ათასწლეული, რომელიც 2000 წელს დასრულდა, რენესანსს, განმანათლებლობასა და ინდუსტრიულ რევოლუციას მოიცავს, და თანამედროვე ეპოქით გვირგვინდება. ამ ისტორიული მიჯნის შეჯამებისას, საინტერესოა გავიხსენოთ ის ადამიანები, რომლებმაც მედიცინაზე ეპოქალური გავლენა მოახდინეს.
„მაიოს კლინიკის“ (Mayo Clinic) ჩამონათვალი წარმოგიდგენთ 10 ყველაზე გავლენიან ფიგურას, რომელთა წვლილმაც მედიცინის კურსი სამუდამოდ შეცვალა:
ზიგმუნდ ფროიდი (1856–1939) - ავსტრიელი ნევროლოგი და ფსიქოანალიზის ფუძემდებელი. სწორედ მან დანერგა იდეების თავისუფალი ასოციაციის მეთოდი. ფროიდს სჯეროდა, რომ ჩახშობილი და დავიწყებული ემოციები ყველა პათოლოგიური ფსიქიკური მდგომარეობის საფუძველია, და რომ ბავშვობისდროინდელი ფსიქიკური პროცესები უმნიშვნელოვანესია ადამიანის შემდგომ განვითარებაში.
ვილჰელმ რენტგენი (1845–1923) - გერმანელმა ფიზიკოსმა ვილჰელმ რენტგენმა 1895 წელს X-სხივები, იგივე რენტგენის სხივები აღმოაჩინა, რისთვისაც 1901 წელს ფიზიკაში პირველი ნობელის პრემია მიიღო. ამ აღმოჩენის მნიშვნელობა მსოფლიომ მყისიერად აღიარა - დიაგნოსტიკაში რენტგენის გამოყენებამ მედიცინაში ნამდვილი რევოლუცია მოახდინა. ექიმებმა მაშინვე დაიწყეს მისი გამოყენება მოტეხილობებისა და უცხო სხეულების აღმოსაჩენად.
კარლ ლანდშტაინერი (1868–1943) პათოლოგიის ავსტრიელი სპეციალისტი იყო, რომელსაც „სისხლის ჯგუფების მამას“ უწოდებენ. რომ არა მისი აღმოჩენა და სისხლის ტიპების სისტემის შემუშავება, დღეს სისხლის გადასხმა უბრალოდ შეუძლებელი იქნებოდა. ადამიანის სისხლს შორის ძირითადი განსხვავებები მან 1900 წელს აღმოაჩინა. ამ უდიდესი მიღწევისთვის ლანდშტაინერს 1930 წელს ნობელის პრემია გადაეცა.
ედვარდ ჯენერი (1749–1823) - ინგლისელი ექიმი იყო, რომელმაც უმნიშვნელოვანესი პრევენციული სამედიცინო ზომა - ყვავილის საწინააღმდეგო აცრა შექმნა. ვაქცინაციის მისეულმა აღმოჩენამ კაცობრიობას სხვა დაავადებებთან ბრძოლის გზაც უჩვენა. მე-18 საუკუნის ბოლოს დანერგილი ეს ვაქცინა მედიცინის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე დიად ტრიუმფად ითვლება. ჯენერმა ყვავილის წამალი 1796 წელს აღმოაჩინა.
მარია კიური (1867–1934) - პოლონური წარმოშობის ფიზიკოსი და ქიმიკოსია, რომელიც რადიოაქტივობის და კონკრეტულად, რადიუმის აღმოჩენითაა ცნობილი. სწორედ ეს გახდა თანამედროვე სხივური თერაპიის საფუძველი. მარია კიური ორგზის ნობელის პრემიის ლაურეატია - 1903 წელს ფიზიკაში და 1911 წელს ქიმიაში. ის 1934 წელს ლეიკემიით გარდაიცვალა, რაც რადიუმთან მუდმივმა, დაუცველმა კონტაქტმა გამოიწვია.
ფრენსის კრიკი (1916-2004) და ჯეიმს უოტსონი (1928-) - მეცნიერები, რომლებმაც დნმ-ის - მემკვიდრეობის ქიმიური საფუძვლის მოლეკულური სტრუქტურა გაშიფრეს. დნმ-ის სტრუქტურის დადგენა ფართოდ არის აღიარებული მე-20 საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვან აღმოჩენად მედიცინასა და მეცნიერებაში. ამ აღმოჩენისთვის მათ 1962 წელს ნობელის პრემია მიიღეს, მორის უილკინსთან ერთად.
