IMF საერთაშორისო გამოწვევების პირისპირ - ნიკოლაი ტანგენის ინტერვიუ კრისტალინა გეორგიევასთან

როგორ აფასებს IMF-ის ხელმძღვანელი გლობალური ეკონომიკის ამჟამინდელ მდგომარეობას, AI სექტორს და კლიმატის ცვლილებას? - ეს იმ საკითხთან არასრული ჩამონათვალია, რომლებზეც საერთაშორისო მონეტარული ფონდის ხელმძღვანელმა, კრისტალინა გეორგიევამ ნორვეგიის სუვერენული ფონდის ხელმძღვანელ, ნიკოლაი ტანგენთან ექსკლუზიური ინტერვიუში ისაუბრა. BM.GE ამ ინტერვიუს სრულ, ტექსტურ ვერსიას გთავაზობთ.

რა არის IMF-ის დანიშნულება?

ნიკოლაი ტანგენი - რა არის IMF-ი?

კრისტალინა გეორგიევა - IMF შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს, მსოფლიო ბანკთან ერთად, რათა ომის შემდგომ პერიოდში დაზარალებულ ქვეყნებს აღდგენაში დახმარებოდა და ისეთი ინსტიტუტები შეექმნა, რომლებიც ფინანსურ სისტემას სტაბილურს გახდიდა. ჩვენი მანდატი მოიცავს მაკროეკონომიკური და ფინანსური სტაბილურობის უზრუნველყოფას, როგორც გარანტს ზრდისა და დასაქმების მასშტაბის ზრდისთვის. ჩვენ გვყავს 191 წევრი ქვეყანა. აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლებში ორი ახალი წევრებიც შეგვემატა - პატარა ქვეყნები: ანდორა და ლიხტენშტაინი.

ნიკოლაი ტანგენი - ძალიანაც კარგი. და როგორ ეხმარებით ამ ქვეყნებს?

კრისტალინა გეორგიევა - უპირველეს ყოვლისა, ვეხმარებით მათ მსოფლიო ეკონომიკის ერთიანი სურათის დანახვაში. ჩვენ მონიჭებული გვაქვს ის უნიკალური უფლება, რასაც ქვეყნებისგან მონაცემების რეგულარულად შეგროვება ჰქვია. ამ გზით ვადგენთ ეკონომიკის „სიცოცხლის ნიშნებს“, ვაჯამებთ არსებულ სურათს და ვაკვირდებით მათ მიმართებას იმ გლობალურ ტენდენციებთან, რომელთა გათვალისწინებაც საჭიროა.

მეორე - როდესაც ქვეყნები კრიზისში ხვდებიან და სწრაფი დაფინანსება სჭირდებათ სტაბილიზაციისთვის, ჩვენ იმ წამსვე ვერთვებით. გვაქვს 1 ტრილიონი დოლარის მოცულობის სესხების შესაძლებლობა და მას კრიზისში მყოფ ქვეყნებს ვთავაზობთ - ზოგი მათგანი საშუალო შემოსავლიანია, ზოგი კი - ღარიბი.

და მესამე - ჩვენ ვეხმარებით ქვეყნებს ინსტიტუტების გაძლიერებაში - განსაკუთრებით მონეტარული და ფისკალური ორგანოების, ასევე სტატისტიკური მონაცემების შემსწავლელი სტრუქტურების. ეს მათ საშუალებას აძლევს, საკუთარი ეკონომიკური განვითარება უკეთესად დაინახონ.

ნიკოლაი ტანგენი - რა დონემდე უნდა გაუარესდეს სიტუაცია, რომ თქვენთან დაკავშირება დასჭირდეთ?

კრისტალინა გეორგიევა - ხანდახან გვირეკავენ იქამდეც, ვიდრე კრიზისი დადგება - ჩვენ გვაქვს კრიზისების პრევენციის ფუნქციაც. ხანდახან კი მაშინ გვიკავშირდებიან, როცა ბაზრები იხურება. მოგიყვებით ჩემი საკუთარი ქვეყნის გამოცდილებიდან: მე ბულგარელი ვარ. 90-იანების ბოლოს ბულგარეთი ჰიპერინფლაციამ დააზარალა - ინფლაციის მაჩვენებელი 8000%-ზე მეტი იყო - და სწორედ ამ დროს მიმართეს IMF-ს. IMF-ი დაგვეხმარა, რომ დაფუძნებულიყო ვალუტის მონიტორინგის საბჭო. საბჭო, რომელმაც მოახერხა ეკონომიკის სტაბილიზაცია და ფისკალური დისციპლინის უზრუნველყოფა. დღეს ბულგარეთს აქვს ვალის ძალიან დაბალი დონე - მშპ-ის 24%, 3%-იანი დეფიციტი, და 1 იანვრიდან ხდება ევროზონის წევრიც. ამჟამად, IMF-ის ორ ყველაზე დიდ კლიენტს შორის არის არგენტინა - მისთვის ბევრი პროგრამა შეიქმნა, თუმცა ქვეყნის პრობლემიდან გამოყვანა და დასტაბილურება ვერცერთმა შეძლო. ჩვენ იმედი გვაქვს, რომ მოქმედი პროგრამა, რომელსაც მხარს რეფორმებისადმი დადებითად განწყობილი პრეზიდენტიც უჭერს მხარს, საბოლოოდ მიიყვანს არგენტინას იქამდე, როცა IMF-ისგან სესხის აღება აღარ დასჭირდება.

ნიკოლაი ტანგენი - როცა IMF-მა ბულგარეთი გადაარჩინა, ალბათ, მაშინ იფიქრეთ: „იცი რა, ერთ დღეს მეც მინდა ვუხელმძღვანელო ამ ორგანიზაციასო” - ხომ?

კრისტალინა გეორგიევა - ნამდვილად ასე იყო. იმ დროს, როცა IMF-მა ბულგარეთი კრიზისიდან გამოიყვანა, მე უკვე მსოფლიო ბანკში ვმუშაობდი - ბრეტონ-ვუდსის ორი ინსტიტუტიდან ერთ-ერთში. სიმართლე გითხრა, მაშინ აზრადაც არ მომსვლია, რომ ოდესმე თქვენს პირისპირ ვიჯდებოდი, როგორც IMF-ის ხელმძღვანელობის 6-წლიანი გამოცდილების მქონე პირი.

რა განასხვავებს IMF-სა და მსოფლიო ბანკს?

ნიკოლაი ტანგენი - მსოფლიო ბანკი და IMF თითქმის ერთდროულად დაფუძნდნენ. როგორ ინაწილებთ საქმიანობას?

