„უძრავი ქონების პირველად ბაზარზე გაყიდვების 70% შიდა განვადებებზე მოდის“ - ამის შესახებ უძრავი ქონების კონფერენცია „გრემოზე“ „თიბისი კაპიტალმა“ ისაუბრა. მათი თქმით, ამ მხრივ როგორც თბილისის, ისე ბათუმის ბაზარზე არსებული ვითარება საყურადღებოა, რადგან დაკვირვების მიღმა დაკრედიტების დიდი ნაწილი რჩება.
თავის მხრივ დეველოპერული სექტორის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ მიზეზი საფინანსო ინსტიტუტების მხრიდან გამკაცრებული დაკრედიტების პირობებია - „ჩვენ იძულებულები გავხდით გადავქცეულიყავით მინი საფინანსო ორგანიზაციებად“ - განაცხადა კომპანია „იელთი ჯგუფის“ დირექტორმა მამუკა მახარაძემ, რომელიც არსებულ ტენდენციას საფრთხედ აფასებს და ეროვნულ ბანკს რეგულაციების გამარტივებისკენ მოუწოდებს.
„ჩვეულებრივი რბოლაა გამოცხადებული იმაზე, ვინ უკეთეს პირობებს შესთავაზებს მომხმარებელს შიდა განვადებაზე. ეგზოტიკურ განვადებებს დავარქმევდი იმას, რაც ბაზარზე ხდება, მაგრამ აქ კითხვაა, რატომ მივედით აქამდე? იცით, რომ დღეს საქართველოში იპოთეკურ სესხებზე წვდომა დეველოპერებს არა აქვთ? დღეს მშენებლობას რომ ვიწყებთ და მოდის მომხმარებელი, რომელიც მეუბნება, რომ იპოთეკას გავაკეთებ და გადავიხდი 100%-ს, ჩვენ ვეუბნებით, „დედას გაფიცებ არ წახვიდეთ ბანკში და უფრო დაგიკლებთ, გრაფიკს გაგიკეთებთ.“ ამას ვაკეთებთ იმიტომ, რომ ბანკები ყინავენ და 36 თვე ჩვენ წვდომას არ გვაძლევენ იმ თანხებზე, თუ არ არის შეკრული იპოთეკური კრედიტი.
მე როგორ შეიძლება მშენებლობის დასასრულებლად 5 მილიონი მჭირდებოდეს და 20 მილიონი ბანკში იყოს იქამდე, სანამ ლიფტი არ ჩაირთვება და არ შევა მომხმარებელი? მესმის, რომ პასუხისმგებლიან დაკრედიტებაზე ვსაუბრობთ, მაგრამ ვფიქრობთ, რომ მშენებლობის პროგრესის პარალელურად, უნდა გაგვიჩნდეს წვდომა ამ თანხებზე, სხვაგვარად გამორიცხულია. სწორედ ამის შედეგია ის, რომ ბანკებში პირველად ბაზარზე 5%-მდეა დაცემული დაპროექტებული იპოთეკური სესხების გაცემა.
დეველოპერები დღეს ვიქეცით მინი საფინანსო კომპანიებად, გვაქვს გრაფიკები, რომელ მყიდველს როდის აქვს შემოსატანი, როდის ვადაგადაცილება, ვის ჯარიმები. ჩვენი საქმე ხომ მშენებლობა, ლამაზი არქიტექტურული პროექტების შექმნაა? ეს ე.წ. განვადება უნდა იყოს ერთ-ერთი საშუალება და არა ერთადერთი.
რატომ არის რისკის შემცველი? ჩვენ ხომ არ ვიცით, ვინ რას ყიდის, ვინ რას აკეთებს? როდის შეიძლება ვერ შეასრულოს რომელიმემ თავისი დანაპირები ?
ჩვენ ვამბობთ, რომ თუ ეს ისევ მოექცევა საბანკო რეგულაციების და ზედამხედველობის ქვეშ, უფრო მეტად იქნება მომხმარებელი დაცული. უფრო მეტად არ იქნება მონიტორინგის ქვეშ ეს ყველაფერი, ანუ ფულადი ნაკადების მოძრაობა? თუ დღეს, როცა ასე აღურიცხავია ეს ყველაფერი და არ ვიცით, რომელმა კომპანიამ რა შეიძლება ხვალ შემოგვთავაზოს?
მე შემიძლია სიამაყით გითხრათ, ვინც ბიზნესს ასოციაციაში, როგორც წევრმა კომპანიამ, ეს ინიციატივა დავაყენეთ. ორი პრობლემის მოგვარებაზე ვსაუბრობთ: ერთი, ეს იყო იპოთეკურ სესხებზე წვდომა დეველოპერებისთვის და მეორე ბინის შეძენის გამარტივება მომხმარებლისთვის. იმედი მაქვს, რომ ეს მუშა პროცესი რაც ახლა მიმდინარეობს სებში დასრულდება იმაზე უკეთესი შედეგებით, ვიდრე დღეს ბაზარზეა.“ - განაცხადა მახარაძემ.
პრობლემა ცნობილია ეროვნული ბანკისთვის. სებ-ში ამჟამად ბანკებთან, საბანკო და ბიზნესს ასოციაციასთან კომუნიკაციით, უძრავი ქონების სექტორის დაკრედიტების წესების შესახებ მსჯელობენ. ცვლილებებმა, ერთი მხრივ, საბანკო საკრედიტო პროდუქტების ხელმისაწვდომობა უნდა გააფართოოს, მეორე მხრივ კი ეტაპობრივად შიდა განვადებები იპოთეკური სესხებით უნდა ჩაანაცვლოს.
ინფორმაციისთვის, 2025 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით, დეველოპერულ კომპანიებზე კომერციული ბანკების მიერ გაცემული საკრედიტო პორტფელის მოცულობა 4.25 მილიარდ ლარს შეადგენს, ამ მაჩვენებლით სექტორი ბიზნესის დაკრედიტებაში N1 პოზიციას იკავებს. ამასთან ბოლო ერთი წლის განმავლობაში სექტორის დაკრედიტების ზრდის ტემპი 12%-მდეა შემცირებული.
9 თვეში ქართულმა ბანკებმა სულ 37,371 ახალი იპოთეკური სესხი გასცეს. კრედიტების ეს რაოდენობა წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 11.7%-ით, ანუ 4,958-ით შემცირებული მაჩვენებელია.
