ჰორმუზის სრუტეზე, ჩვეულებრივ პირობებში, მსოფლიო ნავთობით ვაჭრობის დაახლოებით 20% და გლობალური საზღვაო სასუქების მიწოდების დაახლოებით 30% მოდის, თუმცა მას შემდეგ, რაც ისრაელმა და აშშ-მა ირანზე ერთობლივი იერიში მიიტანეს, სრუტე ირანის ომის საკვანძო ბრძოლის ველად იქცა, ნავთობი და გადაზიდვები კი - ეკონომიკური ომის წინა ხაზად.
ჰორმუზის სრუტეში არსებული შეფერხების შემსუბუქების შესახებ აშშ-ის დაპირების მიუხედავად, ასობით გემი და ტანკერი საწყლოსნო გზის ორივე მხარეს კვლავ უმოქმედოდ არის გაჩერებული.
სარაკეტო თავდასხმებმა, ნაღმების საფრთხემ და საზღვაო ძალების განლაგებამ გადაზიდვები მკვეთრად შეამცირა, სადაზღვევო ხარჯები გაზარდა და ენერგეტიკული ბაზრები კრიზისულ რეჟიმში გადაიყვანა.
ჰორმუზის სრუტეში გამავალი გემებისთვის ომის რისკის დაზღვევა ირანის ომის დაწყების შემდეგ დრამატულად გაიზარდა.
Euronews-ის ცნობით, მიუხედავად იმისა, რომ სადაზღვევო დაფარვა მცირე ხნით შეჩერებული იყო, პრემიები 200%-დან 300%-მდე გაიზარდა, რისი შენარჩუნებაც გრძელვადიან პერსპექტივაში შეუძლებელია.
კრიზისამდე, ყურეში გამავალი გემისთვის ომის რისკის დაზღვევა გემის ღირებულების 0.02%-დან 0.05%-მდე მერყეობდა. საბრძოლო მოქმედებების დაწყების შემდეგ, გავრცელებული ინფორმაციით, პრემიები გემის ღირებულების 0.5%-დან 1%-მდე, ან კიდევ უფრო მეტად გაიზარდა.
ეს ნიშნავს, რომ 120 მილიონი დოლარის ღირებულების ტანკერისთვის, რომლის ნორმალური პრემია დაახლოებით 40 000 დოლარს შეადგენდა, ერთი რეისი ახლა 600 000-დან 1.2 მილიონ დოლარამდე დაჯდება.
ფასების ზრდის ჯაჭვური ეფექტი იმას ნიშნავს, რომ ამას მომხმარებლები ბენზინგასამართ სადგურებსა თუ სუპერმარკეტებში რამდენიმე კვირაში იგრძნობენ.
როგორ რეაგირებენ გადამზიდავი კომპანიები
მსოფლიოს ზოგიერთმა მსხვილმა გადამზიდავმა, როგორებიცაა Maersk, MSC, CMA CGM და Hapag-Lloyd, სპარსეთის ყურეში რეისები შეაჩერეს, სხვები კი ტვირთებს ჰორმუზის სრუტესგან შორს მიმართავენ, რამაც შეიძლება ტრანზიტის დრო გაზარდოს.
ბევრ კომპანიას თავის ოპერაციულ დაგეგმარებაში გეოპოლიტიკური რისკების გათვალისწინება მოუწია.
კრისტოფერ ლონგმა, Neptune P2P Group-ის დაზვერვისა და რისკების დირექტორმა, აღნიშნა, რომ ეს მოიცავს საფრთხეების შესახებ სადაზვერვო მონაცემების უფრო მჭიდრო მონიტორინგს, ტრანზიტის დროების გადახედვას და იმის უზრუნველყოფას, რომ გემები მაღალი რისკის ზონებში შესაბამისი სიტუაციური ცნობიერებით გადაადგილდნენ.
"კომპანიები ასევე გადახედავენ საგანგებო სიტუაციების გეგმებს, ეკიპაჟის მზადყოფნასა და საკომუნიკაციო პროტოკოლებს, რათა უსაფრთხოების პირობების კიდევ უფრო გაუარესების შემთხვევაში გემებმა შეძლონ უფრო ეფექტიანი რეაგირება," - განაცხადა ლონგმა.
მარშრუტის შეცვლას ან გადამისამართებას სპარსეთის ყურის გეოგრაფიის გამო თავისი შეზღუდვები აქვს, რაც კომპანიებს ძალიან მცირე ალტერნატივას უტოვებს.
ამიტომ, მიწოდების ჯაჭვის დივერსიფიკაცია შეამცირებს დამოკიდებულებას ერთ რომელიმე პარტნიორზე და ბიზნესებს საშუალებას მისცემს, შოკებს უფრო ეფექტიანად გაუმკლავდნენ.
მას შემდეგ, რაც კონფლიქტის დაწყებიდან მოყოლებული სულ მცირე 16 გემზე განხორციელდა თავდასხმა ან დაზიანდა, აშშ-მა პირობა დადო, რომ ჰორმუზის სრუტეში გამავალ გემებსა და ტანკერებს საზღვაო ესკორტით უზრუნველყოფს.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ასევე მოუწოდა იმ ქვეყნებს, რომლებიც ძლიერ არიან დამოკიდებულნი ყურის პროდუქტებზე - მათ შორისაა ჩინეთი, იაპონია, სამხრეთ კორეა, საფრანგეთი და გაერთიანებული სამეფო - გაგზავნონ სამხედრო გემები საზღვაო ხომალდებისთვის უსაფრთხო მარშრუტის უზრუნველსაყოფად.
ლონგს, რომელიც ასევე ბრიტანეთის საზღვაო ძალების ყოფილი ოფიცერია, მიაჩნია, რომ საზღვაო ესკორტები და პატრულირება უსაფრთხოების მნიშვნელოვან გარანტიას ქმნის, მაგრამ კომპანიებს მაინც მოუნდებათ, ამ საწყლოსნო გზის განხილვა როგორც მაღალი რისკის საოპერაციო გარემოდ, უსაფრთხოების ძალების არსებობის შემთხვევაშიც კი.
