დეველოპერულ კომპანია „აპარტ ჯგუფში“ აცხადებენ, რომ 1 წელზე მეტია საფინანსო ინსტიტუტები დეველოპერულ პროექტებს თითქმის აღარ აფინანსებენ, რამაც სექტორს შიდა განვადებებისკენ უბიძგა, ამან კი თავის მხრივ რისკიანობა გაზარდა.
„ინდუსტრიას უნდა ეპოვა ალტერნატივა და ეს იყო შედარებით უფრო რისკიანი მომხმარებლის პოვნა, ფულადი რესურსის მობილიზებისთვის“ - ამბობს კომპანიის CEO ვახტანგ ჩქარეული.
BMG-თან საუბრისას ჩქარეული აცხადებს, რომ სექტორმა ამ დროის განმავლობაში მდგრადობა აჩვენა და აუცილებელია ეროვნულმა ბანკმა, კომერციულ ბანკებთან და ინდუსტრიის წევრებთან ერთად დაკრედიტების პირობები შეცვალოს.
“საბანკო დაფინანსებაზე პრობლემები წამოვიდა შარშანდელი წლის მეორე ნახევრიდან. ბანკებისგან ისმოდა, რომ კონცენტრაცია სექტორში მაღალია და ამიტომ თავს იკავებდნენ ახალ პროექტებში შესვლისგან. ეს ტენდენცია გაგრძელდა დღევანდელ დღემდე. პრაქტიკულად თუკი ადრე პროექტში შესვლა განიხილებოდა 20%-იანი თანამონაწილეობით, რიგ შემთხვევაში ეს გაიზარდა 50%-მდე. ამან ცხადია მთლიანად ბაზრის სტრუქტურა შეცვალა. რა გააკეთეს დეველოპერებმა, იმდენად რამდენადაც მათთვის ხელმისაწვდომი აღარ იყო საბანკო რესურსი, დაიწყეს მაქსიმალურად შიდა განვადებების დასტიმულირება.
საბანკო სექტორს აქვს თავის გამართლება უსაფრთხოების ნაწილში, თუმცა დეველოპერულ სექტორს ამის ალტერნატივა უნდა ეპოვა და ეს იყო შედარებით უფრო რისკიანი მომხმარებლის პოვნა, მაგრამ გამოსავალი ბიზნესის გადასარჩენად. დაიწყეს მაქსიმალური შეღავათები, მინიმალური შენატანები იმისთვის, რომ ფულად ნაკადები გაჩენილიყო და დაეფინანსებინათ სამშენებლო პროცესი. ეს იყო ის რითაც უპასუხა ინდუსტრიამ საბანკო სექტორიდან წამოსულ სტიმულს და ამის საპასუხოდ ცხადია ბაზარზე გაიზარდა რისკები.
ვფიქრობ, რომ თუკი ინდუსტრიაში საპნის ბუშტი იყო, ის უკვე დიდი ხნის გახეთქილი იქნებოდა. თუკი წელიწადზე მეტია აცლი ამ კომპანიებს დაფინანსების წყაროს და ეს ინდუსტრია მაინც იზრდება, ეს ნიშნავს, რომ მისი განვითარება მდგრადია, უბრალოდ გახანგრძლივდა მშენებლობის ვადა, იმიტომ რომ ბევრმა მათგანმა ვერ შეძლო დროულად საკმარისი რესურსის მობილიზება.
ახლა ბაზარზე ქაოსია და ჩვენ გვჭირდება ვიცოდეთ კონკრეტული პირობები, რომ თუ ამას ასრულებ, შენთვის ხდება ხელმისაწვდომი საბანკო დაკრედიტება. ეს კრიტერიუმები უნდა იყოს მკაფიო. ამასთან, როცა პროექტი ბანკთან ერთად იკვრებოდა, პროექტის დასრულებამდე დეველოპერს არ შეეძლო მყიდველებისგან აკუმულირებული თანხების პროექტის სასარგებლოდ გამოყენება. თუკი ვსაუბრობთ იმაზე, რომ პროექტი შეკრულია, ამასთან ბანკს საკმაოდ მკაცრი მონიტორინგის სისტემა აქვს როცა შესრულებებს აფასებს და ეს ყოველთვიურია, თუკი ამ კონტროლის მექანიზმს გადიხარ და მიზნობრიობას გიდასტურებს, მაშინ ვფიქრობ რომ მაგალითად 60% თუკი გექნება შესრულებული მიზანშეწონილი იქნებოდა მისი გამოყენება.“ - განაცხადა ჩქარეულმა.
ცნობისთვის, უძრავი ქონების პირველად ბაზარზე გაყიდვების 70% შიდა განვადებებზე მოდის - ამის შესახებ უძრავი ქონების კონფერენცია „გრემოზე“ „თიბისი კაპიტალმა“ ისაუბრა. მათი თქმით, ამ მხრივ როგორც თბილისის, ისე ბათუმის ბაზარზე არსებული ვითარება საყურადღებოა, რადგან დაკვირვების მიღმა დაკრედიტების დიდი ნაწილი რჩება.
პრობლემა ცნობილია ეროვნული ბანკისთვის. სებ-ში ამჟამად ბანკებთან, საბანკო და ბიზნესს ასოციაციასთან კომუნიკაციით, უძრავი ქონების სექტორის დაკრედიტების წესების შესახებ მსჯელობენ. ცვლილებებმა, ერთი მხრივ, საბანკო საკრედიტო პროდუქტების ხელმისაწვდომობა უნდა გააფართოოს, მეორე მხრივ კი ეტაპობრივად შიდა განვადებები იპოთეკური სესხებით უნდა ჩაანაცვლოს.
