2026 წლის აპრილის მონაცემებით, აბუ-დაბიმ, კატარმა და ქუვეითმა, აშშ დოლარში დენომინირებული ობლიგაციების კერძო განთავსების გზით, ფარულად, თითქმის $10 მილიარდი მოიზიდეს. მას შემდეგ, რაც ირანის ომმა სპარსეთის ყურის ეკონომიკებს გამანადგურებელი დარტყმა მიაყენა, ეს მათი პირველი საერთაშორისო სესხია; აბუ-დაბიზე $4.5 მილიარდი, კატარზე $3 მილიარდი, ხოლო ქუვეითზე $2 მილიარდი მოდის.
როგორც გამოცემა European Business Magazine წერს, ღია ბაზრებისთვის (საიდანაც ეს სუვერენული სახელმწიფოები კონფლიქტამდე ტრადიციულად იზიდავდნენ ვალს) გვერდის ავლის გადაწყვეტილება მიანიშნებს, რომ ღია ბაზრებზე სესხების აღება რისკის შემცველი და ზედმეტად გაურკვეველია. ეს დეტალი სპარსეთის ყურის ომის შემდგომი ეკონომიკური სისუსტის შესახებ ნებისმიერ ოფიციალურ განცხადებაზე მეტს ამბობს. მართალია, ზავმა ბრძოლები შეაჩერა, მაგრამ ომის რეალური ფასი მხოლოდ ახლა ირკვევა.
ყველაზე მნიშვნელოვანი დეტალი აქ სწორედ საჯარო ობლიგაციების ბაზრის ნაცვლად კერძო განთავსების არჩევაა. წლების განმავლობაში სპარსეთის ყურის სუვერენული სახელმწიფოები განვითარებადი ბაზრების ვალებში ყველაზე მცირე სპრედით (სხვაობა ყიდვისა და გაყიდვის ფასებს შორის) სარგებლობდნენ - მათ საჯარო ემისიებზე მოთხოვნა ყოველთვის აჭარბებდა მიწოდებას, მათი საკრედიტო ისტორიები კი უზადო იყო.
ფაქტი, რომ აბუ-დაბი, კატარი და ქუვეითი ახლა ჩუმად, ღია წესის ნაცვლად წინასწარ შეთანხმებული გარიგებებით მოქმედებენ, ევროპელ ინსტიტუციურ ინვესტორებს ყველაფერს ეუბნება იმაზე, თუ რა მასშტაბის ზიანი მიაყენა ამ ეკონომიკებს ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ და ირანულმა დარტყმებმა. ეს არ არის რუტინული დაფინანსება, ეს სიფრთხილით შენიღბული კაპიტალის გადაუდებელი მოზიდვაა - და $10 მილიარდი, დიდი ალბათობით, სრულ ფისკალურ ზიანს ბოლომდე ვერც ასახავს.
სესხების მასშტაბი
ციფრები შთამბეჭდავია როგორც მოცულობით, ისე მოზიდვის სისწრაფით. აპრილის დასაწყისიდან აბუ-დაბიმ აშშ დოლარში 4.5 მილიარდი დოლარის ობლიგაციები გაყიდა. Bloomberg-ის ინფორმაციით, Standard Chartered-მა 48 საათის განმავლობაში, ობლიგაციების ორი განახლებული ემისიის ფარგლებში, სულ მცირე, 2.5 მილიარდი დოლარის ტრანზაქციების ორგანიზება უზრუნველყო. ამას მოჰყვა კატარი 3 მილიარდით და ქუვეითი 2 მილიარდი დოლარით - ყველა ეს გარიგება ფართო საჯარო შეთავაზების ნაცვლად, შერჩეული ინსტიტუციური მყიდველებისთვის კერძო განთავსების ფორმით განხორციელდა.
ობლიგაციების გაყიდვის დრო მიზანმიმართულად არის შერჩეული. ყურის მთავრობები აშშ-ირანის (თუნდაც მყიფე) ზავს იყენებენ როგორც ვიწრო "ფანჯარას" საერთაშორისო კაპიტალის ბაზრებზე წვდომისთვის, სანამ საომარი მოქმედებების პოტენციური განახლება ამ შესაძლებლობას კვლავ არ დახურავს.
ცეცხლის შეწყვეტას არ მოუგვარებია ძირითადი დავები ჰორმუზის სრუტის გახსნასა და ირანის მიერ რეპარაციების გადახდასთან დაკავშირებით. არაბთა გაერთიანებული საამიროების ოფიციალურმა პირებმა საჯაროდ მოითხოვეს განმარტება ირანის ვალდებულებაზე, სრულად და უპირობოდ გახსნას სრუტე.
შესაბამისად, ევროპელი ინვესტორები, რომლებიც ამ ობლიგაციებს ყიდულობენ, ფასში ნარჩენ გეოპოლიტიკურ რისკსაც ითვალისწინებენ. სწორედ ეს ხსნის, თუ რატომ დასჭირდათ სპარსეთის ყურის ქვეყნებს ფარულად მოქმედება და არა მასშტაბური საჯარო ემისიები, სადაც ეს რისკ-პრემია საბოლოო შემოსავლიანობაზე ბევრად უფრო თვალსაჩინოდ და მტკივნეულად აისახებოდა.
სუვერენული სიმდიდრის ფონდების საკითხი
ობლიგაციების ბაზრების მიღმა, კიდევ უფრო სიღრმისეული კითხვა ჩნდება სპარსეთის ყურის სუვერენული სიმდიდრის ფონდებთან დაკავშირებით. საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და კატარი საზღვარგარეთ ჯამში ტრილიონობით დოლარის აქტივებს მართავენ. არსებობს პირველადი მინიშნებები, რომ მიმდინარეობს შიდა განხილვები იმის შესაფასებლად, შესაძლებელია თუ არა საზღვარგარეთული საინვესტიციო ვალდებულებების შენელება ან რესტრუქტურიზაცია, რათა კაპიტალი შიდა ეკონომიკის აღდგენისკენ მიიმართოს.
თუ სპარსეთის ყურის სუვერენული ფონდები ევროპული ინფრასტრუქტურიდან, უძრავი ქონებიდან და კერძო კაპიტალიდან ინვესტიციების გატანას ნაწილობრივ მაინც დაიწყებენ, ევროპის კაპიტალის ბაზრებზე ჯაჭვური რეაქცია საკმაოდ მტკივნეული იქნება.
