ევროპული ქვეყნები ელექტრომობილების გაყიდვებს დიდი ხანია უჭერენ მხარს, თუმცა ირანის ომთან დაკავშირებულმა უახლესმა ენერგეტიკულმა კრიზისმა წიაღისეულ საწვავზე დამოკიდებულების შესამცირებლად წამახალისებელი ზომების როლი კიდევ უფრო გამოკვეთა.
"ევროპის ავტომწარმოებელთა ასოციაციის" (ACEA) მონაცემებით, ბატარეაზე მომუშავე ელექტრომობილების გაყიდვები ბლოკის მასშტაბით უკვე იზრდება. 2025 წელს მათ ევროკავშირის ბაზრის 17.4% დაიკავეს (წინა წელს ეს მაჩვენებელი 13.6% იყო).
2026 წლის პირველ ორ თვეში კი წილმა 18.8%-მდე მოიმატა.
ირანზე აშშ-ისა და ისრაელის ერთობლივმა დარტყმებმა და თეირანის საპასუხო ქმედებებმა ენერგეტიკული ბაზრები შეარყია. ევროპული ქვეყნები წიაღისეულ საწვავზე დამოკიდებულების შემცირებას ცდილობენ, რის გამოც ბევრი მათგანი, ემისიების შესამცირებლად და განახლებადი ენერგიის პოპულარიზაციის მიზნით, ელექტრომობილებზე გადასვლას უჭერს მხარს.
ელექტრომობილებისა და დამტენი ინფრასტრუქტურისთვის დაწესებული საგადასახადო შეღავათებისა და წახალისების შესახებ ACEA-ს უახლესი ანგარიშის თანახმად, ევროკავშირის წევრი თითქმის ყველა სახელმწიფო (ლატვიის გარდა) შეძენის ან მფლობელობის ეტაპზე რაიმე ფორმის საგადასახადო შეღავათს სთავაზობს. თუმცა, სქემები ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.
ანგარიში, რომელიც ევროკავშირის 27 წევრ სახელმწიფოს, ასევე ისლანდიას, ნორვეგიას, შვეიცარიასა და დიდ ბრიტანეთს მოიცავს, აჩვენებს, რომ ექვსი ქვეყანა შესყიდვისას წამახალისებელ ზომებს არ იყენებს.
ქვეყნები, სადაც 2026 წელს ელექტრომობილის შეძენას ყველაზე მეტად უწყობენ ხელს
ACEA-ს ცნობით, ევროპული ქვეყნები წახალისების ოთხ ძირითად ტიპს იყენებენ: შესყიდვის გრანტები, შეძენის გადასახადთან დაკავშირებული ზომები, მფლობელობის საგადასახადო შეღავათები (მათ შორის გათავისუფლება) და კერძო დამტენების დამონტაჟების მხარდაჭერა.
ქვეყნები ამ ინსტიტუციებიდან ერთს ან რამდენიმეს იყენებენ, ზოგიერთი კი მხარდაჭერას საერთოდ არ გვთავაზობს.
რა მოცულობის დახმარებას იღებენ მყიდველები?
ფიზიკური პირებისთვის შესყიდვის სტიმულირებაზე გავლენას შემოსავლის დონე და ძველი ავტომობილის ჯართში ჩაბარების პირობები ახდენს.
მათ შორის, ვინც ყველაზე მაღალ სუბსიდიებს სთავაზობს, იტალიაა - შემოსავლისა და ჯართში ჩაბარების პირობების მიხედვით, დახმარება 11 000 ევრომდე აღწევს. კვიპროსი 9 000-მდე ევროს სთავაზობს ავტომობილისთვის, ხოლო კონკრეტული ჯგუფებისთვის - 20 000-მდე ევროს. სლოვენიაში სუბსიდია 7 200 ევრომდეა, მალტაში კი 6 000-დან 8 000 ევრომდე მერყეობს, რასაც ჯართში ჩაბარების ბონუსიც ემატება.
გერმანია შემოსავალზე დაფუძნებულ სუბსიდიას 6 000 ევრომდე გასცემს, ხოლო საფრანგეთი სქემისა და შემოსავლის მიხედვით 5 700 ევრომდე დახმარებას ითვალისწინებს. ესპანეთში ევროკავშირში წარმოებული მანქანებისთვის 4 500 ევრომდეა გათვალისწინებული, პორტუგალიაში კი მაქსიმალური ზღვარი 4 000 ევროა.
ევროკავშირის ქვეყნებს შორის, სადაც BEV-ებზე სარეგისტრაციო გადასახადი ნულოვანია და მფლობელობასთან დაკავშირებული მოსაკრებლებისგან სრულად არიან გათავისუფლებულნი, შედიან: ბულგარეთი, კვიპროსი, პორტუგალია, საბერძნეთი და უნგრეთი. ამასთან, იტალია მფლობელობის გადასახადისგან 5-წლიან გათავისუფლებას გვთავაზობს, რუმინეთში კი BEV-ებისთვის ფიქსირებული წლიური გადასახადი ძალიან დაბალია.
გერმანიაში მყიდველები ავტომობილის გადასახადისგან 10-წლიანი გათავისუფლებითა და სახლში დამტენის ინსტალაციის მხარდაჭერით სარგებლობენ.
პოლონეთი 40 000 ზლოტამდე (9 440 ევრო) სუბსიდიას გასცემს და ელექტრომობილებს აქციზისგან ათავისუფლებს.
სხვა ქვეყნები საგადასახადო შეღავათებისა და მიზნობრივი მხარდაჭერის კომბინაციას იყენებენ. მაგალითად, ბელგია ნულოვანი ემისიის მქონე ავტომობილებზე ძალიან დაბალ სარეგისტრაციო და წლიურ გადასახადებს აწესებს, ხოლო ბულგარეთი ელექტრომობილებს დაბეგვრისგან ათავისუფლებს, თუმცა დამატებით დახმარებას არ გასცემს. ესპანეთი საშემოსავლო გადასახადის 15%-იან გამოქვითვას (3 000 ევრომდე) და გზის გადასახადის 75%-მდე შემცირებას, ასევე სახლში დამტენის დამონტაჟების მხარდაჭერას გვთავაზობს.
