„საცხოვრებელი კომპლექსების მოვლა-პატრონობა რეგულირებულ, ფასიან მომსახურებად უნდა იქცეს“ - ეს ინიციატივა გადაცემა „უძრავი ქონების პროსპექტთან“ საუბრისას დეველოპერული კომპანია „არსის“ გენერალურმა დირექტორმა გააჟღერა.
ბესო ორთოიძე ამბობს, რომ ახალაშენებულ კომპლექსებში მოვლა-პატრონობის სისტემის არარსებობა ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად რჩება, რის გამოც უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურა ხშირად ან არ ფუნქციონირებს, ან საერთოდ არ არსებობს. პრობლემის ეფექტური გადაწყვეტა შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოვლა-პატრონობა სავალდებულო და რეგულირებულ მომსახურებად იქცევა. ეს სისტემების გამართულ მუშაობასა და საერთო სივრცეებზე პასუხისმგებლობის რეალურ გადანაწილებას უზრუნველყოფს.
„ახალაშენებულ კომპლექსებში გვაქვს მრავალი ინფრასტრუქტურული ელემენტი - ლიფტები, სხვადასხვა ტექნიკური დანადგარები, ეზოები საბავშვო სივრცეებითა და სპორტული მოედნებით. შესაბამისად, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მათი მოვლა-პატრონობა და უსაფრთხოების წესების დაცვა. საბოლოოდ, საკითხი სწორედ ამაზე - მოვლა-პატრონობის სისტემურ რეგულირებაზე გადის, რაც დღეს პრაქტიკულად არ არის დარეგულირებული.
მიუხედავად იმისა, რომ საუბარია ამხანაგობების თავმჯდომარეებთან შეხვედრებზე, რეალობაა, რომ ახალაშენებულ კომპლექსებში ხშირად საერთოდ არ არსებობს ამხანაგობა. მისი ჩამოყალიბება რთული პროცესია საჭიროა კრების ჩატარება და შეთანხმება, რაც პრაქტიკაში ვერ ხერხდება. სხვა ქვეყნებში არსებობს ამ პროცესის გამარტივებული მოდელები და მნიშვნელოვანია მათი გათვალისწინება.
დღეს ვითარება ასეთია: დეველოპერი ასრულებს პროექტს და აბარებს შენობას ექსპლუატაციაში, თუმცა შემდგომში პასუხისმგებელი სუბიექტი აღარ არსებობს, რომელიც საერთო სივრცეებსა და სისტემებზე იზრუნებს. ძველ აშენებულ კორპუსებში ამხანაგობები მეტწილად იმის გამო შეიქმნა, რომ მუნიციპალიტეტიდან დაფინანსების მიღების მოტივაცია არსებობდა. ახალ კომპლექსებში კი, პირიქით, ეს გარკვეულ ვალდებულებებთანაა დაკავშირებული, რის გამოც მცხოვრებლები ამხანაგობის შექმნას თავს არიდებენ.
დამატებითი პრობლემა არის ის, რომ მოვლა-პატრონობის გადასახადი არ არის რეგულირებული და ნებაყოფლობით ხასიათს ატარებს. შედეგად, სისტემური მოვლა არ ხორციელდება. ჩატარებული ინსპექტირება აჩვენებს მხოლოდ იმას, არის თუ არა სისტემა ფიზიკურად ადგილზე, მაგრამ არ ასახავს მის რეალურ გამართულობას. სავარაუდოა, რომ ბევრი სისტემა ან არ მუშაობს, ან არასათანადოდ ფუნქციონირებს. შემთხვევის დადგომის შემთხვევაში კი შედეგი ერთია.
ეს განპირობებულია სერვისის კულტურის ნაკლებობითაც. მაგალითად, ლიფტების შემთხვევაში რეაგირება ხდება მხოლოდ დაზიანების შემდეგ. სახანძრო სისტემაზე მსგავსი მიდგომა მიუღებელია, აქ საჭიროა მუდმივი ტექნიკური მომსახურება და კონტროლი. შესაბამისად, აუცილებელია რეგულარული დაფინანსებაც. იგივე ეხება საბავშვო მოედნებსა და სხვა საერთო სივრცეებს, რომლებიც ექსპლუატაციის პროცესში ცვდება და საჭიროებს მოვლას. მოქმედი სტანდარტები უზრუნველყოფს სისტემების გამართულობას ექსპლუატაციაში მიღების მომენტში, თუმცა შემდგომი კონტროლი პრაქტიკულად არ არსებობს.
ჩვენ არაერთხელ დაგვიყენებია ინიციატივა, რომ მოვლა-პატრონობის გადასახადი დარეგულირდეს. მაგალითად, როგორც დასუფთავების გადასახადია მიბმული ელექტროენერგიაზე, მსგავსი მექანიზმის დანერგვა ამ სფეროშიც შესაძლებელია. ბევრ ევროპულ ქვეყანაში ეს კიდევ უფრო მკაცრად რეგულირდება, რადგან საქმე ეხება საერთო საკუთრებას, რომლის შენარჩუნებაც ყველა მესაკუთრის ვალდებულებაა“, - განაცხადა ბესო ორთოიძემ.
თბილისის მერიის ინფორმაციით, კომპანიები შენობის ექსპლუატაციაში მიღების მიზნით სახანძრო უსაფრთხოების სისტემებს ქირაობენ და დროებით, შემოწმებისას დადებითი შეფასებისთვის ამონტაჟებენ. აქედან გამომდინარე მუნიციპალურმა ინსპექციამ ექსპლუატაციაში მიღებული შენობა-ნაგებობების შერჩევითი შემოწმება დაიწყო. პირველადი დაკვირვებით საუბარია ექსპლუატაციაში მიღებული შენობების დაახლოებით 10%-ზე. დედაქალაქის მერია ამხანაგობებისთვის სავალდებულო პერიოდული ინსპექტირების ვალდებულების შემოღებაზეც მუშაობს.