კრისტალინა გეორგიევა - მსოფლიო ბანკი ძირითადად კონკრეტულ, სექტორულ პროექტებზე მუშაობს - განათლებაზე, გზებზე, ელექტროენერგიაზე. დღეს მათი მთავარი ინტერესი განვითარებად ქვეყნებში სამუშაო ადგილების შექმნისთვის საჭირო პირობების გაუმჯობესებაა. ისინი ყურადღებას მზარდ ბაზრებსა და განვითარებად ეკონომიკებზე ამახვილებენ. ეს არის მათთვის უმნიშვნელოვანესი. მათგან განსხვავებით, IMF-ი ფოკუსირებულია მაკროეკონომიკურ და ფინანსურ სტაბილურობაზე. ჩვენ არ ვაფინანსებთ საინვესტიციო პროექტებს - ჩვენ მათ საგადასახადო ბალანსის საჭიროებების დაკმაყოფილებაში ვეხმარებით.
თუ ქვეყნის ეკონომიკა ჩამოშლის ზღვარზეა, ჩვენ პროცესში ვერთვებით და მათ ვთავაზობთ ფინანსურ ბალიშს, რათა მოაწესრიგონ ეკონომიკა. ფონდისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყნებს სწორი პოლიტიკის გატარებაში და პასუხისმგებლობიანი ინსტიტუტების ჩამოყალიბებაში დაეხმაროს. თუ ეს მოხერხდა, შემდგომ ისინი დამოუკიდებლადაც ახერხებენ ზრდის სწორი ტრაექტორიის პოვნას. IMF მუშაობს ყველა ქვეყანასთან - 191-ვე სახელმწიფოსთან - რაც ე.წ. მეოთხე მუხლის კონსულტაციების ფარგლებში ფარგლებში ხდება და გულისხმობს ეკონომიკის „სიცოცხლის ნიშნების“ რეგულარულ შემოწმებას. არ აქვს მნიშვნელობა, დიდი ქვეყანა იქნება თუ პატარა, მდიდარი თუ ღარიბი. ინფორმაცია ყველა მათგანმა უნდა მოგვაწოდოს.

ნიკოლაი ტანგენი - დიახ, მაგრამ…

კრისტალინა გეორგიევა - უნდა გაგვიზიარონ, როგორია მათი ეკონომიკური მდგომარეობა.

რატომ უნდა მართავდნენ IMF-ს და WB-ს ადამიანები განვითარებადი ქვეყნებიდან

ნიკოლაი ტანგენი - რა თქმა უნდა! ისე, საინტერესოა, რომ აჯაი ბანგა, მსოფლიო ბანკის ხელმძღვანელი წარმოშობით ინდოეთიდანაა, თქვენ კი, როგორც IMF-ის ხელმძღვანელი, ბულგარეთიდან ბრძანდებით. რაზე უნდა მიანიშნებდეს ის, რომ ორივე ფონდს მართავენ ადამიანები, რომლებიც განვითარებადი ბაზრების მქონე ქვეყნებიდან არიან.

კრისტალინა გეორგიევა - ვფიქრობ, ეს ძალიან დადებითი მოვლენაა. ნება მომეცით შეგახსენოთ, რომ მსოფლიო ბანკი სწორედ განვითარებად და მზარდი ეკონომიკის ქვეყნებს ეხმარება. ვინ იყენებს ყველაზე მეტად ფონდის რესურსებს? - ისევაც ასეთი ქვეყნები. ვფიქრობ, მეც და აჯაისაც კარგად გვაქვს გააზრებული, თუ რამდენად რთული შეიძლება იყოს ცხოვრება მსგავსი მდგომარეობის მქონე სახელმწიფოში. ერთი მხრივ, ეს გამოცდილება საშუალებას გვაძლევს, უკეთ ვმართოთ ინსტიტუტები. მეორე მხრივ კი, გვეხმარება, ვიგრძნოთ, თუ როგორი გავლენა შეიძლება ჰქონდეთ რეფორმებს მათზე. ეს გვიჩენს მათდამი ემპათიას. ჩემს თანამშრომლებს ყოველთვის ვახსენებ, რომ ჩვენი გატარებული პოლიტიკა მნიშვნელოვანია რიგითი მოქალაქეებისთვის და არა პოლიტიკოსებისათვის ან წიგნებში აღსაბეჭდად. მათ ადამიანებს ცხოვრება უნდა გაუუმჯობესონ. ვფიქრობ, ამის გააზრებაში დახმარებაა ყველაზე კარგი რამ, რაც შემიძლია ფონდს გავუკეთო.

ვინ ფლობს IMF-ს?

ნიკოლაი ტანგენი - ვინ ფლობს IMF-ს?

კრისტალინა გეორგიევა - IMF-ისვე წევრი 191 წევრი ქვეყანა. ალბათ, ისიც დაგაინტერესებთ, თუ საიდან ვფინანსდებით. ჩვენ გვაქვს საერთო ფონდი, ერთგვარი დანაზოგების ბანკი, რომელშიც ქვეყნები საკუთარ ფინანსურ რესურსს დებენ. შემდეგ ჩვენ ამ თანხებს ვასესხებთ და ვადებთ პროცენტს, რომელსაც გადახდის შემდეგ ვუბრუნებთ დამფინანსებელ ქვეყნებს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენ ფულს გადასახადის გადამხდელების არ ვთხოვთ. ჩვენ ქვეყნებს ვთხოვთ, რომ გვანდონ მათი რესურსების მართვა. ჩვენი მთავარი უპირატესობა ის არის, რომ მთელი ამ პროცესის ორგანიზება ძალიან სწრაფად შეგვიძლია. ჩვენ არ გვიწევს კარებზე კაკუნი და თხოვნა - „გთხოვთ, მეტი ფული გვჭირდება და დაგვაფინანსეთ“.

ნიკოლაი ტანგენი - ჩვენ დღეს ვაშინგტონში ვართ, რადგან თქვენი სათავო ოფისი აქ არის. რამდენად ამერიკო-ცენტრულია ფონდი?

კრისტალინა გეორგიევა - თავიდანვე უნდა ვთქვათ, რომ აშშ ჩვენი ყველაზე დიდი აქციონერია - ის IMF-ის კვოტების 17%-ზე მეტს ფლობენ. ამის გამო, შტატები ერთადერთი წევრია, რომელსაც გადაწყვეტილებებზე ვეტოს დადების ძალა აქვს. ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღებას წევრების მინიმუმ 85%-იანი მხარდაჭერა სჭირდება. ასე რომ, თუ აშშ ვერ დავითანხმეთ, საკითხი ჩავარდება. ამ თვალსაზრისით, რა თქმა უნდა, ძალიან აქტიურად ვამუშავებთ აშშ-სთან, მაგრამ ჩვენ ვართ ინსტიტუტი, რომელშიც 191 ქვეყანაა გაწევრიანებული. შესაბამისად, ჩვენი თანამშრომლებისთვის მთავარია - ვახერხებთ თუ არა რეალური, აზრიანი წვლილის შეტანას გლობალური ეკონომიკის უკეთ ფუნქციონირებაში: იქნება ეს ანალიზით, თუ კრიზისში მყოფი ქვეყნებისთვის დახმარების ხელის გაწვდენით.

როგორ აფასებს IMF-ის ხელმძღვანელი მსოფლიო ეკონომიკის მდგომარეობას?

ნიკოლაი ტანგენი - მოდი, გადავიდეთ გლობალურ ეკონომიკაზე. ალბათ, მსოფლიო ეკონომიკის მდგომარეობაზე თქვენზე უკეთეს სტატისტიკას არავინ ფლობს. ამის გათვალისწინებით, როგორ აფასებთ ამჟამინდელ მდგომარეობას?