გრეგორ მენდელი (1822–1884) - ავსტრიელი ბოტანიკოსია, რომელსაც მემკვიდრეობითობის კანონების ჩამოყალიბება მიეწერება. მენდელის შრომებმა მათემატიკური საფუძველი ჩაუყარა გენეტიკის მეცნიერებას, რის გამოც მას ხშირად „გენეტიკის მამად“ მოიხსენიებენ. ის ბერი იყო და თავისი ისტორიული ექსპერიმენტები 1856 წელს, მონასტრის ბაღში დაიწყო.
რუდოლფ ვირხოვი (1821–1902) პათოლოგიის გერმანელი სპეციალისტი და უჯრედული პათოლოგიის ფუძემდებელი იყო. მისმა კონცეფციამ, რომ დაავადების საფუძველი სხეულის მთავარი სტრუქტურული ერთეული - უჯრედია, მედიცინაზე მონუმენტური გავლენა მოახდინა. ამან ექიმებს დაავადების მიზეზების გაგებისა და მკურნალობის სრულიად ახალი გზა დაანახა.
რობერტ კოხი (1843–1910) - გერმანელი ექიმი-ბაქტერიოლოგია. მან პირველად გამოყო ციმბირის წყლულის ბაცილა, მოგვიანებით კი ტუბერკულოზისა და ქოლერის გამომწვევი მიზეზები აღმოაჩინა. მისმა მეთოდებმა ბაქტერიოლოგიის მეცნიერებას ჩაუყარა საფუძველი. 1905 წელს კოხი ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა.
საუკეთესოთა ათეულს ლუი პასტერი (1822–1895) ხურავს, ფრანგი ქიმიკოსი, რომელმაც „მიკრობული თეორია“ შექმნა. ამ თეორიამ უარყო სიცოცხლის თვითჩასახვის ძველი იდეა და დაავადების გამომწვევ მიზეზებს სრულიად ახლებურად შეხედა. პასტერი იყო პირველი, ვინც კონკრეტული მიკროორგანიზმი კონკრეტულ დაავადებას დაუკავშირა. მანვე შეიმუშავა პასტერიზაციის მეთოდი - გაცხელების პროცესი, რომელიც სითხეებში ბაქტერიებს კლავს.
ეს სია, სინამდვილეში, კიდევ უფრო გრძელია და მასში აუცილებლად უნდა ვახსენოთ ისეთი ფიგურები, როგორებიც არიან: ბელგიელი ანატომი ანდრეას ვეზალიუსი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ანატომიის თანამედროვე მეცნიერებას; ინგლისელი ექიმი-ანატომი უილიამ ჰარვი, რომელმაც სისხლის მიმოქცევა აღმოაჩინა; ჰოლანდიელი ბუნებისმეტყველი ანტონ ვან ლევენჰუკი, რომელმაც მიკროსკოპი გამოიგონა; ფრანგი ექიმი რენე ლაენეკი , რომელმაც პირველმა დანერგა სტეტოსკოპით მოსმენა; ამერიკელი ქირურგი კროუფორდ ლონგი, რომელმაც ქირურგიაში საანესთეზიო საშუალებად პირველად გამოიყენა ეთერი; ინგლისელი ექთანი ფლორენს ნაიტინგეილი, რომელმაც შეცვალა საექთნო საქმე და ჰოსპიტალური მოვლის სტანდარტები; ჰოლანდიელი ფიზიოლოგი ვილემ ეინთჰოვენი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ელექტროკარდიოგრაფიას; ბრიტანელი ბაქტერიოლოგი ალექსანდერ ფლემინგი, რომელმაც ანტიბიოტიკი პენიცილინი შექმნა; და ამერიკელი მეცნიერ-მკვლევარი ჯონას სოლკი , რომელმაც პოლიომიელიტის ვაქცინა შეიმუშავა.
ეს ადამიანები არ იყვნენ მხოლოდ მეცნიერები ან ექიმები; ისინი იყვნენ ნოვატორები, რომლებმაც უხილავ მტერს - დაავადებებს - ომი გამოუცხადეს და კაცობრიობის ისტორიის კურსი სამუდამოდ შეცვალეს. დღეს, როდესაც მედიცინა გენურ ინჟინერიას, რობოტულ ქირურგიასა და ხელოვნურ ინტელექტს ეყრდნობა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ თანამედროვე ჯანდაცვის გიგანტური შენობა სწორედ ამ ადამიანების აღმოჩენებზე დგას.
