საქართველოს ფინანსთა მინისტრმა ლაშა ხუციშვილმა გამოსცა საჯარო გადაწყვეტილება, რომელიც განსაზღვრავს საწარმოს წილის სანაცვლოდ აქტივების გადაცემის, ასევე საწარმოს ლიკვიდაციის ან კაპიტალის შემცირებისას პარტნიორებისთვის ნატურალური ფორმით განხორციელებული განაცემების დაბეგვრის წესებს.
მინისტრის №208 საჯარო გადაწყვეტილება 2026 წლის 30 ივნისით თარიღდება და ეფუძნება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმების განმარტებასა და საგადასახადო ორგანოს მიერ არსებული პრაქტიკის ანალიზს.
დოკუმენტი განმარტავს, როგორ გამოიყენება საგადასახადო კოდექსის 151-ე მუხლი, რომელიც შეეხება შემთხვევებს, როდესაც პირი საწარმოს წილის ან აქციების სანაცვლოდ აქტივებს გადასცემს, ასევე 82-ე მუხლით გათვალისწინებულ საგადასახადო შეღავათებს.
ფინანსთა სამინისტროს განმარტებით, თუ პირი იურიდიულ პირს გადასცემს აქტივებს მის საწესდებო კაპიტალში 50% ან მეტი წილის სანაცვლოდ, აღნიშნული ოპერაცია აქტივების მიწოდებად არ ჩაითვლება.
გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ ასეთი შემთხვევა არ წარმოადგენს აქტივის რეალურ გასხვისებას, რადგან პირი, მიუხედავად იმისა, რომ აქტივს უშუალოდ აღარ ფლობს, ინარჩუნებს მასზე არსებით ინტერესს საწარმოში მნიშვნელოვანი წილის ფლობის გზით.
„კანონი ასეთ ოპერაციას არ განიხილავს აქტივის მიწოდებად და არ უკავშირებს მას აქტივის მიწოდებისთვის დადგენილ საგადასახადო შედეგებს“, - ნათქვამია გადაწყვეტილებაში.
ამასთან, განმარტებულია, რომ გადამწყვეტია არა პარტნიორისთვის მინიჭებული კორპორაციული უფლებების მოცულობა, არამედ საწარმოში არსებული წილის ან აქციების ოდენობა.
საგადასახადო კოდექსის 151-ე მუხლი გამოიყენება როგორც იმ შემთხვევაში, როდესაც პირი აქტივის გადაცემის შედეგად პირველად ხდება საწარმოს 50%-იანი ან მეტი წილის მფლობელი, ასევე მაშინ, როდესაც მას უკვე აქვს ასეთი წილი და აქტივის შეტანის შედეგად იზრდება მისი წილის ღირებულება.
ერთობლივი ოპერაციებიც შეიძლება ჩაითვალოს ერთიან გარიგებად
საჯარო გადაწყვეტილებით, 50%-იანი ზღვრის შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს რამდენიმე პირის მიერ ერთობლივად განხორციელებული ოპერაციებიც.
მაგალითად, თუ რამდენიმე თანამესაკუთრე საწარმოს კაპიტალში საერთო აქტივს შეიტანს და სანაცვლოდ ჯამურად მიიღებს საწარმოს 50%-ზე მეტ წილს, ასეთი ოპერაცია აქტივის მიწოდებად არ ჩაითვლება.
ამასთან, ფინანსთა სამინისტრო განმარტავს, რომ პირთა ჯგუფი მხოლოდ თანამესაკუთრეებს არ მოიცავს. რამდენიმე დამოუკიდებელი პირის მიერ განხორციელებული ოპერაციაც შეიძლება ჩაითვალოს ერთიან პროცესად, თუ იკვეთება საერთო ეკონომიკური მიზანი, შეთანხმებული მოქმედება ან სხვა გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს, რომ გარიგებები ერთი გეგმის ნაწილია.
ამავდროულად, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ რამდენიმე პირი ერთდროულად აფუძნებს საწარმოს ან სხვადასხვა აქტივს შეიტანს მის კაპიტალში, ავტომატურად არ წარმოადგენს საგადასახადო შეღავათის გამოყენების საფუძველს.