კრისტალინა გეორგიევა - უკეთესად, ვიდრე მოველოდით, - უარესად, ვიდრე საჭიროა. მსოფლიო ეკონომიკა საოცრად გამძლე აღმოჩნდა იმ მრავალი შოკის მიმართ, რომლებიც COVID-დან მოყოლებული გვირტყამს. ჩვენ ვპროგნოზირებთ, რომ მომავალი 2 წლის განმავლობაში ზრდა 3%-ზე ოდნავ მეტი იქნება. მიუხედავად იმ გარდამტეხი, ტრანსფორმაციული პროცესებისა, რომლებიც მუდმივად ცვლის სურათს. იქნება ეს გეოპოლიტიკა, ტექნოლოგია, დემოგრაფია თუ კლიმატის ცვლილება. ისინი ძლიერ გავლენას ახდენენ, მაგრამ ეკონომიკა მაინც აგრძელებს ზრდას. მაგრამ ეს ზრდა ძალიან ნელია იმისთვის, რომ დააკმაყოფილოს ის მოთხოვნები, რაც ადამიანებს უკეთესი ცხოვრებისთვის სჭირდებათ. COVID-ამდე საშუალო ზრდა 3.7% იყო. ახლა დაახლოებით 3%-თან ტრიალებს. არც ის უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მსოფლიო ეკონომიკის მდგრადობა ბოლომდე რეალურად ჯერ არ დატესტილა და ამაში ვგულისხმობ იმას, რომ ჯერ კიდევ არ ვიცით, რამხელა გავლენა ექნება ამჟამად მიმდინარე ტრანსფორმაციულ პროცესებს მასზე მომავალში.

ნიკოლაი ტანგენი - მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ის ახლაც სერიოზულ გამოცდას გადის?

კრისტალინა გეორგიევა - რა თქმა უნდა!

ნიკოლაი ტანგენი - მაშინ რით ახსნით იმას, რომ ის მაინც უფრო გამძლეა, ვიდრე ველოდით?

კრისტალინა გეორგიევა - შესანიშნავი კითხვაა და ამაზე ჩვენც ბევრი გვაქვს ნაფიქრი. არსებობს სამი მიზეზი. უპირველეს ყოვლისა, მიზეზია ის, რომ ბოლო ათწლეულებში, განსაკუთრებით კი 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის შემდეგ ბევრმა ქვეყანამ გააძლიერა ინსტიტუტები და გაატარა ჯანსაღი პოლიტიკა. ეს ეხება არამარტო განვითარებადი, არამედ განვითარებული ეკონომიკის ქვეყნებსაც. მათ აქვთ დამოუკიდებელი ცენტრალური ბანკები, ასევე ფისკალური წესები, როგორიცაა პრინცი, რომ არ ხარჯო ფული, რომელიც არ გაგაჩნია. ასევე შემოღებულია საგადასახადო პრინციპები, რომლებიც საჯარო რესურსების მეტ-ნაკლებად სწორად მართვას უზრუნველყოფს. მეორე მიზეზი არის ის, რომ ბოლო ათწლეულებში ბევრ ქვეყანაში სახელმწიფომ ეკონომიკის მართვა შეწყვიტა და უფლება მისცა კერძო სექტორს, აკეთოს საქმე. სწრაფი ცვლილებების დროს კერძო სექტორი უფრო მოქნილია. მაგალითად, როცა პრეზიდენტმა ტრამპმა ტარიფები გამოაცხადა, კერძო სექტორმა მაშინვე დააჩქარა შესყიდვები, რათა ზემოქმედება შეემცირებინა. მათ მოახერხეს ისეთი ბალიშის შექმნა, რომელიც მათვე დააზღვევდა ტარიფების შოკისაგან. მესამე და ბოლო მიზეზი კი არის ის, რომ ტარიფებით გამოწვეული სავაჭრო შოკის ზეგავლენა ეკონომიკაზე გაცილებით მცირე აღმოჩნდა, ვიდრე ველოდით. როცა 2 აპრილს, ტრამპმა ტარიფები გამოაცხადა, მათი საშუალო მაჩვენებელი ერთ ქვეყანაზე 23% იყო. ახლა ის 17-18%-ზეა ჩამოსული. ხოლო თუ დავთვლით, რა შემოსავალი მიიღო ტარიფებიდან შტატებმა, მივხვდებით რომ რეალურად საუბარი გვაქვს 8-9%-ზე. რაც მთავარია, არ გამართლდა ჩვენი შიშები, რომ ტრამპის ტარიფებს საპასუხო ტარიფებს სხვა ქვეყნებიც დაუპირისპირებდნენ. არსებობდა ვარაუდი, რომ მნიშვნელოვან საპასუხო დარტყმებს ვიხილავდით, მაგრამ ეს არ მოხდა. სიმართლე ვთქვათ, ეს რომ ასე მომხდარიყო, გლობალურ ზრდაზე ბევრად უფრო მძიმე, ნეგატიური გავლენა ექნებოდა.

ვალის მაღალი დონე და ბიუჯეტის დეფიციტი, როგორც გამოწვევა

ნიკოლაი ტანგენი - ერთ-ერთი საკითხი, რომელზედაც თქვენ ხშირად საუბრობთ, არის ვალის დონე ქვეყნებში. მაგალითად ამბობთ, რომ აშშ-მაც კი სასწრაფოდ უნდა გადაჭრას ბიუჯეტის დეფიციტი. რატომ მიიჩნევთ, რომ ეს ასეთი მნიშვნელოვანია?

კრისტალინა გეორგიევა - იმიტომ, რომ ის თანხები, რომელთა გადახდაც ქვეყნებს ვალის გასასტუმრებლად უწევთ, აკლდება იმ სფეროებს, რომლებიც ეკონომიკას რეალურად ზრდიან. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ საპროცენტო განაკვეთები ნულთან ახლოს ან ნულის ტოლი აღარაა. რაც იხარჯება ვალის მომსახურებაზე, აღარ იხარჯება ინფრასტრუქტურაზე, ხელოვნური ინტელექტის ეპოქისთვის მომზადებაზე, ადამიანების გადამზადებაზე იმ სამყაროსთვის, რომელიც ძალიან სწრაფად იცვლება. და როცა ვალის დონე ძალიან მაღალია, ვეღარ ახერხებ იმ ეკონომიკური ბუფერების შექმას, რომლებმაც შემდგომი შოკისაგან აღარ გაქვს. COVID-ის პერიოდში ჩვენ ვეუბნებოდით მთავრობებსაც და ბიზნესსაც „ხარჯეთ, დაიცავით ხალხი, დაიცავით ბიზნესები“. რა თქმა უნდა, შეინახეთ ეს ჩეკები, მაგრამ ხარჯვისაგან მაინც არ შეიკავოთ თავი. მაშინ ამისთვის შესაბამისი ფისკალური სივრცე, მონეტარული სივრცე არსებობდა. დღეს ეს აღარაა შესაძლებელი. სხვათა შორის, როცა ვამბობ, რომ მსოფლიო ეკონომიკა კარგად იზრდება, მაგრამ არა დამაკმაყოფილებლად, ვგულისხმობ იმას, რომ გაჩნდა შემდეგი პრობლემა. ქვეყნების უმრავლესობას უჭირს, გააუქმოს დახმარების ის პროგრამები, რომლებიც პანდემიის დროს შემოიღეს ადამიანებისა და ბიზნესებისთვის. ჩვენ კი მათ ვეუბნებით, რომ დროა, ნელ-ნელა, ეტაპობრივად დაიწყონ ამ საკითხზე მუშაობა, რათა შემდგომი შოკისათვის მომზადება მოახერხონ. არ ვიცი, რა სახის შოკი გველის მომავალში, ან როდის მოხდება ეს, მაგრამ რაღაც, რისთვის მომზადებაც ახლა საჭიროა, აუცილებლად მოხდება.

