რა სარგებელს მიიღებს საქართველო ჩინეთის ობლიგაციების ბაზარზე?

ეროვნული ბანკი საერთაშორისო სავალუტო რეზერვების ნაწილს ახლა უკვე ჩინეთის სახელმწიფო ობლიგაციებში განათავსებს.

“ქართული ოცნება”, რომელიც დასავლეთიდან იზოლაციის პირობებში სულ უფრო ხშირად ლაპარაკობს მრავალპოლუსიან საერთაშორისო წესრიგზე და ჩინეთთან ეკონომიკურ კავშირების გამყარება პრიორიტეტად აქვს გამოცხადებული, რეზერვების დივერსიფიკაციით ხსნის ამ გადაწყვეტილებას.

ჩინეთთან თანამშრომლობა ბოლო წლებში განსაკუთრებით ინტენსიური გახდა, რასაც ხელი შეუწყო ამერიკის სანქციებმა და დასავლეთისგან იზოლაციამ. ჩინეთში არაერთი მაღალი დონის შეხვედრის პარალელურად, საქართველოში ჩინეთის ელჩი ჭოუ ციენი პრემიერის ხშირი სტუმარია.

ქვეყნის ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტი ამბობს, რომ ჩინურ სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებში ინვესტირების მიზანი დივერსიფიკაციაა. საინვესტიციო პორტფელის დივერსიფიკაციის მიზნით ბანკმა მანამდე რეზერვებს მონეტარული ოქრო დაამატა და დღეის მდგომარეობით ოქროს წილი 18%-მდეა გაზრდილი.

"ჩინეთის ფასიანი ქაღალდების ბაზარი არის ძალიან მიმზიდველი. ჯერ ერთი ის არის უზარმაზარი თავისი ლიკვიდობით და არის შედარებით სტაბილური ბაზარი, ანუ მას გააჩნია საკუთარი განსხვავებული დინამიკა. ანუ ჩვენთვის ცენტრალური ბანკითვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენი საერთაშორისო რეზერვები განთავსებული იყოს დივერსიფიცირებულად. ანუ გეოგრაფიულად გავზარდოთ ჩვენი არეალი და ახლა უკვე წვდომა გვქონდეს არა მხოლოდ ტრადიციულ დასავლურ ბაზრებზე, არამედ ჩინეთის და ზოგადად აზიურ ბაზრებზე. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ საბოლოოდ მოვიპოვეთ წვდომა ჩინეთის ობლიგაციების ბაზარზე და პრაქტიკულად უახლოეს პერიოდში დავიწყებთ ინვესტირებას", - ამბობს ნათია თურნავა.

რაზეც სებ-ის პრეზიდენტი საუბრობს არის ჩინეთის ბანკთაშორისი ობლიგაციების ბაზარი და ამ ბაზარზე საქართველოს ოპერირება უკვე შეუძლია. ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, ჩინური იუანის ინსტრუმენტებში რეზერვების დაახლოებით 5%-მდე ინვესტირება იგეგმება.

"ვინაიდან ჩვენი ძირითადი ვალდებულელები არის დენომინირებული აშშ დოლარში და ევროში, ჩვენი სავალუტო რეზერვების საერთაშორისო რეზერვები ძირითადად ამ ვალუტებშია. თუმცა მცირე პორცია ჩვენი სავალუტო რეზერვების ყოველთვის იყო განთავსებული განსხვავებულ ვალუტებში დივერსიფიკაციის მიზნით. ასეთი ვალუტები იყო ავსტრალიური დოლარი, კანადური დოლარი და სხვა ვალუტები. მათ შორის რა თქმა უნდა, მოიაზრება ჩინური იუანიც, რომელიც მოაზრება ერთ-ერთ საუკეთესო ვალუტად დივერსიფიკაციის კუთხით და 2021 წლიდან ჩვენ ჩინურ იუანში განთავსებული გვქონდა დაახლოებით 100 მლნ დოლარის რეზერვები", - ამბობს ფინანსური ბაზრების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ალექსანდრე ხაზარაძე.

რა სავალუტო, საბაზრო და საკრედიტო რისკებთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული იუანებში ინვესტირება ეს დარგის ექსპერტებს ვკითხეთ

"ჩემი აზრით, ეს ნამდვილად დივერსიფიცირებაა. ასევე ვიტყოდი, რომ ეროვნული ბანკი ამ მხრივ ერთადერთი არ არის, ბევრი ცენტრალური ბანკი იქცევა ასე. უფრო მეტიც, როგორც ნახეთ, სებ-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ იუანში ეს მცირე თანხა ისედაც იყო განთავსებული. თუ არ ვცდები, ამას უბრალოდ მსოფლიო ბანკი მართავდა, ახლა კი პირდაპირი ინვესტირების საშუალება გაჩნდა. ზოგადად, რეზერვების მართვა და პრიორიტეტების განსაზღვრა რთული თემაა: გასათვალისწინებელია ვალის სტრუქტურა, დივერსიფიცირება, ოქროსა და სხვა საკითხები. თუმცა, მიმაჩნია, რომ ეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. დივერსიფიცირების არგუმენტიდან გამომდინარე, მე უფრო მეტ თანხასაც განვიხილავდი, რადგან ახლა მოცულობა ძალიან მცირეა", - გვეუბნება თიბისი ბანკის მთავარი ეკონომისტი ოთარ ნადარაია.

