გაეროს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ILO) ახალი ანგარიშის თანახმად, სამუშაო ადგილზე ფსიქოსოციალურ რისკებთან (მათ შორის ხანგრძლივი სამუშაო საათები, სამსახურის დაკარგვის შიში და შევიწროება) დაკავშირებული ჯანმრთელობის პრობლემებით ყოველწლიურად 840 000-ზე მეტი ადამიანი იღუპება.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სამუშაოსთან დაკავშირებული ფსიქოსოციალური რისკები ძირითადად გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებთან და ფსიქიკური ჯანმრთელობის აშლილობებთან, მათ შორის სუიციდთან ასოცირდება.
"ფსიქოსოციალური რისკები თანამედროვე სამუშაო სამყაროში შრომის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობისთვის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან გამოწვევად იქცა.
ფსიქოსოციალური სამუშაო გარემოს გაუმჯობესება აუცილებელია არა მხოლოდ დასაქმებულთა ფსიქიკური და ფიზიკური ჯანმრთელობის დასაცავად, არამედ პროდუქტიულობის, ორგანიზაციული მუშაობისა და მდგრადი ეკონომიკური განვითარების გასაძლიერებლადაც", - განაცხადა შრომის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის პოლიტიკისა და სისტემების გუნდის ხელმძღვანელმა მანალ აზიმ.
ანგარიშმა აჩვენა, რომ ჯანმრთელობის რისკები ყოველწლიურად დაახლოებით 45 მილიონი ცხოვრების ჯანსაღი წლის (DALYs) დაკარგვას იწვევს. გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და ფსიქიკური აშლილობების ერთობლივი გავლენა ყოველწლიურად გლობალური მშპ-ის 1.37%-ის დაკარგვად ფასდება.
მხოლოდ ევროპაში ILO-მ 112 333 სიკვდილი, თითქმის ექვსი მილიონი დაკარგული ჯანსაღი წელი (DALYs) და მშპ-ის 1.43%-იანი დანაკარგი დააფიქსირა.
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებზე მოდის ასეთი მიზეზებით გამოწვეული სიკვდილიანობის უმეტესი ნაწილი, თუმცა ჯანსაღი სიცოცხლის წლების საერთო დანაკარგი ფსიქიკური აშლილობების შემთხვევაში უფრო დიდია", - წერენ ავტორები.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, დეპრესიისა და შფოთვის გამო ყოველწლიურად დაახლოებით 12 მილიარდი სამუშაო დღე იკარგება.
ყველაზე გავრცელებულ მდგომარეობებს შორისაა დეპრესია, შფოთვითი აშლილობები, გადაწვა, ძილის დარღვევები და ქრონიკული დაღლილობა.
"მტკიცებულებები ასევე ცხადყოფს, რომ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ქცევები და ფსიქოსოციალური რისკები დროთა განმავლობაში ერთმანეთთან ურთიერთქმედებენ, სადაც არაჯანსაღი ქცევები აძლიერებს და ამწვავებს ფსიქოსოციალური სტრესის ზემოქმედებით გამოწვეულ უარყოფით ეფექტებს," - აღნიშნავენ ავტორები.
ანგარიშში გამოვლენილია, რომ დასაქმებულთა ჯანმრთელობის გაუარესების ძირითადი მიზეზებია ხანგრძლივი სამუშაო საათები, ბულინგი, სამუშაო სტრესი, ძალისხმევასა და ჯილდოს შორის დისბალანსი, სამსახურის დაკარგვის შიში, ძალადობა და შევიწროება.
"მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ხანგრძლივი სამუშაო საათები - კრიტიკული ფსიქოსოციალური რისკ-ფაქტორი, რომელიც ასოცირდება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და ინსულტის გაზრდილ რისკთან - კვლავ ფართოდაა გავრცელებული," - აღნიშნეს ავტორებმა.
ILO-ს შეფასებით, გლობალურად დასაქმებულთა 35% კვირაში 48 საათზე მეტს მუშაობს.
ჯანმო-ს კვლევამ აჩვენა, რომ კვირაში 55 ან მეტი საათის მუშაობა დაკავშირებულია ინსულტის 35%-ით და იშემიური გულის დაავადებით სიკვდილის 17%-ით მაღალ რისკთან, კვირაში 35-40 საათიან მუშაობასთან შედარებით.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ გლობალურად დასაქმებულთა 23%-ს სამუშაო ცხოვრების განმავლობაში ძალადობის ან შევიწროების ერთი ფორმა მაინც გამოუცდია, სადაც ყველაზე გავრცელებული (18%) ფსიქოლოგიური ძალადობაა.
გაციფრულება, ხელოვნური ინტელექტი, დისტანციური მუშაობა და დასაქმების ახალი ფორმები ფსიქოსოციალურ სამუშაო გარემოს ცვლის, რაც ორგანიზაციებისგან რისკების იდენტიფიცირებასა და პრევენციული ზომების გატარებას მოითხოვს.
ეს ზომები უნდა ეხებოდეს სამუშაოს დიზაინს, ორგანიზებასა და მართვას, მათ შორის დატვირთვის მართვას, როლების სიცხადეს, პერსონალის რაოდენობასა და სამუშაო საათებს.
როდესაც პრევენცია საკმარისი არ არის, ILO კომპანიებს დროული და არასტიგმატიზებული მხარდაჭერისკენ მოუწოდებს. ეს შეიძლება მოიცავდეს მხარდამჭერ სერვისებზე წვდომას, სამუშაო პირობების დროებით მორგებას, ოკუპაციური ჯანდაცვის სპეციალისტების ჩართულობასა და სამუშაოზე დაბრუნების სამართლიან პროცესებს.