ნიკოლაი ტანგენი - ისე, როცა ამაზე საუბრობთ და, თუნდაც აშშ-ს მსგავსი პოლიტიკისკენ მოუწოდებთ, ხომ არ აქვს თქვენს განცხადებებზე გავლენა ფაქტს, რომ IMF-ის 17%-იან კვოტას სწორედ აშშ ფლობს. ამის გამო სიფრთხილის გამოჩენა ხომ არ გიწევთ?

კრისტალინა გეორგიევა - საბედნიეროდ, სახაზინო დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, სკოტ ბესენტი და მე ერთ აზრზე ვართ - ისიც ფიქრობს, რომ დეფიციტი 3%-მდე უნდა შემცირდეს. თუმცა არც ის უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ჩვენ იმაში გვიხდიან, რომ ძალაუფლებაში მყოფებს სიმართლე ვუთხრათ.

ნიკოლაი ტანგენი - გეთანხმებით! ისე, როგორ ფიქრობთ, ინფლაცია ახლა კონტროლქვეშაა?

კრისტალინა გეორგიევა - ის შემცირებულია, დიახ. ვხედავთ, რომ დეფლაციის ტენდენცია სწორი მიმართულებით მიდის. რა თქმა უნდა, ტარიფები აშშ-ში ფასებზე ზეწოლას ახდენს, თუმცა ჯერჯერობით ეს ეფექტი ზომიერია. ზომიერია, რადგან კომპანიებმა წინასწარი შეკვეთები გაზარდეს. რადგან კომპანიები ისედაც მოგებიანები იყვნენ და ტარიფების ნაწილი თავად „შთანთქეს“. თუმცა არ ვიცით, როგორი იქნება შემდეგი თვეები თუ წელი, ამიტომ ჯერ გამარჯვების გამოცხადებისგან ჯერ თავს ვიკავებთ. გვიჭირს იმის ვარაუდი, რომ ინფლაციის “დამარცხება” მოხერხდება. რაც შეეხება ევროპას, იქ შესანიშნავად მოხერხდა ინფლაციის სამიზნე ნიშნულთან დაახლოება.

ქმნის თუ არა კლიმატური მოვლენები ფინანსურ რისკებს?

ნიკოლაი ტანგენი - ისე, კლიმატის რისკს ფინანსურ რისკად აღიქვამთ?

კრისტალინა გეორგიევა - რა თქმა უნდა, თანაც ორი თვალსაზრისით. პირველი - თუ პორტფელში გიგროვდებათ ისეთი აქტივები, რომლებიც კლიმატის შოკების ან კლიმატური პოლიტიკის ცვლილებების მიმართ დაუცველია, შეიძლება მნიშვნელოვანი დანაკარგი განიცადოთ. მეორე საკითხია, რომ ნელ-ნელა უკვე კარგად იკვეთება ის ქვეყნები და საზოგადოებრივი ჯგუფები, რომლებიც კლიმატის ცვლილებების მიმართ მოწყვლადები იქნებიან. მაგალითად, ვინც ფილიპინებსა და ვიეტნამში ცხოვრობს, დიდ დარტყმას მიიღებს. დარტყმას, რომელიც გავლენას ეკონომიკაზე, ადამიანებზე მოახდენს. ანუ რისკს შეუქმნის ფინანსურ სისტემას. IMF-ში საკმაოდ დიდი დრო გვაქვს დათმობილი ფინანსური სტაბილურობის რისკების შესწავლაზე. რისკები, რომლებიც, ერთი მხრივ, ეკონომიკის სწრაფი ცვლით შეიძლება იყოს განპირობებული, მეორე მხრივ კი, კლიმატთან დაკავშირებულმა შოკებმა შეიძლება გამოიწვიოს. ეს შოკები ყველაზე დიდ ზიანს ბიზნესებს და მუდმივ მოსახლეებს უქმნის და აჩენს ფინანსურ სისტემაზე ზეწოლის რისკებს. თუმცა ისიც ფაქტია, რომ დეკარბონიზაციის პროცესი მკვეთრად შენელებულია, ეს კი მკვეთრი ცვლილების რისკებს ზრდის.

IMF-ის თვალით დანახული AI სექტორი

ნიკოლაი ტანგენი - გავაგრძელოთ ცვლილებებზე საუბარი და შევეხოთ ხელოვნურ ინტელექტს. ამ საკითხს სხვადასხვა კუთხიდან შეგვიძლია დავაკვირდეთ, მაგრამ როგორია IMF-ის თვალით დანახული ეს სექტორი. რა გავლენა აქვს მას?

