავიარეთ. ერთი თავისუფალი ბაზრის ეტაპი, როდესაც ვისაც რაც უნდოდა იმას აკეთებდა სახელმძღვანელოებში და მეორე სუპერ დარეგულირებული ბაზარი, როდესაც თვითონ ბეჭდავდი, - ერთმა მშობლები და ოჯახები დააზარალა, ხოლო მეორემ - ბიზნესი, ამ შემთხვევაში გამომცემლები. ახლა ჩვენ მესამე ეტაპზე გასვლას ვცდილობთ, სადაც ეს ბიზნესი გამომცემელს ექნება, მის ხელში იქნება ბეჭდვის ნაწილიც, თუმცა ფასები ზღვრულად დარეგულირებული იქნება ტირაჟის, მოცულობის, და თემატიკის მიხედვით. ფაქტიურად ჩვენ ვცდილობთ, რომ გამომცემლებთან ერთად ’’ფრაისლისტი’’ გავაკეთოთ.
- ’’აუდიტორია 115“-ზე გვინდა გკითხოთ, ამ პრობლემის მოგვარების რეცეპტი თუ არსებობს?
- ვფიქრობ, რომ არსებობს და ეს რეცეპტი ორი ნაწილისგან შედგება. ერთი ნაწილი არის, რომ ნებისმიერი ადმინისტრაცია, რომელიც სტუდენტებს არ მოუსმენს განწირულია. დემოკრატიას თუ აშენებ ასე უნდა მოიქცე. ჩვენ ვამბობთ, რომ თვითმმართველობა, დემოკრატია და უნივერსიტეტის დამოუკიდებლობა გვინდა. წინა შემთხვევებში ეს დიალოგი გამჭვირვალე არ იყო ყოველთვის და სტუდენტების მოთხოვნას შეიძლება ხანდახან ზედაპირულად უდგებოდნენ. ჩვენი დაპირება კი სწორედ ამაში მდგომარეობს, რომ ვაპირებთ სტუდენტებს მოვუსმინოთ. მეორე საკითხია ფორმა. გუშინ ’’აუდიტორია 115“-ის წარმომადგენლებმა თქვეს, რომ მზად არიან კონსტრუქციული დიალოგისთვის. შინაარსობრივად ’’აუდიტორია 115“-ის 6 მოთხოვნა გაჟღერდა გუშინ, ნახეთ ერთი თვის წინ დაწერილი შარვაშიძის კონცეფცია, რომელშიც ექვსივეს იპოვით. მეც ვიყავი ამ პროცესში ჩართული და სამწუხაროდ მე პირადად შევესწარი მოთხოვნები შეხვედრიდან შეხვედრამდე როგორ იცვლებოდა და შეთანხმების მისაღწევად კონსტრუქციული გარემო არ იყო, რაც ძალიან სამწუხაროა. მე ძალიან ვწუხვარ, როდესაც ძალადობის გზას ირჩევს ვინმე.