ფინანსისტი არჩილ იაკობაშვილი ასახელებს იმ ფაქტორებს, რის გამოც იუანში ინვესტირება მიმზიდველი არ არის. ჩინეთი ექსპორტის ხელშეწყობის მიზნით, ხელს არ უწყობს იუანის გამყარებას და ამ მიზნით ჩინეთის ცენტრალური ბანკი ინტერვენციებსაც ახორციელებს.

“მეორე მიზეზი თუ რატომ არ არის ჩინურ ობლიგაციებში განთავსება მაინცდამაინც მოგებიანი განპირობებულია მონეტარული პოლიტიკით. მაშინ როცა დასავლური კაპიტალის ბაზრების შემთხვევაში ცენტრალური ბანკი მონეტარული პოლიტიკის ინსტრუმენტს წარმოადგენს მხოლოდ მოკლევადიანი განაკვეთი, ხოლო მრუდის დანარჩენი განაკვეთები განისაზღვრება ბაზრის მიერ. ჩინეთის ცენტრალური ბანკი განსაზღვრავს ყველა წამყვანი განაკვეთის მიზნობრივ დონეს. ანუ ბაზარს ეუბნება, რომ ერწლიანი, ორწლიანი და ათწლიანი ვადიანობის სარგებლიანობა უნდა იყოს ამდენი. ეს ზღუდავთ ინვესტორებს ან სპეკულაციური ან არბიტრაჟული მოგების რეალიზაცია მოახდინონ. ეს ხდის ბაზარს ნაკლებად ატრაქტულს", - ამბობს ის.

მესამე მიზეზად იაკობაშვილი ჩინურ კომერციულ ბანკებს ასახელებს და ამბობს, რომ რეალურად ისინი სახელმწიფო ბანკები არიან და მათი ამოცანა ჩინეთის კაპიტალის ბაზრის განვითარება არ არის. ამ მიზეზთა გამო, ჩინეთის ობლიგაციების მხოლოდ მცირე ნაწილია უცხოელების მფლობელობაში.

"საზოგადოება და ბანკების" გამგეობის თავმჯდომარის გიორგი კეპულაძე ამ გადაწყვეტილებას პოლიტიკას უკავშირებს და ამბობს, რომ ჩინეთთან დაახლოების მიზნით კეთდება.

"პირველ რიგში ცოტა უცნაურია იმიტომ, რომ არ ითვლებოდა აქამდე ჩინური ფასიანი ქაღალდები საინტერესოდ საქართველოსთვის ყოველ შემთხევაში. იუანში ძირითადად მის პარტნიორ ავტორიტარულ რეჟიმებს აქვთ იუანში დანაზოგები. მესმის, რომ შეიძლება ეს იყოს დივერსიფიკაციის მცდელობა, მაგრამ ეს მცდელობა მესმის ამერიკულ, ევროპულ და ბრიტანულ ფასიან ქაღალდებში, მათ კონკურენციაში ჩაუყენო იუანში განთავსებული აქტივები არც ისეთი დიდი შედეგის მომტანია. რადგან დიდი წილი არ ექნება, აქედან ვერც მნიშვნელოვან სარგებელს მივიღებთ და ვერც დარტყმას", - აცხადებს კეპულაძე.

BMG-მ ეროვნულ ბანკსაც მიმართა კითხვებით მათ შორის იმაზე თუ რა გათვლებს ეფუძნება იუანის სარეზერვო ვალუტად ქცევა, თუმცა ცენტრალური ბანკში ჩვენს კითხვებს არ უპასუხეს.

დღეს მდგომარეობით, ეროვნული ბანკის სავალუტო რეზერვების ზომა 6.3 მლრდ დოლარს აჭარბებს. აქედან 3.2 მლრდ დოლარი უცხოურ ფასიან ქაღალდებშია განთვსებული; ნაღდი უცხოური ვალუტის და დეპოზიტების მოცულობა 1.4 მლრდ დოლარია; ოქროს რეზერვები 1.1 მლრდ დოლარს შეადგენს; სესხების სპეციალური უფლებები კი 0.5 მლრდ დოლარია; (გრაფიკა)

და მაინც რატომ არის ეროვნული ბანკის რეზერვები ასეთი მნიშვნელოვანი? ინფლაციის მართვასა და კომერციული ბანკების ზედამხედველობასთან ერთად, ცენტრალური ბანკის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია საერთაშორისო რეზერვების მართვაა. სავალუტო რეზერვებს ეროვნული ბანკები იყენებენ კურსის რყევებისგან თავის ასარიდებლად. ასევე საგარეო ვალების მომსახურებისთვის. გარდა ამისა, სავალუტო რეზერვები აძლიერებს ქვეყნის ფინანსურ სანდოობას და ზრდის ინვესტიციების მოზიდვის შესაძლებლობას.