კრისტალინა გეორგიევა - თუ IMF-ის შეხედულებაზე ვსაუბრობთ, უნდა ვთქვათ, რომ ფონდს სამი რამ აინტერესებს. პირველი - არიან თუ არა ქვეყნები AI-სთვის მზად. ჩვენ ამ ინოვაციისადმი მზადყოფნის ინდექსიც შევქმენით, რომელიც 174 ქვეყანას ოთხ კომპონენტზე დაყრდნობით აკვირდება: პირველია ციფრული ინფრასტრუქტურა, ანუ რამდენად სწრაფად შეუძლიათ მათ AI-ს მიღება. მეორეა, შრომის ბაზრის მოქნილობა და ის, თუ რამდენად სწრაფად შეუძლია ეკონომიკას ახალი სექტორის მიღება. მესამეა ინოვაციის გავრცელება სხვადასხვა მიმართულებით. მაგალითად, ინერგება თუ არა ის ჯანდაცვისა თუ ტრანსპორტირების ინდუსტრიებში. მეოთხე ყველაზე ზემოჩამოთვლილზე რთულად მისაღწევი აღმოჩნდა - ეს არის AI სექტორის რეგულირება და ეთიკური პრინციპების განსაზღვრა. თუ ამჟამინდელ რეიტინგს გადავავლებთ თვალს, ვნახავთ, რომ განვითარებული ეკონომიკები გაცილებით უკეთ მოერგნენ ახალ რეალობას. სიის სათავეში არიან სინგაპური, დანია და აშშ. ხოლო ბოლოში განვითარებადი ეკონომიკები არიან. სხვათა შორის, მზად არმყოფნი სახელმწიფოების რაოდენობა გაცილებით, გაცილებით დიდია. იკითხავთ, რას უნდა ნიშნავდეს ეს? - ეს ნიშნავს, რომ ისინი ვერ მოახერხებენ იმ პროდუქტიულობის ათვისებას, რომელიც AI-ს ინოვაციას მოაქვს. სხვათა შორის, 3 მთავარი საკითხიდან მეორე, რომელიც გვაინტერესებს არის, რამდენად ახდენს გავლენას ხელოვნური ინტელექტი პროდუქტიულობასა და ზრდაზე. როგორც იცით, შეხედულებები მის მიმართ ძალიან მრავალფეროვანია. უკიდურესი ოპტიმისტებიც გვყავს და უკიდურესი პესიმისტებიც. IMF-ი კი შუაში დგას: ჩვენ ვფიქრობთ, რომ AI შეძლებს პროდუქტიულობის და ზრდის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებას - 0.1%-დან 0.8%-მდე შუალედში. შეგახსენებთ, ზრდა არადამაკმაყოფილებელია, ვალის მოცულობა კი დიდი. შესაბამისად, თუ AI ადამიანებისთვის დახმარების გაწევას შეძლებს, ეს კაცობრიობას სერიოზულ სარგებელს მოუტანს. აი, აქედან კი გადავდივართ მესამე საკითხზე - როგორი იქნება ხელოვნური ინტელექტის გავლენა სამუშაო ბაზარზე. ჩემი აზრით, ეს ძალიან პრობლემური თემაა. ჩვენი პროგნოზით, მომდევნო წლებში AI რაღაც ფორმით აუცილებლად შეცვლის მდიდარ ქვეყნებში არსებული სამუშაოების 60%-ს. ოღონდ, რთულია იმის დადგენა, ეს იქნება დადებითი ცვლილება, უბრალოდ გარდაქმნა თუ სამუშაო ადგილების სრულად გაქრობა. გლობალურად, საუბარი გვაქვს სამსახურების 40%-ზე, განვითარებადი ეკონომიკების შემთხვევაში კი 26%-ზე. ეს მოცემულობა ცუნამს ჰგავს, რომელიც აუცილებლად დაარტყამს შრომის ბაზარს.

ნიკოლაი ტანგენი - როგორც იდეალისტი და, ალბათ, მეთანხმებით, რომ იდეალისტი ბრძანდებით, როგორ ფიქრობთ, ეს უთანასწორობას კიდევ უფრო არ გაზრდის?

კრისტალინა გეორგიევა - პრობლემა სწორედ ეს არის. რასაც ვხედავთ და რაც გვაშინებს, არის ის, რომ არამარტო ქვეყნებს შორის, არამედ ქვეყნების შიგნითაც გაღრმავდება უთანასწორობა და ამას AI გამოიწვევს. მაშ, რა უნდა გაკეთდეს? - ერთადერთი გამოსავალია, დავეხმაროთ ქვეყნებს, რომ ამ ინოვაციისთვის სწრაფად მოემზადონ, აითვისონ მისი შესაძლებლობები და დაფიქრდნენ იმაზე, როგორი გავლენა ექნება ამ ტექნოლოგიას სხვადასხვა სექტორზე. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ AI-ს დანიშნულებად ადამიანების დაყოფა თავისთავად არ არის. ის საზოგადოების გაერთიანებისთვისაც შეგვიძლია გამოვიყენოთ - თუმცა ამას ჩვენი მზადყოფნა სჭირდება. მე მჯერა ადამიანების და მათი კეთილი განზრახვების. ხუთი წლის განმავლობაში ევროკავშირის უმაღლესი კომისარი ვიყავი ჰუმანიტარული მიმართულებით და ამ პლანეტის ყველაზე ტრაგიკულ ადგილებზე ვიმყოფებოდი. დაწყებული ჰაიტის მიწისძვრიდან, გაგრძელებული სირიის ომით და დამთავრებული იაპონიის 2011 წლის კატასტროფით. ყველგან, სადაც მივდიოდი, ყველაზე მეტად რაც მაოცებდა, იყო ის, თუ როგორ ეხმარებოდნენ ადამიანები ერთმანეთს. ადამიანთა უმრავლესობა ნამდვილად კეთილი და თანაგრძნობით სავსეა. არის უმცირესობა, რომელიც ძალიან გაბრაზებული და ხმაურიანია. ვფიქრობ, უნდა ვისწავლოთ, როგორ მოვუსმინოთ სიკეთის ამ ხმებს, იმიტომ რომ ადამიანების უმეტესობა ნამდვილად კეთილია.

ნიკოლაი ტანგენი - დიახ!

კრისტალინა გეორგიევა - აი, ამიტომ ვარ იდეალისტი. მე მჯერა სიკეთის და ადამიანების.

ნიკოლაი ტანგენი - ამაში მეც გეთანხმებით, მაგრამ ერთი რამ, რასაც მაოცებს არის ის, რომ ქვეყნების უმრავლესობა ამ ინოვაციის განვითარებით დაინტერესებული არ არის. მაგალითად, ისლანდიამ ახლახან წამოიწყო ერთი საინტერესო პროექტი და მსგავსს ავითარებს შვედეთშიც, თუმცა სხვები ასე დაინტერესებულები არ არიან. არ ფიქრობთ, რომ ქვეყნებმა უზარმაზარი რესურსები და ძალისხმევა უნდა მიმართონ ამ კუთხით?

კრისტალინა გეორგიევა - მგონია, რომ ის ქვეყნები, რომლებსაც აქვთ შედარებითი უპირატესობა, მაგალითად, იაფი ენერგია ან, უკეთეს შემთხვევაში, განახლებადი ენერგია, ასევე წლობით ჩადებული დიდი ინვესტიციები კვლევასა და განვითარებაზე - მათ აქვთ პასუხისმგებლობა, მეტად განავითარონ ეს ტექნოლოგია და შემდეგ, რა თქმა უნდა, გაუზიარონ მიღწეული შედეგი დანარჩენ მსოფლიოს. აქ საინტერესო იქნება, რა მოხდება გლობალური თანამშრომლობის მხრივ. მინდა გაგიზიაროთ ერთი დაკვირვება, რომელიც, ვფიქრობ, გაგაოცებთ. მას შემდეგ, რაც მსოფლიო გეოპოლიტიკურად უფრო დაიძაბა, IMF-ში ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის მეტი სურვილი გაჩნდა. რატომ? - იმიტომ რომ მათ მთავარი რამ გაიაზრეს - თანამშრომლობა ჰაერიდან არ მოდის და არც მისი შედეგებია ყოველთვის გარანტირებული. ახლა ისინი აანალიზებენ, რომ მეტი მუშაობაა საჭირო ამისთვის და ეს IMF-ში მიმდინარე დისკუსიებსაც დაეტყო. ვხედავ მეტ სიმწიფეს, მეტ მზადყოფნას ერთმანეთის მოსასმენად. გაგრძელდება ეს და გადაიქცევა თუ არა

ეს გლობალურ, ძლიერ თანამშრომლობად, ამას დრო გვიჩვენებს, მაგრამ დინამიკა არსებობს.

