საქართველოში უძრავი ქონების ბაზარი ზრდას აგრძელებს, თუმცა სურათი არაერთგვაროვანია. იპოთეკური დაკრედიტება და დეველოპმენტის დაფინანსება იზრდება, მაშინ როცა სამშენებლო კომპანიების პირდაპირი დაფინანსება მცირდება. ამის შესახებ გადაცემა „უძრავი ქონების პროსპექტში“ საქართველოს საბანკო ასოციაციის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ძნელაძემ ისაუბრა.
მისი თქმით, უძრავი ქონების ბაზარზე გამსხვილების ტენდენცია გრძელდება. მცირე დეველოპერების ნაწილი უფრო ინვესტორზე ორიენტირებულ მოდელზე გადადის, ხოლო მსხვილი მოთამაშეები ბაზარზე კიდევ უფრო დომინანტურ პოზიციებს იკავებენ.
„წლის პირველ კვარტალში აშკარად ჩანს ზრდა როგორც იპოთეკურ სესხებში, ასევე სამშენებლო სექტორის დაფინანსებაში. ერთადერთი მიმართულება, სადაც შემცირება ფიქსირდება, არის უშუალოდ სამშენებლო კომპანიების დაფინანსების პორტფელი.
რაც შეეხება გამსხვილების ტენდენციას, ეს ჩემთვის სიურპრიზი არ არის, რადგან რეგიონალური რისკები კვლავ მაღალი რჩება. უნდა აღვნიშნო, რომ ეს პროცესი მხოლოდ ბოლო პერიოდს არ უკავშირდება, ის ჯერ კიდევ 2018–2019 წლებში დაიწყო, ხოლო პანდემიამ ეკონომიკური გარემო მთლიანად შეცვალა. დღეს უკვე შეიძლება ითქვას, რომ მცირე სამშენებლო და დეველოპერული კომპანიები უფრო ინვესტორზე ორიენტირებულები არიან, ხოლო მსხვილი დეველოპერები ძირითადად საბანკო სესხებზე.
სექტორისთვის დაკრედიტების პოლიტიკის მიდგომებიც შეიცვალა. უკვე 2023 წლის მეორე ნახევრიდან ჩანს, რომ ზრდის ტემპი როგორც საბანკო სექტორში, ისე ეკონომიკაში საკმაოდ მაღალია, თუმცა ვფიქრობ, რომ 2026 წელს ზრდა უფრო ფრთხილი იქნება. ამასთან, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ 2020 წლიდან რეგიონში კრიზისული პროცესები პრაქტიკულად არ შეწყვეტილა. ეს პირდაპირ უძრავ ქონებას შეიძლება არ ეხებოდეს, მაგრამ სასტუმროებისა და ტურიზმის სექტორზე მნიშვნელოვნად აისახა. ეს სექტორი ერთ-ერთი ყველაზე მოწყვლადი აღმოჩნდა, რადგან რეგიონული რისკები და ტრანსპორტირების პრობლემები პირდაპირ მას ურტყამდა.“- განაცხადა ძნელაძემ.
რაც შეეხება საპროცენტო განაკვეთებს, საბანკო ასოციაციაში აცხადებენ, რომ რეფინანსირების განაკვეთის ზრდის ფონზე შემცირება მოსოდინი არ არსებობს.
„განაკვეთები 2023 წლის დასაწყისში მზარდი იყო, რაც ძირითადად ლიკვიდობის გაურკვევლობამ განაპირობა. შემდეგ ეს ფაქტორი მეტწილად დარეგულირდა და ნაწილობრივი შემცირებაც ვიხილეთ. დღეს არსებული მდგომარეობით საპროცენტო განაკვეთების შემცირებას არ ველოდები. ძალიან დიდი იმედი მაქვს, რომ ზრდაც არ იქნება. როგორც საერთაშორისო ვალუტებში, ისე ადგილობრივ მონეტარულ პოლიტიკაში, შემსუბუქების ნიშნები არ ჩანს.“ - განაცხადა ძნელაძემ.
ინფორმაციისთვის, 2026 წლის პირველ კვარტალში ქვეყანაში მოქმედმა კომერციულმა ბანკებმა სულ 1.28 მილიარდი ლარის ღირებულების 12,835 იპოთეკური სესხი გასცეს.
საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკური ინფორმაციის თანახმად, თანხობრივად იპოთეკური სესხების პორტფელი 34%-ით, რაოდენობრივად კი სესხები 20%-იან ზრდას აჩვენებს.
სტატისტიკის თანახმად, 2026 წელს გაცემული იპოთეკური სესხის საშუალო მოცულობა 99.6 ათას ლარს აღწევს, მაშინ როდესაც 2025 წლის იანვარ-მარტში გაცემული იპოთეკების საშუალო ღირებულება 89.5 ათას ლარს შეადგენდა. ეს მატება განპირობებულია ქვეყანაში უძრავი ქონების ფასების ზრდით, ასევე თანამონაწილეობის კოეფიციენტის 15%-დან 10%-მდე შემცირებით.
ეროვნული ბანკის სტატისტიკიდან ირკვევა ისიც, რომ 2026 წლის მარტში ეროვნული ვალუტით გაცემული იპოთეკური სესხების საშუალო საპროცენტო განაკვეთი 11.88% იყო, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 1.45 პროცენტული პუნქტით ნაკლებია.
