ევროკავშირი უნდა აღიჭურვოს დამატებითი ინსტრუმენტებით, რათა უფრო სწრაფად მოახდინოს რეაგირება ახალ წევრ სახელმწიფოებზე, რომლებიც ფუნდამენტურ უფლებებსა და დემოკრატიულ პრინციპებს არღვევენ - ამის შესახებ ევროკავშირის წევრი 5 ქვეყნის ერთობლივ განცხადებაშია საუბარი.
გერმანიის, საფრანგეთის, ნიდერლანდების, ბელგიისა და ლუქსემბურგის ერთობლივი წინადადება, რომელსაც Euronews-ი გაეცნო, რეკომენდაციას იძლევა, რომ ბლოკის მომავალი წევრების გაწევრიანების ხელშეკრულებები სხვადასხვა დამცავი მექანიზმებით გაძლიერდეს. ეს ევროკავშირს საშუალებას მისცემს, აღკვეთოს სამართლებრივი დარღვევები და დააწესოს სწრაფი ჯარიმები, მაგალითად, ფონდებზე წვდომისა და ხმის უფლების შეჩერება.
დოკუმენტში ნათქვამია, რომ ახალ წევრებს განუსაზღვრელი ვადით უნდა შეეზღუდოთ ვეტოს უფლებაც, რათა თავიდან იქნას აცილებული მაღალი პრიორიტეტის მქონე გადაწყვეტილებების მოულოდნელი დაბლოკვა. საგარეო პოლიტიკა ერთ-ერთია იმ სფეროებიდან, სადაც ევროკავშირი მუდმივად ერთსულოვნებას ითხოვს.
ეს ინიციატივა დიდწილად ევროკავშირის მიერ ვიქტორ ორბანთან დაკავშირებული მძიმე გამოცდილების პასუხია. უნგრეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, რომელმაც 16-წლიანი უწყვეტი მმართველობის შემდეგ აპრილში დატოვა პოსტი, თავისი განუწყვეტელი ვეტოებით კოლეგებს მუდმივად უპირისპირდებოდა.
მისი რეფორმები არაერთი სასამართლო დავისა და ევროკავშირის მილიარდობით ევროს ფონდის გაყინვის მიზეზი გახდა. მიმდინარე წლის დასაწყისში უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს სესხის გამოყოფაზე მისმა ვეტომ უნგრეთის მიმართ არალოიალურობისა და შანტაჟის მწვავე ბრალდებები გამოიწვია.
დოკუმენტი სრულიად ახალ დამცავ მექანიზმს გვთავაზობს, რომელიც გულწრფელი თანამშრომლობის პრინციპს ეფუძნება - იგივე პრინციპს, რომლის დარღვევაშიც ორბანი 90-მილიარდიან პაკეტზე ლიდერების მიერ მიღწეულ შეთანხმებაზე უარის თქმის გამო დაადანაშაულეს.
ბრიუსელი ამჟამად მონტენეგროს (რომელიც გაწევრიანების მომლოდინეთა სიაში ლიდერობს) გაწევრიანების ხელშეკრულების მომზადების საწყის ეტაპზეა.
დოკუმენტის გამოქვეყნების დრო განზრახ არის შერჩეული ისე, რომ გავლენა მოახდინოს მიმდინარე დისკუსიებზე და უზრუნველყოს, რომ მონტენეგროს ხელშეკრულებამ დანარჩენი კანდიდატებისთვის - მათ შორის უკრაინის, მოლდოვის, ალბანეთის, ჩრდილოეთ მაკედონიისა და სერბეთისთვის - მოდელის როლი შეასრულოს.
სამგვერდიანი დოკუმენტის ცენტრალური ელემენტი კანონის უზენაესობაა.
ბოლო წლებში ევროკავშირს დემოკრატიული უკუსვლის შეკავება გაუჭირდა რამდენიმე ქვეყანაში, რომლებიც ბლოკს 2004 წელს შეუერთდნენ; მათ შორის ყველაზე თვალსაჩინოდ - უნგრეთში, პოლონეთსა და სლოვაკეთში.
ამ კრიზისმა აჩვენა, რომ გაწევრიანების პროცესის - რომელიც ისედაც გამორჩეულად მაღალი მიღების სტანდარტებით განისაზღვრება - დასრულების შემდეგ ბრიუსელს შეზღუდული ბერკეტები რჩება.
დოკუმენტი მიზნად ისახავს გაწევრიანებიდან პირველ წლებში ბერკეტების შექმნას ახალი წევრი სახელმწიფოებისთვის "არ-რეგრესიის მუხლის" როგორც "სავალდებულო ნორმის" კოდიფიცირებით. რეგრესიის შემთხვევაში, ევროკავშირს მიენიჭება უფლებამოსილება მიიღოს "დამცავი ზომები", რომლებიც დღეს არსებულ ინსტრუმენტებს გასცდება - კერძოდ, დარღვევის პროცედურასა და ფონდების გაყინვას.
დოკუმენტში ნათქვამია, რომ ახალი წევრის უკუსვლის შემთხვევაში, უფრო სწრაფი რეაგირებისთვის, ხმის უფლების შეჩერება მხოლოდ 4/5-ის უმრავლესობით უნდა იყოს შესაძლებელი.
აღსანიშნავია, რომ ამ იდეების ინიციატორები - გერმანია, საფრანგეთი, ნიდერლანდები, ბელგია და ლუქსემბურგი - ევროკავშირის ექვსი დამფუძნებელი წევრიდან ხუთს წარმოადგენენ (იტალია მათ არ შეერთებია).
მათგან ორს, საფრანგეთსა და ნიდერლანდებს, ბრიუსელში ფართოდ მიიჩნევენ "გაფართოების სკეპტიკოსებად", მიუხედავად იმისა, რომ ორივე უკრაინის მტკიცე მოკავშირეა.