ნიკოლაი ტანგენი - მე მგონია, IMF ამ კუთხით ერთ-ერთი გამორჩეული, იშვიათი ადგილია…

კრისტალინა გეორგიევა - საინტერესოა, ეს რომ ახსენეთ, რადგან ჩვენმა ერთ-ერთმა წევრმა თქვა: IMF თანამშრომლობის კუნძულიაო. და ეს მართლაც ასეა. რატომ? ჩემი აზრით, იმიტომ რომ ჩვენ - მე, ჩემი კოლეგები, დირექტორთა საბჭო - მართლაც დიდ ძალისხმევას ვდებთ იმაში, რომ მსოფლიო ისევ ერთიანი იყოს. მე წევრ ქვეყნებს ყოველთვის ვეუბნები და ვუმეორებ: როცა ყოველწლიურ შეხვედრებზე ან გაზაფხულის სამიტზე მოდიხართ, თქვენი სავაჭრო ომები, ცივი თუ ცხელი ომები უკან მოიტოვეთ და ისე ჩამოდით. აქ მოდიხართ, რათა ისაუბროთ გლობალური ეკონომიკის მდგომარეობაზე და იმაზე, თუ რა უნდა გავაკეთოთ ერთად მისი გაუმჯობესებისთვის. და ჯერჯერობით ეს მიდგომა მუშაობს.

რას ფიქრობს კრისტალინა გეორგიევა AI ბუშტზე?

ნიკოლაი ტანგენი - ვართ თუ არა ახლა AI ბუშტის მომსწრენი?

კრისტალინა გეორგიევა - ვერ დავმალავ, რომ ხელოვნურ ინტელექტში ასეთი მასირებული ინვესტიციები გვაშფოთებს. გვაშფოთებს, რადგან მსგავსი მასშტაბი ბაზრის ამ სეგმენტის გადახურებას იწვევს. თუმცა არც ის უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ვსაუბრობთ შემოსავლიან კომპანიებზე, ისინი ამ საქმით ფულს აკეთებენ. ინვესტიციების მოცულობის აღნიშნულ მასშტაბს სწორედ ეს შემოსავლები ამართლებს. ვიხილავთ თუ არა კორექციას? ალბათ, ნაწილობრივ, კი, რადგან ენთუზიაზმმა შეფასებები მეტისმეტად გაზარდა. აი, რაც შეეხება იმას, კორექციის გამო აღმოვჩნებით თუ არა ცუდ ვითარებაში - ვფიქრობ, არა. იმიტომ რომ ვხედავთ, როგორ გარდაიქმნება AI რეალურ პროდუქტებად, რომელთაც მომხმარებელი ყავს და მოგებაც მოაქვს.

ნიკოლაი ტანგენი - ანუ თქვენ იმ ბანაკში ხართ, ვინც ფიქრობს, რომ ეს „პოზიტიური ბუშტია“, რადგან ის საზოგადოებას ცვლის?

კრისტალინა გეორგიევა - ვფიქრობ, ეს საოცარი, წარმოუდგენლად სწრაფად ცვალებადი გარდამტეხი ძალაა. უბრალოდ წარმოუდგენელი.

ნიკოლაი ტანგენი - თავად IMF-ში თუ იყენებთ ხელოვნურ ინტელექტს?

კრისტალინა გეორგიევა - რა თქმა უნდა. გვაქვს ფონდზე მორგებული რამდენიმე AI ინსტრუმენტი. წლიურ შეხვედრებზე, მაგალითად, გვყავს „სემი“, რომელიც სტუმრებს ეხმარება. რა თქმა უნდა, ვიყენებთ Microsoft-ის Copilot-საც - არ ვიცი, თავად იყენებთ თუ არა, თუმცა ის ძალიან სასარგებლოა. სხვათა შორის, ჩვენს გარშემო მყოფ პროფესიონალთა საზოგადოებას ვთხოვეთ შეედარებინათ ჩვენი და მსგავსი ინსტიტუტების მდგომარეობა. გაირკვა, რომ ჯერჯერობით IMF საკმაოდ ძლიერ პოზიციაზე დგას ბევრს აკეთებს, რომ კიდევ უფრო ადაპტირდეს AI სამყაროსთან.

კლიმატის ცვლილების გამოწვევები IMF-ისთვის

ნიკოლაი ტანგენი - რას ფიქრობთ ენერგეტიკულ ტრანზიციაზე?

კრისტალინა გეორგიევა - ვფიქრობ, ხელოვნური ინტელექტის განვითარება პრობლემური არა რამე სახის ბუშტის არსებობის გამოა, არამედ იმიტომ, რომ მან დეკარბონიზაციის გზას დაგვაშორა. ვიხილავთ თუ არა ამ გზიდან სრულად გადახვევას? - არ მგონია. იმედი მაქვს, ასე არ მოხდება. ერთი რამ კი ცხადია: კლიმატის ცვლილება რეალურია. საჭიროა ორი რამ: მაქსიმალურად შევამციროთ მის მიერ გამოწვეული ზიანი და მოვერგოთ მიმდინარე ცვლილებებს. IMF-ში ჩვენ განსაკუთრებით ვაკვირდებით, თუ რა შემთხვევაში ხდება კლიმატი მაკროეკონომიკური და ფინანსური სტაბილურობის ფაქტორი. და როცა ხდება, რა გავლენას ახდენს. ჩვენ ეს უნდა გავითვალისწინოთ. ამაზე უფრო ვრცლად ცოტა ხნის წინ ვისაუბრეთ კიდეც. ჩვენ ვერ მოვახერხებთ ჩვენი მოვალეობის სრულფასოვნად შესრულებას, თუ, თუნდაც იამაიკასთან ურთიერთობისას, ბიუჯეტური და ეკონომიკური გეგმებისა განსაზღვრისას არ გავითვალისწინებდით კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებულ შოკებს. სხვათა შორის, იამაიკა კარგი მაგალითია იმისა, როცა ფონდი ქვეყანას ისეთი პოლიტიკის გატარებაში დაეხმარა, რომელიც კლიმატის ცვლილებებისადმი მეტ მდგრადობას უზრუნველყოფს.

რას პასუხობს კრისტალინა გეორგიევა ტრამპის ადმინისტრაციის კრიტიკას?

ნიკოლაი ტანგენი - აშშ-ის ამჟამინდელი ხელისუფლება აცხადებს, რომ IMF-მა თავისი ძირითადი მისიისგან - სტაბილურობის უზრუნველყოფისაგან - გადაუხვია. რას უპასუხებდით ამას?

კრისტალინა გეორგიევა - ერთ მხრივ, სიმართლეა, რომ ჩვენი რესურსების ხარჯვისას ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ. მე დიდ პატივს ვცემ ნებისმიერი წევრი ქვეყნის, მათ შორის აშშ-ს ხელისუფლების მოსაზრებას, რომ გამოვიჩინოთ მეტი სიფრთხილე და აქცენტი ძალიან ბევრ მიმართულებაზე არ გავაკეთოთ. მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ IMF-ი მაღალი წარმადობის, თუმცა მცირე ზომის, 4,000 თანამშრომლისაგან შემდგარი ინსტიტუტია. ჩვენგან ყველა მეტს მოითხოვს. ამიტომ, საჭიროა ამის გათვალისწინება. ჩემი აზრით, იმ საქმეს, რასაც IMF-ი სამყაროსთვის აკეთებს, შესანიშნავად უძღვება.

