2026 წლის 4 ნოემბრის გაფართოების ანგარიში უკრაინასა და მოლდოვას ერთ ჯგუფში აერთიანებს, როგორც ქვეყნებს, რომლებმაც მძიმე გარე წნეხის პირობებში გაწევრიანების მოლაპარაკებები რეალურად დაძრეს. ორივეს შეფასება დადებითია, თუმცა კომისია მკაფიოდ ასახელებს, რა უნდა გაკეთდეს შემდეგ ეტაპზე. ინფორმაციას On.ge ავრცელებს.
გაიხსნა ახალი კლასტერები
ანგარიშის მიხედვით, ორივე ქვეყნისთვის მოლაპარაკებები 2026 წელს გააქტიურდა. ფორმალურად გაიხსნა პირველი, მეორე, მესამე და მეექვსე კლასტერები: ფუნდამენტური საკითხები, შიდა ბაზარი, კონკურენტუნარიანობა და ინკლუზიური ზრდა, საგარეო ურთიერთობები. კომისიის შეფასებით, ორივე ქვეყანამ უკვე დააკმაყოფილა დარჩენილი კლასტერების გასახსნელად საჭირო პირობები, ანუ მე-4 კლასტერის (მწვანე დღის წესრიგი და მდგრადი კავშირგაბმულობა) და მე-5 კლასტერის (რესურსები, სოფლის მეურნეობა და ერთობლივი განვითარება). კომისია მოუწოდებს გაწევრიანების კონფერენციას, 2026 წლის ბოლომდე ყველა ძალისხმევა გამოიყენოს მათ გასახსნელად.
ორივე ქვეყნისთვის 2027 წლის გზამკვლევი მომზადდა. დოკუმენტი აღნიშნავს, რომ ის არ წინასწარმეტყველებს მოლაპარაკებების შედეგსა და ტემპს და შეიძლება განახლდეს პროგრესის მიხედვით.
მოლდოვა: რეფორმები გარე ზეწოლის მიუხედავად
მოლდოვა კომუნიკაციაში წარმოდგენილია როგორც ქვეყანა, რომელიც "უპრეცედენტო გარე ზეწოლის" პირობებშიც თანმიმდევრულად ახორციელებს რეფორმებს და ეროვნულ კანონმდებლობას ევროკავშირის სამართალთან ახლოს აჰყავს. ანგარიშის მიხედვით, 2025 წლის სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა ქვეყნის სტრატეგიული არჩევანი ევროკავშირში გაწევრიანების სასარგებლოდ. 2026 წელს გაღრმავდა პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობებიც: გაიმართა მეორე ევროკავშირი–მოლდოვას სამიტი (22 ივნისი) და ევროკავშირი–მოლდოვას საინვესტიციო კონფერენცია (4 ივნისი).
კომისია აღნიშნავს, რომ მოლდოვამ "ძალიან არსებითი პროგრესი" განიცადა შუალედური ნიშნულების შესრულების მიმართულებით. წინსვლა ფიქსირდება სასამართლო სისტემაში, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში, ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლასა და საჯარო მმართველობის რეფორმაში. 2026 წლის ივლისში კომისიამ და მოლდოვამ ერთობლივი სამუშაო ჯგუფი შექმნეს კანონის უზენაესობისა და ანტიკორუფციული რეფორმების დასაჩქარებლად. შემდგომი ამოცანა სტაბილური პრაქტიკის დამკვიდრებაა: გამოძიებები, ბრალდებები და საბოლოო სასამართლო განაჩენები კორუფციის საქმეებზე, მათ შორის მაღალი დონის საქმეებზე.
მოლდოვამ მიიღო მედიის გამჭვირვალობის ახალი კანონი, მათ შორის მედიის მფლობელობასთან დაკავშირებით, რომელიც ევროპულ აქტს მედიის თავისუფლების შესახებ შეესაბამება. ანგარიშში აღნიშნულია პროგრესი ბავშვთა დაცვის, გენდერული თანასწორობისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების მიმართულებითაც. კომისია პოზიტიურად ითვლის ციხეებში არასათანადო მოპყრობის წინააღმდეგ გადადგმულ ნაბიჯებს, თუმცა დასძენს, რომ ძალისხმევა გასაგრძელებელია.
2025 წელს მოლდოვის ეკონომიკა 2,4%-ით გაიზარდა, რასაც სოფლის მეურნეობის აღდგენა და IT ექსპორტის ზრდა უწყობდა ხელს. თუმცა 2026 წელს ზრდამ ტემპი დაკარგა: გარე ენერგეტიკული შოკებისადმი მოწყვლადობა, განმეორებადი ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი საგანგებო სიტუაციები და სუსტი საექსპორტო ბაზა ეკონომიკას ამძიმებს. რეგიონული გეოპოლიტიკური გაურკვევლობა უარყოფითად აისახება უცხოურ პირდაპირ ინვესტიციებზეც.
