საქართველოს მთავრობის დაქვემდებარებაში არსებულ კომპანიას ღვინის მრავალმილიონიანი მარაგები ეკუთვნის. დღეს მთავრობის საკუთრებაში არსებულმა "მოსავლის მართვის კომპანიამ" 2025 წლის აუდიტირებული ფინანსური ანგარიში გამოაქვეყნა, საიდანაც ცნობილი გახდა, რომ სახელმწიფო სუბსიდიით დამზადებული სპირტის და ღვინო-მასალის მარაგები მკვეთრად ჩამოფასდა. როგორც ანგარიშიდან ირკვევა, მარაგები რომლებიც 220.7 მილიონ ლარად იყო შეფასებული 52.2 მილიონ ლარამდე ჩამოფასდა, რაც ღირებულების 168.5 მილიონი ლარით შემცირებას წარმოადგენს. ღირებულების 76%-იანი ვარდნა განპირობებულია იმით, რომ პროდუქცია რომელსაც კომპანია სახელმწიფო სუბსიდიით აწარმოებს საჯარო აუქციონებზე საწყის ფასად ფაქტობრივად არასდროს იყიდება და მათი რეალიზაციისთვის ფასის მკვეთრი შემცირება ხდება, რის გამოც კომპანიის მარაგების ღირებულება მნიშვნელოვნად კლებულობს.
"მოსავლის მართვის კომპანია" მთავრობამ 2021 წელს, რთველის პროცესის წარმართვისთვის დააფუძნა. კომპანია 2025 წლამდე ყოველწლიურად დაახლოებით 40-50 ათას ტონა "ჭარბ ყურძენს" ყიდულობს და მისგან ღვინო-მასალას და საკონიაკე სპირტს ამზადებდა, ხოლო 2025 წელს კი მას რეკორდული მოცულობის 145.7 ათასი ტონა ყურძნის შესყიდვა დაევალა, ხოლო სახელმწიფო სუბსიდიის მოცულობა კი წარსულში არსებული 54 მილიონი ლარიდან რეკორდულ 247,1 მილიონ ლარამდე გაიზარდა, ამ სუბსიდიიდან მოსავლის მართვის კომპანიამ 240 მილიონი ლარის პირდაპირი საბიუჯეტო სუბსიდია მიიღო და ამ თანხით მევენახეებისგან ყურძენი ჩაიბარა. "მოსავლის მართვის კომპანიის" მიერ შესყიდული 145.7 ათასი ტონა ყურძენი 2025 წელს მთლიანი მოსავლის (330 ათასი ტონა) 44%-ს წარმოადგენდა. აღნიშნული ყურძნისგან კომპანიამ 100.6 მლნ ლიტრი ღვინო-მასალა აწარმოა, შემდეგ კი ამ ღვინო-მასალიდან 10 მლნ ლიტრი ა/ა საბრენდე სპირტი გამოხადა.
მთავრობის განცხადებით, სუბსიდირების არსებული მოდელი აუცილებელია იმისთვის, რათა ბაზარზე ჩაუბარებელი ყურძენი არ დარჩეს. სუბსიდირების პროცესით მთავრობა მალფუჭებად პროდუქტს - ყურძენს გადააქცევს სპირტად და ღვინო მასალად, რომელსაც შემდგომში ისევე ღვინის კომპანიებზე ყიდის.
თუმცა, იქიდან გამომდინარე რომ კომპანიის მოვალეობას წარმოადგენს ბაზარზე ჭარბი ყურძნის შესყიდვა, ეს ნიშნავს რომ თავად ამ მოცულობის ყურძენზე ბაზარზე მოთხოვნა არაა, შესაბამისად, რთულდება აღნიშნული პროდუქციისგან დამზადებული საბრენდე სპირტის და ღვინო-მასალის რეალიზაციაც.
მთავრობა მის საკუთრებაში არსებულ სპირტსა და ღვინო-მასალას ეტაპობრივად, აუქციონების გზით ყიდის. თუმცა გაუყიდავ მარაგებზე ფაქტობრივად ჩამოფასება ყოველწლიურად ხორციელდება. 2022 წელს კომპანია 90 მილიონი ლარის მარაგებს აღრიცხავდა, რომლებიც 75%-ზე მეტად, ანუ 68 მილიონი ლარით ჩამოფასდა. 2023 წელს კომპანიაში 21 მილიონი ლარის მარაგები იყო აღრიცხული, რომელიც 50%-ზე მეტად, ანუ 11 მილიონი ლარით ჩამოფასდა. 2024 წელს კი კომპანიის მარაგები, რაც რთველის შემდეგ 102 მილიონ ლარამდე იყო გაზრდილი, 62 მილიონი ლარით 39 მილიონ ლარამდე ჩამოფასდა, 2025 წლის რეკორდული რთველით კი მარაგებმა 220.7 მლნ ლარს მიაღწია და ის შემდგომ 52.2 მლნ ლარამდე, ანუ 168.5 მილიონი ლარით (76%-ით) ჩამოფასდა.
