აშშ-ის არმიამ იერიში მიიტანა ირანის სამხედრო ობიექტებზე მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თეირანი ჰორმუზის სრუტეში სატვირთო გემზე თავდასხმის გამო ზავის "სულელურ დარღვევაში" დაადანაშაულა.
აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადებით, პარასკევს განხორციელებული დარტყმების სამიზნე რაკეტებისა და უპილოტო საფრენი აპარატების საცავები, ასევე სანაპირო რადარების პოზიციები გახდნენ.
სარდლობის განმარტებით, ეს იყო პასუხი ხუთშაბათს სატვირთო გემზე განხორციელებულ დრონით თავდასხმაზე. ამ ინციდენტმა რეგიონში ჩარჩენილი ათასობით მეზღვაურის დაგეგმილი ევაკუაცია შეაფერხა.
სატვირთო გემი, რომელსაც ხუთშაბათს ჭურვი მოხვდა, სინგაპურის დროშის ქვეშ მცურავი "Ever Lovely" იყო.
ბრიტანეთის საზღვაო უსაფრთხოების სააგენტოს (UKMTO) ცნობით, გემს იერიში მიაყენეს ომანის პორტ დაჰიტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 7.5 საზღვაო მილის დაშორებით.
თავდასხმის მომენტში "Ever Lovely" სრუტეში UKMTO-ს მიერ რეკომენდებული მარშრუტით გადაადგილდებოდა - განაცხადა გემის მფლობელმა კომპანიამ Evergreen.
"ეკიპაჟის ყველა წევრი, ისევე როგორც თავად გემი და ტვირთი, უსაფრთხოდაა", - დასძინეს კომპანიაში.
თეირანში განაცხადეს, რომ სატვირთო გემზე თავდასხმა მოხდა იმის გამო, რომ მან ყურის უმნიშვნელოვანესი წყლის გზის გასავლელად არასანქცირებული მარშრუტი გამოიყენა.
აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ - Centcom-მა - დარტყმები შეაფასა, როგორც "ძლიერი პასუხი" წინა დღეს განხორციელებულ თავდასხმაზე.
"ირანის ძალების მხრიდან კომერციულ ნაოსნობაზე განხორციელებულმა დაუსაბუთებელმა აგრესიამ აშკარად დაარღვია ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება", - ნათქვამია განცხადებაში.
Centcom-ის განცხადებით, აშშ-ის არმია "კვლავ გააგრძელებს კოორდინაციასა და მხარდაჭერას სრუტეში კომერციული გემების უსაფრთხო გადაადგილების უზრუნველსაყოფად".
თუმცა, ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა (IRGC) მომხდარში "შეთანხმების დამრღვევი აშშ-ის რეჟიმი" დაადანაშაულა.
გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ აშშ-მა ირანის სანაპიროზე საჰაერო იერიში მიიტანა "სხვადასხვა საბაბით, თითქოს გემმა ჰორმუზის სრუტეში არასანქცირებული მარშრუტი გამოიყენა".
გუშაგთა კორპუსის მტკიცებით, მისმა სამხედრო-საზღვაო ძალებმა საპასუხო დარტყმები განახორციელეს რეგიონში აშშ-ის სამხედრო პოზიციებზე, თუმცა დეტალები არ დაუკონკრეტებიათ.
"აგრესიის განმეორების შემთხვევაში, ჩვენი პასუხი გაცილებით მასშტაბური იქნება", - დასძინეს უწყებაში.
აშშ და ირანი 17 ივნისს 14-პუნქტიანი ურთიერთგაგების მემორანდუმის ფარგლებში საომარი მოქმედებების დასრულებაზე შეთანხმდნენ. დოკუმენტი ასევე ითვალისწინებდა, რომ ირანი "მაქსიმალურად შეუწყობდა ხელს კომერციული გემების უფასო და უსაფრთხო გატარებას 60 დღის განმავლობაში".
აშშ-ის საპასუხო დარტყმების შემდეგ, ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა სოციალურ ქსელ X-ში დაწერა, რომ თუ ირანს "აქვს უთანხმოება მემორანდუმის შესრულებასთან დაკავშირებით, მათ შეუძლიათ ტელეფონით დაგვიკავშირდნენ".
ირანის პარლამენტის ეროვნული უსაფრთხოების კომისიის ხელმძღვანელმა ებრაჰიმ აზიზიმ კი სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ აშშ-მა "მოლაპარაკებების პროცესში ირანზე კიდევ ერთხელ მიიტანა იერიში".
მან თავის პოსტში აღნიშნა: "ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის ეს უგუნური დარღვევა, როგორც ყოველთვის, მათი მხრიდან უკანდახევითა და სინანულით დასრულდება. სხვისთვის ბრალის გადაბრალების თამაში აღარ მუშაობს".
პარასკევს თეთრ სახლში ჟურნალისტებთან საუბრისას, ტრამპმა თავი აარიდა კითხვებზე პასუხის გაცემას იმის შესახებ, თუ როგორ უპასუხებდა აშშ დრონით თავდასხმას, ან მიიჩნევდა თუ არა ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმს კვლავ ძალაში მყოფად.
"ამას თავად გაიგებთ. არ მომწონს ის ფაქტი, რომ მათ გუშინ იერიში მიიტანეს. ამას არ უნდა აკეთებდნენ", - განაცხადა მან
კითხვაზე, თუ რატომ განახორციელა ირანმა ასეთი ოპერაცია, ტრამპმა მოკლედ უპასუხა: "ისინი ცოტა სხვანაირები არიან".
ბოლო დღეებში ტრამპი და სხვა ამერიკელი ოფიციალური პირები აცხადებდნენ, რომ ირანთან მოლაპარაკებები წარმატებით მიმდინარეობდა და თეირანმა უარი თქვა ჰორმუზის სრუტეში გამავალი გემებისთვის რაიმე გადასახადის დაწესებაზე.
ოთხშაბათს პლატფორმა Truth Social-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში ტრამპმა აღნიშნა, რომ ირანმა აცნობა აშშ-ს, რომ "არანაირი გადასახადი, სადაზღვევო ხარჯი თუ სხვა სახის მოსაკრებელი არ დაწესდებოდა".
საჰაერო იერიშის საპასუხოდ, გაეროს საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ (IMO) დროებით შეაჩერა 11 000-ზე მეტი მეზღვაურის დაგეგმილი ევაკუაცია, რომლებიც ომის დაწყების შემდეგ ამ უმნიშვნელოვანეს საზღვაო დერეფანში არიან ჩარჩენილი.