აქტივის საგადასახადო ღირებულება არ შეიცვლება
გადაწყვეტილების მიხედვით, თუ ოპერაცია საგადასახადო კოდექსის 151-ე მუხლის ფარგლებში ექცევა, აქტივის საგადასახადო ღირებულება საწარმოსთვის იგივე დარჩება, რაც მას ჰქონდა აქტივის გადამცემ პირთან.
ფინანსთა სამინისტრო განმარტავს, რომ ეს მიდგომა ეფუძნება იმ პრინციპს, რომ აქტივის მფლობელი არსებითად არ იცვლება და მხოლოდ მისი ფლობის სამართლებრივი ფორმა იცვლება.
თუ აქტივთან ერთად საწარმოზე გადადის მასთან დაკავშირებული დავალიანებაც, პარტნიორის შენატანისა და მიღებული წილის ღირებულება განისაზღვრება აქტივის წმინდა ღირებულებით.
50%-ზე ნაკლები წილის შემთხვევაში შეღავათი არ ვრცელდება
საჯარო გადაწყვეტილებაში ასევე განმარტებულია, რომ თუ პირი საწარმოს კაპიტალში აქტივს 50%-ზე ნაკლები წილის სანაცვლოდ გადასცემს, ოპერაცია აღარ ექცევა 151-ე მუხლის მოქმედების სფეროში.
ამ შემთხვევაში გადაცემული ქონების ღირებულება განისაზღვრება საბაზრო ფასით.
ამასთან, ფიზიკური პირის მიერ აქტივის მიწოდებიდან მიღებული ნამეტის საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლების წესი გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ოპერაცია რეალურად წარმოადგენს აქტივის მიწოდებას.
ლიკვიდაციისას მიღებული ქონების დაბეგვრის წესი
მინისტრის გადაწყვეტილება ასევე ეხება საწარმოს ლიკვიდაციის, კაპიტალის შემცირების ან საკუთარი აქციის/წილის გამოსყიდვისას პარტნიორებისთვის განხორციელებულ განაცემებს.
დოკუმენტის მიხედვით, ასეთი ოპერაციებისას პარტნიორისთვის გადაცემული თანხა ან ქონება დივიდენდად არ ჩაითვლება იმ ნაწილში, რომელიც არ აღემატება პარტნიორის მიერ საწარმოს კაპიტალში განხორციელებული შენატანის ოდენობას.
თუმცა, თუ პარტნიორისთვის გადაცემული ქონების ღირებულება მის თავდაპირველ შენატანს აღემატება, სხვაობა დივიდენდად განიხილება. ასეთ შემთხვევაში საწარმოს შესაძლოა წარმოეშვას მოგების გადასახადის გადახდისა და გადასახადის წყაროსთან დაკავების ვალდებულება.
წესი ვრცელდება იმ შემთხვევაზეც, როდესაც პარტნიორი უკან იღებს იმავე ქონებას, რომელიც მან ადრე შეიტანა საწარმოს კაპიტალში, მაგრამ ქონების ღირებულება დაბრუნების მომენტისთვის გაზრდილია.
შეღავათი შეეხება მხოლოდ უძრავ ქონებას
ფინანსთა მინისტრის გადაწყვეტილებით, საწარმოს ლიკვიდაციის ან კაპიტალის შემცირების შედეგად პარტნიორ ფიზიკურ პირზე უძრავი ქონების გადაცემით მიღებული ნამეტი შეიძლება გათავისუფლდეს საშემოსავლო გადასახადისგან, თუ შესრულებულია კანონით განსაზღვრული პირობები.
კერძოდ, შეღავათი მოქმედებს მაშინ, როდესაც ფიზიკური პირის მიერ საწარმოს წილის ფლობის დაწყებიდან გასულია ორ წელზე მეტი ვადა.
ამასთან, განმარტებულია, რომ აღნიშნული შეღავათი ვრცელდება მხოლოდ უძრავი ქონების გადაცემაზე და არ შეეხება მოძრავ ქონებას.
ფინანსთა მინისტრის №208 საჯარო გადაწყვეტილება გამოქვეყნებისთანავე შევიდა ძალაში.