წლების მიხედვით, კომპანიის მიერ რეალიზებული საქონლის ღირებულება ასე ნაწილდებოდა:
- 2022 წელს - 39 მილიონი ლარი;
- 2023 წელს - 19.6 მილიონი ლარი;
- 2024 წელს - 6.5 მილიონი ლარი;
- 2025 წელს - 26.6 მილიონი ლარი.
კომპანია საკუთარი მარაგების რეალიზაციას აუქციონების გზით ახდენს, თუმცა აღნიშნული აუქციონები ძირითადად უშედეგოდ მთავრდება, რასაც ფასის კლება მოჰყვება.
2026 წლის პირველ კვარტალში გამოცხადდა საერთო ჯამში 80 მილიონი ლარის ღირებულების 20 ერთეული აუქციონი, რომლითაც 10 მილიონი ლიტრი ახალგაზრდა საკონიაკე სპირტის რეალიზაცია იგეგმებოდა (ლიტრი 8 ლარად).
თუმცა, 2026 წლის 23 თებერვალს ოცივე აუქციონი ჩავარდა, რის გამოც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ ფასი შეამცირა 72 მილიონ ლარამდე (ლიტრზე 7.2 ლარი) და განმეორებითი აუქციონი გამოაცხადა, მაგრამ 9 მარტს ხელახლა გამოცხადებული ოცივე აუქციონი ისევ ჩავარდა. ამის შემდეგ სამინისტრომ ფასი კიდევ ერთხელ, 64.8 მილიონ ლარამდე შეამცირა (ლიტრზე 6.48 ლარამდე), თუმცა 23 მარტს მესამედ გამოცხადებული ოცივე აუქციონი კიდევ ერთხელ ჩავარდა. Eauction-ის სისტემის თანახმად, მას შემდეგ ამ სპირტის რეალიზაციისთვის აუქციონი არ გამოცხადებულა.
"მოსავლის მართვის კომპანიის" ფინანსური ანგარიშიდან ირკვევა, რომ კომპანიას საბანკო ვალებიც აქვს 121.9 მილიონი ლარის ღირებულების საბანკო ვალდებულება.
ცნობისთვის, 2026 წლის მაისში, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა, დავით სონღულაშვილმა განაცხადა, რომ ყურძნის ჭარბი მოსავალი, რაც ღვინის კერძო კომპანიების მოთხოვნას აჭარბებს წარმოადგენს შესაძლებლობას, რომ სექტორი განვითარდეს. მინისტრის თქმით, სახელმწიფოს პრიორიტეტია, რომ მევენახეს არასდროს არ ჰქონდეს საქონლის რეალიზაციის პრობლემა, რის გამოც მთავრობა ყურძნის დაბინავების პროცესში აქტიურად არის ჩართული.
„ჭარბი მოსავლიანობა პრობლემა არ არის. ჭარბი მოსავლიანობა არის შესაძლებლობა იმისთვის, რომ კიდევ უფრო მეტად განვითარდეს სექტორი, ეს არის შესაძლებლობა, რომ კიდევ ახალ ბაზრებზე ვიზრუნოთ და ვიმუშაოთ უფრო აქტიურად. ეს არის შესაძლებლობა, რომ კიდევ უფრო მეტად ვიზრუნოთ, როგორ შეიძლება რომ ღვინის ხარისხი გავაუმჯობესოთ და მხოლოდ ასე განვავითაროთ ღვინის სექტორი“, - განაცხადა მინისტრმა.
ხოლო კითხვაზე - როგორ განკარგავს სახელმწიფო წელს ჩაბარებულ ყურძენს, დავით სონღულაშვილის პასუხობს: „იგივენაირად, როგორც შარშან“. ის აცხადებს, რომ ღვინოზე სახელმწიფომ განსაკუთრებულად უნდა იფიქროს.
„ჭარბი მოსავალი არასდროს არ ყოფილა ღვინის დარგში და არც იქნება მევენახის საზრუნავი. ღვინო არ არის მხოლოდ სოფლის მეურნეობის დარგი, ღვინო არ არის მხოლოდ პროდუქტი. ღვინო არის ქართული სახელმწიფოს, ქართველი ერის თანაცხოვრების ნაწილი. ამიტომაც არის განსაკუთრებული, ქართულ ღვინოზე განსაკუთრებულად ვიზრუნოთ და განსაკუთრებულად ვიფიქროთ.
მნიშვნელოვანია, რომ ამ მოცემულობაში და ამ ფორმატში ვიზრუნოთ ისე, რომ მევენახეს არასდროს იმის გამოწვევა არ ჰქონდეს - როგორ და სად დააბინავოს მოსავალი. კიდევ ერთხელ მინდა დავაფიქსირო, რომ სახელმწიფოს აქვს აღებული ზრუნვა ყურძენზე და ღვინოზე, რომ არცერთი მარცვალი არ დარჩება ჩაუბარებელი და აუცილებლად იზრუნებს იმაზე, რომ როგორც ახლა ვითარდება საექსპორტო ბაზრები, კვლავაც ასე გაგრძელდეს“, - განაცხადა მინისტრმა.