ნიკოლაი ტანგენი - ისე, საკუთარ რწმენასთან, შეხედულებასთან დათმობაზე წასვლა თუ გიწევთ ხოლმე, როცა ორგანიზაციაში მშვიდობის შენარჩუნებაა საჭირო?

კრისტალინა გეორგიევა - მინდა შეგახსენოთ, რომ ეს წევრებზე დამყარებული ორგანიზაციაა. ჩემი საქმეა, წევრ ქვეყნებს ერთობლივად მუშაობაში დავეხმარო. დავეხმარო იმუშაონ იმ სამყაროში, რომელიც არნახულად კომპლექსურია. რა თქმა უნდა, ჩემს შეხედულებებს მნიშვნელობა აქვს, მაგრამ კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, რა სჭირდებათ წევრებს ჩვენგან - ესაა ის პრინციპი, რითაც ვხელმძღვანელობ.

როგორ გაუმკლავდა IMF-ი Covid პანდემიას?

ნიკოლაი ტანგენი - ისე, ეს პერიოდი უფრო სტრესულია, თუ პანდემიის დროინდელი?

კრისტალინა გეორგიევა - COVID-ის პერიოდი ძალიან სტრესული იყო. წარმოიდგინეთ, შენ გევალება გლობალური ეკონომიკის მდგრადობაზე ზრუნვა და ყველაფერი ერთბაშად ჩერდება. ვფიქრობ, რაც ახლანდელ პერიოდს მაშინდელისაგან გამოარჩევს, არის ის, რომ თანამშრომლობის მისაღწევად მეტი ძალისხმევა გჭირდება. მკაფიოდ მახსოვს, COVID-ის დროს წევრ ქვეყნებთან საგანგებო ონლაინ-შეხვედრებს ვმართავდით. მაშინ მოვახერხეთ და გამოწვევას ძალიან ძლიერად ვუპასუხეთ. ვამაყობ იმით, რაც IMF-მა შეძლო. დაახლოებით ტრილიონი დოლარი გავასესხეთ და დამატებით გამოვყავით 650 მილიარდი, რითაც ძალიან ბევრ ქვეყანას უსაფრთხოების ბალიში შევუქმენით. თანაც, ეს ყველაფერი ძალიან სწრაფად მოხდა. ჯანმოს მიერ პანდემიის გამოცხადებიდან ერთ კვირაში უკვე გაცემული გვქონდა პირველი საგანგებო სესხი და ის ყირგიზეთმა მიიღო. რაც მთავარია - ქვეყნებს დავეხმარეთ, განესაზღვრათ სწორი პოლიტიკა. ერთი მხრივ, მონეტარული მიმართულებით, მეორე მხრივ კი, ფისკალური მიმართულებით. ეს ერთმანეთთან თანამშრომლობით შევძელით და დავრწმუნდით, რომ როცა ერთმანეთს ვეხმარებით, უფრო დიდი შედეგის მიღწევა შეგვიძლია, ვიდრე მაშინ, როცა მარტო ცდილობენ თავის კრიზისიდან გამოყვანას.

რით ამაყობს IMF-ის ხელმძღვანელი 1-ელი ვადის მიწურულს?

ნიკოლაი ტანგენი - IMF-ში ახლა თქვენი ხელმძღვანელობის მე-2 ვადა იწყება. 1-ელი ვადიდან რა გეამაყებათ ყველაზე მეტად?

კრისტალინა გეორგიევა - COVID-თან გამკლავებით ძალიან ვამაყობ. მაგრამ ყველაზე მეტად მაინც იმით, რომ შევძელი წევრების ერთად შენარჩუნება, იმ უამრავი წინააღმდეგობისა და თუ გლობალური ფაქტორის მიუხედავად, რაც გავიარეთ. რუსეთის უკრაინაში შეჭრის მაგალითი ავიღოთ. IMF-მა შექმნა უკრაინის დახმარების პროგრამა, რომელსაც მხარი ყველა წევრმა დაუჭირა, რუსეთის გარდა. ნამდვილად ვამაყობ, რომ მსოფლიოს ეკონომიკის გაძლიერებისთვის მნიშვნელოვანი ამ ინიციატივის განხორციელებაზე ამდენი ქვეყნის დათანხმება მოვახერხე. ძალიან ვამაყობ ჩვენი თანამშრომლებითაც - შესანიშნავი ადამიანები არიან. ჩვენ ვკამათობთ, ვდაობთ, ვჩხუბობთ, თუმცა საბოლოოდ საერთო გადაწყვეტილებამდე მივდივართ. გადაწყვეტილებამდე, რომელზედაც შემდეგ ყველა ერთად ვმუშაობთ. ასე ვიქცევით. ჩვენ ყველა ერთი მიმართულებით მივდივართ. პატარა ეკონომიკური არმია ვართ, რომლის ლიდერობაც ახლა მე მერგო.

კრისტალინა გეორგიევა ბავშვობაზე და მშობლებზე

ნიკოლაი ტანგენი - ახლა არმია რომ ახსენეთ, გამახსენდა, რომ 50-60-იან წლებში იმ ბულგარეთში გაიზარდეთ, რომელსაც რკინის ფარდა ჰქონდა ჩამოფარებული. როგორი იყო თქვენი ბავშვობა?

კრისტალინა გეორგიევა - ნამდვილად გამიმართლა, რომ სიყვარულით სავსე, უბრალო ოჯახში გავიზარდე. მართალია, მატერიალურად თითქმის არაფერი გაგვაჩნდა, მაგრამ ერთმანეთი გვყავდა.

ნიკოლაი ტანგენი - “უბრალოს” ამბობთ, მაგრამ, როგორც ვიცი, საკმაოდ ჭკვიანი მშობლები გყავდათ, არა?