ფინანსური მხარდაჭერის კუთხით, ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ მოლდოვის ზრდისა და რეფორმების ფონდი 1,9 მლრდ ევროს შეადგენს, საიდანაც 1,63 მლრდ რეფორმათა დღის წესრიგის შესრულებაზეა დამოკიდებული, ხოლო 250 მლნ ევრო უპირობო დამატებითი მხარდაჭერაა 2025–2027 წლებისთვის. 2026 წლის ოქტომბრისთვის 1,63 მლრდ ევროდან 660,8 მლნ ევრო გამოიყო, რეფორმის 48 დაგეგმილი ნაბიჯიდან 46-ის შესრულების შემდეგ. კომისია მოლდოვას ურჩევს, დააჩქაროს საინვესტიციო პროექტების მომზადება.
ამას გარდა, დოკუმენტის მიხედვით, მოლდოვა ევროკავშირის ერთიან ბაზართან დაახლოებისა და სხვა ინიციატივების ნაწილია: მიუერთდა ერთიან ევროპულ საგადახდო სივრცეს (SEPA),
"როუმინგი როგორც სახლში" სივრცეს (2026 წლის იანვრიდან) და საერთო სატრანზიტო კონვენციას. მისი თანხვედრა ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკასთან მაღალია და კვლავ იზრდება. ენერგეტიკულ სფეროში მოლდოვა და უკრაინა განსაკუთრებული წარმატებით ინტეგრირდებიან ევროკავშირის სისტემებში და ამცირებენ რუსულ ენერგიაზე დამოკიდებულებას.
მოლდოვასთან დაკავშირებით, ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ მთავრობის მიზანია მოლაპარაკებების წინასწარი დახურვა 2028 წლის დასაწყისისთვის. კომისია ამ მიზანს "ამბიციურს, მაგრამ მიღწევადს" უწოდებს, იმ პირობით, რომ ქვეყანა რეფორმების ამჟამინდელ ტემპს შეინარჩუნებს. 2027 წლის გზამკვლევის თანახმად, წლის პირველ ნახევარში დაიხურება თავები სამეცნიერო კვლევის, განათლებისა და კულტურის, კაპიტალის თავისუფალი მოძრაობის, ინტელექტუალური საკუთრების, ციფრული ტრანსფორმაციის, საბაჟო კავშირის, თევზჭერის, საგარეო ურთიერთობებისა და საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის მიმართულებით. მეორე ნახევარში დიდი ნაწილი დარჩენილი თავებისა მოდის, მათ შორის ენერგეტიკა, ტრანსპორტი, გარემოს დაცვა და სხვა.
უკრაინა: რეფორმები ომის პირობებში
უკრაინას კომუნიკაცია აღწერს როგორც ქვეყანა ევროპული ინტეგრაციის ერთგულია რუსეთის აგრესიული ომის ფონზეც, რომელიც ოთხ წელზე მეტია გრძელდება. ანგარიში ამას უკრაინელი ხალხის გამძლეობის დადასტურებად მიიჩნევს. რეფორმები საანგარიშო პერიოდში თანდათან გრძელდებოდა, ხოლო ბოლო დროს რეფორმების ტემპი დაჩქარდა.
კომისია მიიჩნევს, რომ უკრაინამ კვლავ აჩვენა: კორუფციასთან ბრძოლის ინსტიტუციური ჩარჩო ეფექტურია, ხოლო სპეციალიზებული ანტიკორუფციული ინსტიტუტები საერთო ჯამში დამოუკიდებლად და ეფექტურად მუშაობს. ისინი აგრძელებენ პრაქტიკის დაგროვებას გამოძიებებში, ბრალდებებსა და გამამტყუნებელ განაჩენებში მაღალი დონის საქმეებზე. ამავე დროს, ანტიკორუფციული ბრძოლის გასაძლიერებლად გარკვეული პრიორიტეტული საკანონმდებლო რეფორმა ჯერ შეუსრულებელია. სასამართლო სისტემაში უკრაინამ წინსვლა განიცადა მაღალ სასამართლო ორგანოებსა და საკონსტიტუციო სასამართლოში კანდიდატების შემოწმებისა და დანიშვნის მხრივ. 2026 წლის ოქტომბერში კომისიამ და უკრაინამ ერთობლივი სამუშაო ჯგუფი შექმნეს რეფორმების დასაჩქარებლად.
რას მოითხოვს კომისია?
უკრაინამ ახლა შუალედური ნიშნულები უნდა შეასრულოს კანონის უზენაესობის მიმართულებით, ყოვლისმომცველი მართლმსაჯულების რეფორმა გაატაროს ევროპული სტანდარტების შესაბამისად და კორუფციის პრევენციასა და წინააღმდეგ ბრძოლაში მნიშვნელოვანი პროგრესი აჩვენოს. კომისია ითხოვს აგრეთვე ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლას, თანამშრომლობას ნარკოტიკების, მიგრაციისა და თავშესაფრის საკითხებში და ეროვნულ უმცირესობათა სამოქმედო გეგმის შესრულებას. ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ უმცირესობათა უფლებები ომის მიუხედავად გაძლიერდა.
ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს უკრაინაში ეკონომიკური ზრდა 1,8%-მდე შენელდა, ძირითადად რუსეთის მიერ ენერგოინფრასტრუქტურაზე განუწყვეტელი თავდასხმების გამო. შავი ზღვის ბლოკადამ სავაჭრო მარშრუტები დაარღვია და ქვეყანას შიდა შემოსავლები დააკარგვინა. კომუნიკაცია მიუთითებს მასიურ თავდასხმებზე უკრაინის პორტებსა და სახმელეთო ინფრასტრუქტურაზე ამ ზაფხულიდან.
უკრაინის დაფინანსების მექანიზმი 2024–2027 წლებში გრანტებისა და სესხების სახით 50 მილიარდ ევროზე მეტ სტაბილურ დაფინანსებას ითვალისწინებს. მექანიზმი სამი მიმართულებისგან შედგება. პირველი მიმართულების დაფინანსება 2026 წლისთვის 8,4 მილიარდი ევროთი გაიზარდა, მას შემდეგ რაც მიღებულ იქნა უკრაინის მხარდაჭერის სესხი. ამ მიმართულებით ჯერჯერობით 32,5 მილიარდი ევროა გადარიცხული. კომისია ხაზს უსვამს, რომ ბიუჯეტის მხარდაჭერის განბლოკვა უკრაინის მიერ შეთანხმებული ნაბიჯების სტაბილურ შესრულებაზეა დამოკიდებული.
თავდაცვისა და უსაფრთხოების მიმართულებით უკრაინის როლი განსაკუთრებულად ხაზგასმულია. 2026 წლის ივლისში ამოქმედდა ევროკავშირი–უკრაინის თავდაცვითი სამრეწველო პარტნიორობა და "დრონების შეთანხმება". კომისია მიიჩნევს, რომ უკრაინის თავდაცვითი სამრეწველო პოტენციალის ეტაპობრივი ინტეგრაცია ევროკავშირის თავდაცვით ტექნოლოგიურ ბაზაში გააძლიერებს როგორც უკრაინის თავდაცვას, ისე ევროპის გრძელვადიან მზადყოფნას. ევროკავშირი სამხედრო საჭიროებებს უკრაინის მხარდაჭერის სესხის თავდაცვითი კომპონენტით დაუჭერს მხარს. უკრაინის თანხვედრა საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკასთან კვლავ ძალიან მაღალია.
ეტაპობრივი ინტეგრაციის კუთხით, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ უკრაინა 2026 წლის 1-ელი იანვრიდან "როუმინგი როგორც სახლში" სივრცის წევრია. 2027 წლისთვის გზამკვლევი სამ პრიორიტეტს ასახელებს: ინდუსტრიული პროდუქციის შესაბამისობის შეფასებისა და აღიარების შეთანხმების (ACAA) დადება, ერთიან ევროპულ საგადახდო სივრცეში (SEPA) ინტეგრაცია და ელექტროენერგიის ბაზრის დაწყვილება ევროკავშირთან. SEPA-ში გასაწევრიანებლად უკრაინამ ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების საწინააღმდეგო კანონმდებლობა უნდა მოაწესრიგოს.
გზამკვლევი
უკრაინის მთავრობის მიზანია მოლაპარაკებების დასრულება 2028 წლის ბოლომდე. კომისია ამ მიზანს "ამბიციურს" უწოდებს და დასძენს, რომ მის მისაღწევად რეფორმების ტემპის დაჩქარებაა საჭირო. 2027 წლის გრაფიკში კანონის უზენაესობის შუალედური ნიშნულების შესრულება წლის პირველ ნახევარშია გათვალისწინებული. გრაფიკი ბევრად უფრო თავშეკავებულია, ვიდრე მოლდოვისთვის: პირველ ნახევარში მხოლოდ განათლება და კულტურა იხურება, მეორე ნახევარში კი ექვსი თავი, მათ შორის ინტელექტუალური საკუთრება, სოციალური პოლიტიკა და სამეცნიერო კვლევა.
მთავარი დასკვნა
ორივე ქვეყანაზე კომისიის ფორმულა ერთნაირია: წინსვლა რეალურია, თუმცა გადამწყვეტი კანონის უზენაესობის რეფორმებია. ორივეს მიმართ ანგარიში აცხადებს, რომ პროგრესს კანონის უზენაესობის თავებსა და მოლაპარაკებების საერთო პროგრესს შორის "საერთო ბალანსი" ამჟამად დაცულია. განსხვავება ტემპშია: მოლდოვა "ძალიან კარგი პროგრესით" წინ არის, ხოლო უკრაინას კომისია აჩქარებისკენ მოუწოდებს.
საქართველოს შემთხვევისგან განსხვავებით, ამ ორ ქვეყანაზე ანგარიში არა გაფრთხილებებს, არამედ გზამკვლევებსა და კონკრეტულ ვადებს გვთავაზობს, რაც ქვეყნების დღევანდელ პოზიციებს შორის უფსკრულს ნათლად აჩვენებს.
