ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) გაფრთხილებით, უვნებლობის ნორმების დარღვევით წარმოებული საკვების გამო მსოფლიოში ყოველწლიურად 860 მილიონზე მეტი ადამიანი ავადდება, 1.5 მილიონი კი - იღუპება.
7 ივნისს, სურსათის უვნებლობის მსოფლიო დღის წინ გამოქვეყნებულ ახალ ანგარიშში, WHO ვარაუდობს, რომ მილიონობით ადამიანი მთელ მსოფლიოში მძიმე ჯანმრთელობის პრობლემებს აწყდება დაბინძურებული ან არასწორად დამუშავებული საკვების გამო.
"სურსათის უვნებლობა აბსტრაქტული საკითხი არ არის - ის ეხება ყველა კვებას, ყველა ოჯახს, ყოველდღიურად. უვნებლობის ნორმების დარღვევით წარმოებული საკვები ყოველთვის იყო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა, მაგრამ აქამდე არ გვქონდა სრული სურათი მისი გამაოგნებელი ადამიანური და ეკონომიკური ზიანის შესახებ," - განაცხადა WHO-ს გენერალურმა დირექტორმა, დოქტორმა ტედროს ადანომ გებრეიესუსმა.
ანგარიშის შეფასებით, 2021 წელს საკვებით გამოწვეულმა დაავადებებმა ავადმყოფობის გამო პროდუქტიულობის დაკარგვით დაახლოებით 310 მილიარდი დოლარის ზარალი გამოიწვია.
ორგანიზაციის თქმით, ამ დაავადებებისა და სიკვდილიანობის დიდი ნაწილის თავიდან აცილება შესაძლებელი იქნებოდა წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენის გაუმჯობესებით, სურსათის უვნებლობის პრაქტიკების (მაგალითად, პასტერიზაციის) დანერგვითა და მოწყვლადი პოპულაციებისთვის ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით.
WHO ასევე გვაფრთხილებს, რომ კლიმატის ცვლილება სურსათის უვნებლობაზე სავარაუდოდ დიდ გავლენას მოახდენს. ექსტრემალური ამინდი, ჰაერისა და წყლის ტემპერატურის მატება და ნალექების განაწილების შეცვლა გაზრდის არსებული და ახალი საკვებისმიერი დაავადებების რისკებს.
ანგარიშის თანახმად, ყველაზე მეტად ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვები ზარალდებიან, რომელთათვისაც რისკი სამჯერ მაღალია უფროს ბავშვებსა და ზრდასრულებთან შედარებით. 2021 წელს, უვნებლობის ნორმების დარღვევით წარმოებულ საკვებთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის ტვირთის 29% და 143,000 სიკვდილის შემთხვევა სწორედ მათზე მოდიოდა.
"მიუხედავად იმისა, რომ მცირეწლოვანი ბავშვები გლობალური მოსახლეობის მხოლოდ 9%-ს შეადგენენ, მათზე მოდის საკვებისმიერი დაავადებების (განსაკუთრებით დიარეული დაავადებების) ყველა შემთხვევის თითქმის მესამედი, რაც ამ მოწყვლადი ასაკობრივი ჯგუფისთვის შეიძლება სასიკვდილო აღმოჩნდეს," - აცხადებს WHO.
მცირეწლოვანი ბავშვები ასევე უფრო მგრძნობიარენი არიან საკვების საშუალებით ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედების მიმართ, რამაც შეიძლება შეაფერხოს ტვინის განვითარება და გამოიწვიოს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ნევროლოგიური და განვითარების პრობლემები.
ანგარიში ასევე ხაზს უსვამს კვების სისტემებში არსებულ ღრმა უთანასწორობას. ჯანმრთელობის ყველაზე დიდი ტვირთი აწევთ მცირე რესურსების მქონე თემებში მცხოვრებ ადამიანებს, განსაკუთრებით კი დაბალი და საშუალო შემოსავლის მქონე ქვეყნებში.
გლობალურად საკვებისმიერი დაავადებების თითქმის სამი მეოთხედი და სიკვდილიანობის 60% აფრიკისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რეგიონებზე მოდის.
საკვებისმიერი დაავადებები ინფექციური ან ტოქსიკური ხასიათისაა და გამოწვეულია ორგანიზმში ბაქტერიების, ვირუსების, პარაზიტების ან ქიმიური ნივთიერებების დაბინძურებული საკვების საშუალებით მოხვედრით. ევროპაში ყველაზე გავრცელებულია:
კამპილობაქტერიოზი: ძირითადად დაკავშირებულია უმ ან არასაკმარისად მომზადებულ ფრინველის ხორცთან, არაპასტერიზებულ რძესთან, ცხოველების ხორცსა და დაბინძურებულ წყალთან. ევროპის სურსათის უვნებლობის ორგანოს (EFSA) თანახმად, ეს ბაქტერია მკაფიო სეზონურობით ხასიათდება და შემთხვევების პიკი ზაფხულის თვეებში ფიქსირდება.
სალმონელოზი: ყველაზე ხშირად ასოცირდება კვერცხთან და ღორის, ინდაურისა და ქათმის უმ ხორცთან. სიმპტომები მოიცავს ცხელებას, დიარეას და მუცლის სპაზმებს. თუ ბაქტერია სისხლში მოხვდა, ის შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში გახდეს.
STEC ინფექცია: უკავშირდება უმი და არასაკმარისად მომზადებული ხორცის, არაპასტერიზებული რძისგან დამზადებული რძის პროდუქტების, უმი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეულისა და არაპასტერიზებული წვენების მოხმარებას.
ლისტერიოზი: იშვიათი, მაგრამ ხშირად მძიმე ინფექცია ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლებით.