კრისტალინა გეორგიევა - დიახ, ჭკვიანები იყვნენ, მაგრამ დედა მაღაზიაში გამყიდველად მუშაობდა. მამა იყო გზის ტექნიკოსი იყო, თანაც ისეთი კარგი, რომ ინჟინრის თანამდებობამდეც მიაღწია, თანაც ისე, რომ პარტიაში არ გაწევრიანებულა. მარტივად რომ ვთქვა, ის ელიტის ნაწილი არ იყო. მაგრამ როცა სახლში ვბრუნდები, პირველ სართულზე ვცხოვრობდით და სახლთან მიახლოებისთანავე მესმოდა მათი სიმღერის ხმა. იმდენად გაჭირვებულები ვიყავით, რომ რადიო პირველად მაშინ შევიძინეთ, როცა 20 წელს გადავაბიჯე. ჰოდა, იქამდე ვმღეროდით - და ეს მშვენიერი იყო. ყველაზე მნიშვნელოვანი, რაც მშობლებისგან მივიღე და რისთვისაც ყოველთვის ვიქნები მადლიერი, ეს მათი მხრიდან ჩემი მუდმივი წახალისება იყო, რომ მებრძოლა და არ დავნებებულიყავი. მქონდა ჟურნალისტობის სურვილი, თუმცა ეს ოცნება ვერ ამიხდა, რადგან პარტიის წევრები არ ვიყავით. სამაგიეროდ, მშობლებმა პოლიტიკური ეკონომიკისა და სოციოლოგიის შესწავლისაკენ მიბიძგეს. სოციოლოგია მართლაც სასიამოვნოდ სასწავლი იყო. თანაც, დედ-მამა მეუბნებოდნენ, რომ თუ ამ ფაკულტეტს დაამთავრებ, რაც გენდომება, ის გამოხვალო. ჰოდა, კიდეც მხედავთ, ახლა სად ვარ. ისე, აუცილებლად უნდა ვთქვა, რომ ჩემმა მშობლებმა ძალიან იამაყეს, როცა უნივერსიტეტი დავამთავრე და დოქტორი გავხდი. პირველი ვიყავი, ვინც ამას მიაღწია. ამიტომაც, ვფიქრობ, რომ ძალიან ლამაზი მოგონებები დამრჩა - მატერიალურად ღარიბი ვიყავი, მაგრამ ემოციურად და განათლების კუთხით - მდიდარი. ყველაზე მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული გადაწყვეტილება, რომელმაც კრისტალინა გეორგიევა ბულგარეთიდან IMF-ამდე მიიყვანა

ნიკოლაი ტანგენი - რა იყო თქვენ მიერ მიღებული ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები ცხოვრების გზაზე. ურადიოდ გატარებული ბავშვობიდან IMF-ის ამ ულამაზეს სტუდიაში ხელმძღვანელის პოსტზე ჯდომამდე. თანაც, თქვენ ახლა მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი ქალი ბრძანდებით.

კრისტალინა გეორგიევა - ვფიქრობ, ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება იყო ის, რომ ერთგვარად დამეპყრო მსოფლიო. გორბაჩოვის დროს ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში ვსწავლობდი. შეგახსენებთ, როცა გორბაჩოვი ხელისუფლებაში მოვიდა, მან დაიწყო “გამჭვირვალობა” და “პერესტროიკა”. გამჭვირვალობა გულისხმობდა, რომ შეგვეძლო სოციალისტური რესპუბლიკების მიღმა მყოფ დასავლურ ქვეყნებში განათლების მისაღებად განაცხადი შეგვეტანა. ზუსტად 7 თვეში იმ ინგლისური იმდენად ვისწავლე, რომ ბრიტანეთის საბჭოს სტიპენდიაც მივიღე და ლონდონის ეკონომიკის სკოლაშიც ჩავირიცხე. ამან ჩემი ცხოვრება შეცვალა, ბულგარეთში ჩემი დაბრუნებიდან ძალიან მალე საბჭოთა კავშირი დაიშალა და მე ვიყავი პირველი, ვინც ბულგარელი სტუდენტებისთვის მიკრო და მაკროეკონომიკების ახალი სახელმძღვანელოები შექმნა. ამით ჩემი აკადემიური პოზიცია სერიოზულად გაუმჯობესდა. შემდეგ ფიჯიზე წავედი პროფესორად. წარმოიდგინეთ, მაშინდელ დროში რომ ბულგარელი ფიჯიზე წავედი. ეს იყო ჩემი მოგზაური, ავანტიურისტული ბუნების გამოვლინება. ბუნებას, რომელსაც მსოფლიოს ხილვა სურდა.

ნიკოლაი ტანგენი - და საიდან მოდის ეს აზროვნება. სამყაროს “დაპყრობის” სურვილი ბევრ ადამიანს არ აქვს.

კრისტალინა გეორგიევა - ეს საინტერესო ისტორიაა. მამაჩემი ძალიან ცნობილი ბულგარული რევოლუციური ოჯახის შთამომავალია. ოჯახის, რომლის წარმომავლობაც XIV საუკუნეს უკავშირდება. რაც იშვიათია, თუ გავითვალისწინებთ ოსმალური ბატონობის წლებს. ეს რევოლუციური სული ჩვენ სახლშიც გვქონდა და ეს ძალიან დამეხმარა მე. ისე, არის კიდევ ერთი რამ, რაც არ მითქვამს ჯერ. ეს ის პოზიტივია, რომელსაც მშობლებისაგან მუდმივად ვგრძნობდი. მათგან მე არასდროს მსმენია “ეს არ გააკეთო, ის არ შეიძლება“.

საიდან მოაქვს IMF-ის ხელმძღვანელს ენერგია?

ნიკოლაი ტანგენი - ისე, თქვენ ენერგიულობაზე რას გვეტყვით. როცა შენობაში შემოვედი და მიმღებში ვიკითხე, რას მირჩევთ, რა ვკითხო თქვენს ხელმძღვანელს - მეთქი, მითხრეს, ჰკითხე, საიდან აქვს ამდენი ენერგიაო.

კრისტალინა გეორგიევა - ეს ისევაც ჩემი ოჯახის დამსახურებაა. განსაკუთრებით დედაჩემის. მან 92 წლამდე იცოცხლა. ჰქონდა საოცარი იუმორი და ამოუწურავი ენერგია. ასხივებდა ამ ენერგიას. ჰოდა, ალბათ, გენების დამსახურებაა.

ნიკოლაი ტანგენი - დასვენებას როგორ ახერხებთ?

კრისტალინა გეორგიევა - მე ჩემს შვილიშვილებთან და შვილთან, ურთიერთობით ვისვენებ. სამივე მათგანი ჩემთვის ძალიან ძვირფასია. სხვათა შორის, ახლა ჩემი ენერგიის წყარო სწორედ ისინი არიან.

კრისტალინა გეორგიევას რჩევა - ცნობისმოყვარეობა, სიმამაცე და თანაგრძნობა

ნიკოლაი ტანგენი - და რა რჩევას მისცემდით, რასაც 10 წელში გაიხსენებდნენ?

კრისტალინა გეორგიევა - უპირველესად, მინდა კეთილები იყვნენ - ერთმანეთისა და სხვების მიმართ. გააჩნდეთ თანაგრძნობა და იყვნენ მამაცები. მინდა ცნობისმოყვარეობა არასდროს დაკარგონ და არ დაკმაყოფილდნენ მხოლოდ იმით, რაც იციან. სხვათა შორის, როცა ჩემს შვილიშვილს ველაპარაკებოდი, ასეთი რამ ვუთხარი. არაფერია ისეთი მნიშვნელოვანი, როგორც ცნობისმოყვარეობა, სიმამაცე და თანაგრძნობა. მინდა, რომ ეს მან კარგად გაითავისოს. სხვათა შორის, დაიმახსოვრა კიდეც ჩემი ეს რჩევა.
და იცით? ზუსტად ამას ასახავს ის, ვინც მე ვარ — როგორც ადამიანი და როგორც პროფესიონალი.

ნიკოლაი ტანგენი - ჩემი აზრით, ეს სამი სიტყვა საუკეთესოდ აჯამებს თქვენს პიროვნებასა და პროფესიულ ბუნებას. დიდი მადლობა, რომ დამთანხმდით ინტერვიუზე.

კრისტალინა გეორგიევა - მადლობა თქვენ!