Artemis II-ის მისიის ფარგლებში, NASA-ს ხომალდმა დედამიწიდან ადამიანის მიერ დაფიქსირებულ ყველაზე შორ მანძილს მიაღწია. ოთხი ასტრონავტისგან შემდგარმა ეკიპაჟმა ხომალდ Orion-ით პლანეტიდან 400 171 კილომეტრით დაშორებულ წერტილს მიაღწია.
ეს მისია ისტორიულია, თუმცა მის უკან მდგარი ფინანსური არქიტექტურა მონაცემთა ერთ რიგშია ასახული:
2024 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა სამთავრობო კოსმოსურ პროგრამებზე 79.68 მილიარდი დოლარი დახარჯა.
VORONOI-ს მონაცემთა ბაზა 2021-დან 2024 წლამდე პერიოდში 11 ქვეყნის დანახარჯებს აკვირდება. ის მოიცავს მხოლოდ იმ ქვეყნებს, რომელთა კოსმოსური პროგრამების ბიუჯეტი მინიმუმ 10 მილიონ დოლარს შეადგენს.
ქვეყანა, რომელმაც რბოლა დაიწყო:
2024 წელს რუსეთმა კოსმოსურ პროექტებზე 3.96 მილიარდი დოლარი დახარჯა.
მისი ბიუჯეტი 2021 წლიდან ფაქტობრივად უცვლელია და ოთხი წლის განმავლობაში 3.41-დან 3.96 მილიარდ დოლარამდე მერყეობდა, მაშინ როცა ყველა სხვა მსხვილი პროგრამა გაიზარდა.
სწორედ რუსეთმა (საბჭოთა კავშირმა) გაუშვა "სპუტნიკი" და პირველი ადამიანი კოსმოსში. ათწლეულების განმავლობაში ის დედამიწაზე ყველაზე მძლავრ კოსმოსურ პროგრამას მართავდა.
ახლა ის იმაზე ნაკლებს ხარჯავს, ვიდრე იაპონია და საფრანგეთი. მისი წლიური კოსმოსური ბიუჯეტი ომის ხარჯების, ეკონომიკური სანქციებისა და ფისკალური შეკვეცების გამო ისე შემცირდა, რომ იტალია უახლოვდება.
დღესდღეობით არსებობს ექვსი სამთავრობო კოსმოსური სააგენტო, რომლებსაც კოსმოსში გაშვებისა და არამიწიერ ობიექტებზე დაშვების სრული შესაძლებლობები გააჩნიათ. ესენია:
- აერონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნული სამმართველო (NASA - აშშ)
- ჩინეთის ეროვნული კოსმოსური ადმინისტრაცია (CNSA)
- კოსმოსური საქმიანობის სახელმწიფო კორპორაცია "როსკოსმოსი" (ROSCOSMOS - რუსეთი)
- ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA)
- ინდოეთის კოსმოსური კვლევის ორგანიზაცია (ISRO)
- იაპონიის აეროკოსმოსური კვლევის სააგენტო (JAXA)
მათ შორის ყველაზე ცნობილი NASA-ა. ყველა სექტორისთვის მოთხოვნილი მისი 2024 წლის ფისკალური (FY) ბიუჯეტი 27.2 მილიარდ დოლარს შეადგენს.
რომელი ქვეყნები ხარჯავენ კოსმოსურ პროგრამებზე ყველაზე მეტს?
| ქვეყნები | 2021 ($მლრდ) | 2022 ($მლრდ) | 2023 ($მლრდ) | 2024 ($მლრდ) |
|---|---|---|---|---|
| აშშ | 54.59 | 61.97 | 73.20 | 79.68 |
| ჩინეთი | 10.29 | 11.94 | 14.15 | 19.89 |
| იაპონია | 4.21 | 4.90 | 4.65 | 6.80 |
| რუსეთი | 3.57 | 3.42 | 3.41 | 3.96 |
| საფრანგეთი | 3.95 | 4.20 | 3.47 | 3.71 |
| ევროკავშირი | 2.57 | 2.60 | 2.81 | 2.98 |
| გერმანია | 2.38 | 2.53 | 2.29 | 2.78 |
| იტალია | 1.48 | 1.74 | 2.11 | 2.65 |
| ინდოეთი | 1.96 | 1.93 | 1.69 | 1.89 |
| გაერთიანებული სამეფო | 1.46 | 1.15 | 1.45 | 1.46 |
